Кіріспе

Сфеноидтың немесе орбиталық сфеноидтардың кіші қанаттары – екі жұқа үшбұрышты пластина, олар дененің жоғарғы және алдыңғы бөліктерінен басталып, жанына қарай созылып, өткір ұштармен аяқталады [Сурет 1]. Кейбір жануарларда олар орбитосфеноидтар деп аталатын жеке сүйектер ретінде қалады.

Құрылымы

Кіші қанаттың негізгі ерекшеліктері – оптикалық канал, алдыңғы клиноидты өсінді және жоғарғы орбиталық саңылау.

Беттері

Олардың үстіңгі бетінің әрқайсысы жалпақ болып келеді және мидың маңдай бөлігінің бір бөлігін қолдайды. Астыңғы беті орбитаның артқы жағын және жоғарғы орбиталық саңылаудың жоғарғы шекарасын құрайды. Бұл саңылау үшбұрышты пішіндес және бас сүйегінің қуысынан орбитаға дейін созылады: ол ішкі жағынан денемен, жоғарыдан кіші қанатпен, төменнен үлкен қанаттың орбиталық бетінің орталық жиегімен шектеледі және алдыңғы сүйекпен толықтырылады. Ол көз қозғалтқыш жүйкесін, трохлеарлық жүйкесін және сыртқы көз қозғалтқыш жүйкесін, үштігінші ми жүйкесінің көз тармағының үш тармағын, симпатикалық жүйке жүйесінің қуыстық торынан кейбір талшықтарды, ортаңғы қабық артериясының орбиталық тармағын, жас артериясынан қатты қабыққа қайта оралатын тармақты және көз венасын өткізеді.

Шекаралары

Алдыңғы шекарасы маңдай сүйегімен байланысу үшін тісті қабырғалы. Артқы жиегі тегіс және дөңгеленген, мидың бүйірлік жарығына еніп орналасады; осы жиектің медиалды ұшы алдыңғы клиноидтық өсін құрайды, ол шаңқау миына бекітіледі; кейде ол ортаңғы клиноидтық өсімен сүйек тікенегі арқылы қосылады, және мұндай жағдайда ішкі каротид артериясының жоғасы бұрышқа (каротидтік клиноид) айналады. Кіші қанаты екі тамыр арқылы денеге жалғасады, жоғарғысы жұқа және жалпақ, ал төменгісі қалың және үшбұрышты; екі тамырдың арасында көру нервісі мен көз артериясы өтетін оптикалық тесік орналасқан.