Кіріспе

Стеридті емес қабынуға қарсы препарат (СҚҚЖ)

Сулиндак – ариллаканоид қышқылы класына жататын, Клинорил саудалық атауымен сатылатын стеридті емес қабынуға қарсы препарат (СҚҚЖ). Имбарал (мебаралмен шатастырмау керек) – осы препараттың тағы бір атауы. Оның атауы сульфинил + инден + сірке қышқылынан туындаған. 1969 жылы патенттелген және 1976 жылы медициналық қолдануға бекітілген.

Медициналық қолданыстар

Басқа НҚҚҚ сияқты, ол жедел немесе созылмалы қабыну жағдайларын емдеуде пайдалы. Сулиндак – сульфинилинден алынған продәрмек, ол организмде белсенді НҚҚҚ-ға айналады. Нақтырақ айтқанда, препарат бауыр ферменттерінің әсерінен сульфидке айналады, ол өтпен шығарылады, содан кейін ішектен қайта сіңіріледі. Бұл қандағы тұрақты деңгейді сақтауға көмектеседі деп есептеледі, бұл асқазан-ішек жолының жанама әсерлерін азайтуға мүмкіндік береді. Кейбір зерттеулер сулиндактың басқа НҚҚҚ-ға қарағанда асқазанға азырақ тітіркендіретінін көрсетті, бірақ COX-2 ингибиторлары класына жататын препараттарды ескермегенде. Оның НҚҚҚ қасиеттерінің нақты механизмі белгісіз, бірақ ол COX-1 және COX-2 ферменттеріне әсер етіп, простагландин синтезін тежейді деп саналады. Оның қалыпты дозасы күніне екі рет, тамақпен бірге 150-200 миллиграммды құрайды. Аспиринге немесе басқа НҚҚҚ-ға бұрын аллергиялық реакция (қызба немесе анафилаксия) болған адамдарға қолдануға болмайды, ал пептикалық ойық ауруы бар адамдар сақ болуы керек. Сулиндак басқа НҚҚҚ-ға қарағанда бауыр мен ұйқы безіне зиян келтіруі ықтимал, бірақ бүйрекке зиян келтіруі басқа НҚҚҚ-ға қарағанда азырақ. Сулиндак, COX-ты тежеуден тәуелсіз, ішектегі полиптер мен қатерлі ісік алдындағы зақымданулардың өсуін баяулату қасиетіне ие, әсіресе отбасылық аденоматозды полипозбен байланысты, және басқа да қатерлі ісікке қарсы қасиеттері болуы мүмкін.

Жағымсыз әсерлер

2020 жылдың қазан айында АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) барлық стероид емес қабынуға қарсы препараттардың нұсқаулықтарын жаңартуды міндеттеді, олардың нәтижесінде туылмаған балалардағы төмен амниотикалық су мөлшеріне алып келетін бүйрек проблемаларының тәуекелін көрсету үшін.

Сот ісі

2010 жылдың қыркүйек айында Нью-Гэмпширдегі федералдық қазылар алқасы Карен Бартлеттке 21 миллион доллар өтемақы төледі. Бартлетт мырза Mutual Pharmaceuticals компаниясы шығарған сулиндак препаратын қабылдағаннан кейін Стивенс-Джонсон синдромы/уытты эпидермалық некролизге шалдықты. Ол денесінің 60 пайыздан астамын жоғалтып, көру қабілетін толығымен жойды. Бұл іс АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданылды, ондағы басты мәселе – федералдық заң Бартлетт мырзаның талабын жоққа шығара ма еді. 2013 жылдың 24 маусымында Жоғарғы Сот 5:4 дауыспен Mutual Pharmaceuticals компаниясының пайдасына шешім шығарып, бұрынғы 21 миллион долларлық қазылар алқасының үкімін күштен шығарды.

Синтез

p-фторбензил хлоридінің (1) диэтилметил малонатының (2) анионымен реакциясы аралық диэстерді (3) береді, оның сапундастырылуы және одан кейін декарбоксилдеуі 4-ке әкеледі. {Балама ретінде, ол p-фторбензальдегид пен пропиондық ангидрид арасындағы Перкин реакциясы арқылы, содан кейін палладий-көміртекті катализаторды қолдана отырып, олефиндік байланыстың катализдік сутегіленуі арқылы түзілуі мүмкін.} Полифосфор қышқылының (ПФҚ) циклдеуі 5-фтор-2-метил-3-инданонға (4) әкеледі. Цинк амальгамасымен және бром ацетат эфирімен Реформатский реакциясы карбинолды (5) береді, ол тосил қышқылымен сусызданып 6-инденге айналады. {Бұл қадамды цианоацетат қышқылымен конденсациялаған Кнёвенагель реакциясы арқылы да орындауға болады, содан кейін декарбоксилдеу жүзеге асырылады.} Белсенді метилен тобы p-метилтиобензальдегидпен конденсацияланады, катализатор ретінде натрий метоксиді қолданылады, содан кейін Z (7) алу үшін сапундалады, ол өз кезегінде натрий метапериодатымен сульфоксидке (8) – қабынуға қарсы препарат сулиндакқа дейін тотықтырылады.