Кіріспе

Обервезель – Германияның Рейн-Пфальц жеріндегі Рейн-Хунсрюк округінің Орта Рейн аймағындағы қала. Ол Hunsrück Mittelrhein қауымдастығына (Verbandsgemeinde) кіреді, оның орталығы Эммельсхаузен қаласы.

Орналасқан жері

Обервесель Рейн өзенінің сол (батыс) жағасында, Рейн шатқалында немесе ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Жоғарғы Орта Рейн аймағында, Санкт-Гуар және Бахарах қалаларының арасында орналасқан. Ол Обервесель ("Жоғарғы Весел") деп аталады, Төменгі Рейн бойындағы Весел қаласынан ерекшелену үшін.

Құрылтайшы қауымдастықтар

Қала бірнеше Stadtteile-ден тұрады, атап айтқанда, басты орталық, сонымен қатар Oberwesel деп те аталады, және Engehöll, Dellhofen және Langscheid сияқты шеткі аймақтардан.

Климат

Обервезельде жылдық жауын-шашын мөлшері 604 мм-ге жетеді, бұл өте төмен көрсеткіш және Германияның жауын-шашын картасы бойынша ең төменгі ширекке жатады. Неміс метеорологиялық қызметінің метеостанцияларының бар болғаны 22%-ында одан да аз жауын-шашын тіркелген. Ең құрғақ ай – ақпан. Ал ең көп жауын-шашын маусым айында жауады. Ол айдағы жауын-шашын ақпан айына қарағанда 1,6 есе артық. Жауын-шашын мөлшері айтарлықтай өзгермейді. Метеостанциялардың тек 1%-ында ғана одан да аз маусымдық ауытқулар байқалады.

Тарих

Облыстың көптеген қалалары сияқты, Обервезельдің де бастауы кельттердің Vosavia немесе Volsolvia деп атаған елді мекені болуы мүмкін. Кейін римдіктер мұнда жылқы ауыстыру бекетімен және қонақ үймен қамтамасыз етті. Лимес құлағаннан кейін Обервезель франк корольдік иелігіне айналды, онда корольдік мүлік болды. 966 жылы Везель мүлігі император Оттон I кезінде Магдебург архиепископтығына өтті. 1220 жылы император Фридрих II келісімді бұзды және Обервезель еркін императорлық қалаға айналды. 1255 жылы Обервезель Рейн қалаларының лигасына (Rheinischer Städtebund) қосылды, бірақ 1309 жылы еркін императорлық қала мәртебесін жоғалтып, Трир курфюрстігінің билігіне қарады, және ол 1802 жылғы француз революциялық соғыстарынан кейін секуляризацияға дейін оған қатысты. 1390 және 1391 жылдардағы «Везель соғысында» қала тағы да жаңа өмір бастауға тырысты, бірақ Трир архиепископы Вернер фон Фалькенштейннің сәтті қоршауынан кейін ол шегінуге мәжбүр болды. Шарап шаруашылығы, балық аулау, сауда және қолөнер қалаға 1220 жылы қала қабырғаларын салуға жеткілікті байлық жинауға көмектесті, оларды сол кезден бастап 14 ғасырдың ортасына дейін үш кезеңде салды. Қаланың орта ғасырлардағы маңыздылығын оның екі ірі діни мекемесінен (Біздің ханымның – неміс тілінде Liebfrauen және Әулие Мартин) және екі монастырь мен Бегиненхофтан көруге болады. Барлығы тоғыз монастырь қалада айтарлықтай сауда-саттықпен айналысты. 1689 жылы Тоғыз жылдық соғыста (Германияда Pfälzischer Erbfolgekrieg немесе Палатин мұрагерлігі соғысы деп аталады) Обервезельді бірінші рет Бірінші француз империясының әскерлері қиратты. 1794 жылы қала француз революциялық әскерлерімен басылып алынды, ал 1802 жылы Францияға қосылды. Вена конгресінен кейін Обервезель, Рейннің сол жағалауындағы қалған аймақтармен бірге, Пруссияның құрамына кірді.

Сент Вернер

Рейнге қараған қала қабырғасының жанында орналасқан "Сен-Вернер" капелласы 2001 жылы қайта жаңартылды. Ол бұрынғы әулие, Обервезельдік Вернерге арналған. Иконографияда Вернер шарапшының арасы, көрек және табақ сияқты атрибуттармен бейнеленген және шарапшылардың қамқоршысы саналған. Қанға қастылық айыптауы бойынша, 16 жасар Вернер 1287 жылы Маунди бейсенбі күні Обервезельде жергілікті яһудилердің қолынан өлді деген сенім болған, олар оның қанын Пасха ритуалдарында пайдаланғысы келген. 14 ғасырлық латын жылнамасында Хостты ұлықтамау туралы да айтылады: жергілікті яһуди қауымдары Вернерді аяқтарынан іліп, ол жұтып жатқан қасиетті нанның бір бөлігін тартып алуға тырысты. Содан кейін яһудилер оны Рейнге лақтырып жіберді. Бахарахтағы өзен жағасында оның денесі табылган жерде готикалық, Рейнромантикалық Сен-Вернер капелласы салынды. Бұл қылмыстық әрекет туралы хабар тараған кезде ашуға буырқанған халық көтеріліп, Рейннің орталық бөлігіндегі яһуди қауымдарын ғана емес, сонымен қатар Мозель және Рейннің төменгі ағысындағы яһуди қауымдарын да жойды. Халықтық христиандықта Вернерге табыну пайда болды, бірақ ол 1963 жылы ғана Трир епархиясының күнтізбесінен шығарылды. Генрих Гейне өзінің "Бахарах раввині" атты аяқталмаған әңгімесінде осы аңызға тоқталды.

Құрастырулар

1970 жылдың 7 қарашасынан бастап Дамшейд, Деллхофен, Лангшейд, Лаудерт, Нидербург, Першайд, Урбар және Вибельсхайм муниципалитеттері Обервезель муниципалитетімен бірігіп, Verbandsgemeinde Обервезельді құрды. Рейнланд-Пфальцте әкімшілік реформалар барысында 1972 жылдың 22 сәуірінде Санкт-Гоар және Обервезель қалаларынан жаңа Санкт-Гоар Обервезель Verbandsgemeinde құрылды, оның әкімшілік орталығы Обервезельде орналасқан. 1974 жылдың 17 наурызында бұрынғы өздік басқару құқығына ие болған Лангшейд, Деллхофен және Урбар муниципалитеттері Обервезельмен біріктірілді, алайда 1999 жылдың 13 маусымында Урбар қайтадан өздік басқару құқығына ие болды.

Ғимараттар мен нысандар туралы қосымша ақпарат

13 ғасырдың басында салынған және кейбір бөліктері жұртшылыққа ашық болған қала қабырғасы 14 ғасырда кеңейтіліп, нығайтылды. Онда 16 қорғаныс мұнарасы бар, соның ішінде Госпитальгассентурм (“Hospital Lane Tower”), Штингассентурм (“Stone Lane Tower”), Каццентурм (“Cats’ Tower”) және Оксентурм (“Ox’s Tower”) – бұл мұнара тікбұрышты және сегізбұрышты жоғарғы бөлігі бар, оны май айыру мұнарасының (Butterfassturm) бір түрі деп санауға болады. Бұл Рейн шатқалындағы ең жақсы сақталған қоршау қабырғасы. 2006 жылы одан да көп бөліктерді жұртшылыққа ашу жоспарланған. Әйелі әулие Вернер шіркеуі қазіргі уақытта Mutter Rosa Kapelle деп аталады, себебі Вернерге арналған киелі статусы алынып, Вернер әулиелер тізімінен шығарылды. Шіркеу қазір 19 ғасырда Францискан орденін құрған Роза Флештің есімімен аталады. Шындығында, ол 1689 жылы қиратылған ауруханаға жалғанған шіркеудің ғибадатханасынан ғана тұрады. Біздің әйел шіркеуінің (Liebfrauenkirche немесе Pfarrkirche Liebfrauen) құрылысы 1308 жылы басталды. 1331 жылы шіркеу киеліленді және 1375 жылы аяқталды. Ол 1213 жылы алғаш рет есімдері тіркелген басқа шіркеудің орнында салынды. Ескі шіркеуден жаңа шіркеу әлемдік дін қызметкерлеріне (регуляр дін қызметкерлеріне қарамастан) арналған қаражатты қабылдады. Архитектурасы мен безендірулері (алтын алтарь, хор қоршауы, қабырға суреттері) ескеріле отырып, ол Рейн аймағындағы ең маңызды готикалық шіркеулердің бірі болып табылады. Әйелі әулие Мартин шіркеуі де готикалық стильдегі ғимарат, ол бұрынғы шіркеудің орнында салынды. Ол 1350 жылы салынды, бірақ қаржы тапшылығына байланысты аяқталмады. Везель соғысында қала қабырғасына қорғаныс құрылысы ретінде қосылған мұнара, Рейн аймағындағы шіркеу қорғаныс архитектурасының көрнекті мысалы болып табылады. Готикалық безендірулердің көп бөлігі жойылды. Дегенмен, 1500-1600 жылдарға қарайтын бірнеше қабырға суреттері сақталған. Минорит монастыры 1242 жылы құрылған францискандық мекеме болды және 1802 жылы Наполеон таратып жіберді. 1836 жылғы үлкен қала өртінен қирап, содан бері қираған күйінде тұр. Haus Weitblick 2011 жылы ашылды. Ол Джордано Бруно қоры мен Секулярлық құқық институаттарының орналасқан жері.

Жүзім өсіру

Орта Рейн шарап өсіру аймағында Обервезель ең ірі шарап өсіру орталықтарының бірі болып табылады. Шлосс Шёнбургтің Großlage шарап өндіру атауы 72 гектарды қамтиды. Осы атаудағы жеке шарап өндірушілердің Einzellagen атаулары: Sieben Jungfrauen, Oelsberg, Bienenberg, St. Martinsberg, Goldemund, Bernstein және Römerkrug. Жүзімдіктер тік террасалармен орналасқан, ал аумақтың 80%-ы рислингпен, 20%-ы басқа ақ жүзім сорттарымен (Мюллер Тургау, Кернер, Пино бланк) және сирек қызыл сорттармен (Пино ноар, Дорнфелдер) отырғызылған. Шараптың барлық түрлері (жеңіл, жартылай құрғақ және құрғақ) және сапа деңгейлері (Prädikat Kabinett-тен сирек мұз шарабына дейін) өндіріледі. Жақында Оэльсберг жүзімдіктерінде жеңіл Flurbereinigung жүргізілді, ал қазір жаңадан отырғызылған жүзімдіктер суару жүйесімен жабдықталды. Бұл дәстүрлі Einzellage-ды сақтау мақсатында жасалды, себебі бұл шарап өндірушілердің еңбегін жеңілдетуге, сондай-ақ тіпті құрғақ жазда да жақсы өнім алуға мүмкіндік береді. Қаладағы шамамен 30 шарап өндіруші шаруашылықтың кейбіреулері 200 жылдан астам уақыттан бері бір отбасының иелігінде, ал кейбіреулері қалада шарап барларын да ұстайды.

Қаланың ұлдары мен қыздары

Иоганн фон Весел (туған. 1425; 1481 жылы Майнцте қайтыс болды), неміс теологы
Джозеф Адам (туған. 1778; 1849 жылы қайтыс болды), шахта иесі және саясаткер
Август Зейнер (туған. 6 қыркүйек 1913; 1976 жылы қайтыс болды), неміс саясаткері (CDU), Рейнланд-Пфальц Ландтагының мүшесі
Иоганн Петер Йостен (туған. 15 шілде 1915), неміс саясаткері (CDU), Бундестаг мүшесі (Рейнланд-Пфальц)
Вильгельм Лауэр (туған. 1923; 2007 жылы қайтыс болды), географ және университет профессоры
Альфред Готтшалк (туған. 7 наурыз 1930; 12 қыркүйек 2009 жылы қайтыс болды), неміс тегі бойынша американдық раввин, реформалық иудаизм қозғалысының жетекшісі
Роберт Брам (туған. 25 тамыз 1956), Трирдің көмекші епискобы
Эберхард Лауэр (туған. 1956), шіркеу музыканты
Карл Йохан Хаг (туған. 20 сәуір 1820; 17 қаңтар 1915 жылы қайтыс болды), шығыстанушы акварель суретшісі және Саксония герцогы Кобург Готаның сарай суретшісі (Höfmaler).