Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иоанн Баптист Альбертранди (Польшада Ян Хрцициэль, 7 желтоқсан 1731 – 10 тамыз 1808) – поляк иезуиті, епископ және итальяндық тегі бар тарихшы, Варшавада дүниеге келген.
John Baptist Albertrandi (in Poland known as Jan Chrzciciel, 7 December 1731 – 10 August 1808) was a Polish Jesuit, bishop and historian of Italian extraction, born in Warsaw.
Өмірбаян
Ол 1748 жылғы 14 тамызда Иса қоғамының жаңашылдығына қабылданды және қоғамды, 1770 жылғы каталогта есімі табылмайтындықтан, таратылуға аз уақыт бұрын, шамамен 1769 жылы тастап кетті. Польшадағы түрлі иезуит колледждерінде он екі жыл бойы әдебиет оқытқаннан кейін, ол Польшада әдебиетті қайта жаңғыртқан Залуски аға-інілері – Анджей мен Йозефтің құрған үлкен кітапханасын басқаруға бекітілді. Олар Польша-Литва одағына мұра етіп қалдырған бұл кітапхана Ресеймен басып алынып, кейіннен Ресей императорлық кітапханасының ядросын құрады. Кейін Альбертранди, архиепископ Любинскийдің жүрек туысының тәрбиешісі қызметін атқарды. Оның шәкірті Феликс Любинскиймен, кейін Польшаның Әділет министрі болған ол, Польшаның ұлы тарихы үшін материал жинау мақсатымен Еуропаның, әсіресе Италияның түрлі елдеріне саяхат жасады. Ол Польша мен Литваға қатысты қолжазбаларды кездесетін әр жерден өз қолымен көшіріп, үш жылдың ішінде жүз он томдық фолио жинағын жинады. Көшіруге рұқсат берілмеген жерлерде ол оқып, кешке үйге оралған соң, өте зор жады арқылы сақтағандарын жазып алатын. Карлос Соммервогельдің айтуынша, нәтижесінде екі жүз томдық фолио жинағы пайда болды. Еңбегі үшін ол кейде «Польша полихисторы» деп аталады. Оның стилі жылдам, ұйымдасқан және әдістемелік. Ол грек, латын, иврит және көптеген еуропа тілдерін білген. Оның жарияланған еңбектері: Филипп Маккердің «Annales Romaines» аудармасының екі томы; және қысқартылған «Польша жылнамалары»; Варшавадағы «Moniteur» журналындағы көптеген мақалалар. Сондай-ақ, ол Адам Нарушевичпен «Жағымды және пайдалы ойын-сауықтар» атты мерзімді басылымда ынтымақтастық жасап, Варшава академиясы үшін көптеген баяндамалардан өзге, нумизматика бойынша еңбек жазды.
He entered the novitiate of the Society of Jesus, 14 August 1748, and left the Society shortly before the suppression, probably in 1769, for his name is not found in the catalog of 1770. After teaching literature for twelve years in the various Jesuit colleges in Poland, he was entrusted with the care of the great library founded by the Zaluski brothers Andrzej and Józef, prelates and litterateurs, who had revived literature in Poland. This library which they bequeathed to the Poland Lithuania Commonwealth was seized by Russia and later formed the nucleus of the Russian Imperial Library. Subsequently Albertrandi accepted the charge of preceptor to the nephew of the Primate, Archbishop Lubieński. With his pupil, Feliks Łubieński, who afterwards became Minister of Justice in Poland, he travelled through the various countries of Europe, chiefly Italy, to gather material for a great history of Poland. With his own hand he copied manuscripts referring to Poland and Lithuania wherever he found them and in three years amassed a collection of one hundred and ten folio volumes. Where he was not allowed to copy he read and, on returning home in the evening, wrote out what his prodigious memory retained. Carlos Sommervogel says that the net result was two hundred folio volumes. Due to his contributions he is sometimes referred to as the "Polish Polyhistor". His style is rapid, orderly, and methodical. He knew Greek, Latin, Hebrew, and most of the European languages. His published works are: Two volumes of a translation of Philippe Macquer's Annales Romaines; and abridged "Annals of Poland"; a great number of articles in the "Moniteur", a journal of Warsaw. He also collaborated with Adam Naruszewicz in a periodical called "Agreeable and Useful Recreations", and produced a work on numismatics, besides many discourses for the Academy of Warsaw, which he founded.
Соңғы жылдар
Иса қоғамы таратылғаннан кейін ол Корольдік кітапханашы болды, Зенополис титулярлық епархиясының епископы болып тағайындалды және киелі Станислав орденімен марапатталды. Корольдік кітапханадағы жұмысында ол он томдық каталогты ғана жариялап қоймай, әрбір кітапқа сындық ескертпелер де қалдырды. Ол сонымен қатар Польшаның соңғы үш ғасырының тарихы туралы медальдармен түсіндірілген қолжазбаларды, Владыслав IV билігіне дейінгі поляк жылнамаларын және "Стефан Батори тарихын" жариялауға дайындаған.
After the dissolution of the Society of Jesus, he became Royal Librarian, was appointed Bishop to the Titular see of Zenopolis, and was decorated with the order of St. Stanislaus. In his work in the Royal library, he not only published a catalogue in ten volumes octavo, but left critical remarks in each of the books. He also had ready for publication manuscripts on the history of the three last centuries of Poland, explained by medals, Polish annals up to the reign of Władysław IV, and a "History of Stephen Bathory".