Кіріспе

Римдегі шіркеу

Сан-Грегорио Магно аль Челио, сондай-ақ Сан-Грегорио аль Челио немесе жай ғана Сан-Грегорио деп аталатын бұл шіркеу Италияның Рим қаласында орналасқан. Ол Бенедикт орденінің Камальдолезе тармағына жататын монахтар монастырының бір бөлігі болып табылады. 2012 жылдың 10 наурызында осы жерде Камальдолезе орденінің 1012 жылы құрылғанының 1000 жылдығы тойланды. Бұл Веспер қызметіне англикандық және католиктік дінбасылары қатысты, ал оны Папа Бенедикт XVI және Кентербери архиепискобы Роуэн Уильямс бірлесіп жүргізді. Сан-Грегорио Кель тауында, Палатин алдында орналасқан. Базилика мен монастырьдың жанында әйелдер монастыры және Ана Терезаның басқаруындағы «Қайырымдылық миссионерлері» қауымының үйсіздерге арналған панасы бар.

Тарих

Шіркеу өзінің бастауын Папа Григорий I-нің отбасылық вилласына қосылған қарапайым оратория ретінде бастады, ол вилланы папа болып сайланудан бұрын 80-де монастырға айналдырды (590). Жеті жылдан кейін англосакстарға Грегориандық миссияны басқарғанға дейін Кентерберийлік Августин монастырьдың преиоры болды. Бұл қауым апостол Андрейге арналған. Ол ерте ортағасырлық құжаттарда өзінің бастапқы бағышталуын сақтады, содан кейін 1000 жылдан кейін Кливо Скауридегі әулие Григорийге арналған деп жазылды. Кливо Скаури термині оның негізгі кіру жолындағы орнын көрсетеді, Кливус Скаури, ол Палатин және Челий төбелері арасындағы аңғардан көтерілген ежелгі беткей (кливус) бойымен өтетін. 1573 жылы шіркеудің қираған күйі және оған қосылған, қазір оқшауланған төбедегі шағын монастырь Камалдолез монахтарына өтті. Бұл орден әлі күнге дейін монастырды иеленіп отыр. Монастырь архивтерін Камалдулестің иесі Джан Бенедетто Миттарелли өзінің монументалды тарихында, Annales Camaldulenses ordini S. Benedicti ab anno 970 ad anno 1770 (1755–1773 жылдары жарық көрді) жариялады. Қазіргі ғимарат 1629–1633 жылдары Джованни Баттиста Сорияның жобасына сәйкес бұрынғы жерде қайта салынған, Кардинал Сципионе Боргезе тапсырысымен салынды; жұмыс оның қайтысымен тоқтатылды, ал 1642 жылы қайта басталды. Франческо Феррари (1725–1734) интерьерді жобалаған. Шіркеуге Виа ди Сан Грегориоден басталатын кең баспалдақ келіп салады, бұл көше Челий төбесі мен Палатин төбесін бөліп тұрады. Фасад, Джованни Баттиста Сорияның (1629–33 жж.) ең көрнекті және көркемдік жағынан табысты жұмысы, өзінің стилі мен материалы (травертин) бойынша Сан-Луиджи деи Франсезидікіне ұқсас; алайда, бұл шіркеудің фасады емес, керісінше, аулаға немесе перистильге әкеледі, оның артында шіркеуге портик арқылы (суретте, сол жақта) жетуге болады, онда бірнеше мазарлар бар: олардың ішінде әйгілі әйел, Агостино Киджидің (1511) бай банкирінің сүйіктісі Империяның мазары болған, бірақ кейін ол 17 ғасырдың дін қызметкерінің мазары ретінде пайдаланылды. Англия королевасы Мэри I-нің елшісі, сондай-ақ ежелгі грек тілі мен мәдениетінің белгілі ғалымы сэр Эдвард Карнеге арналған латынша жазуды көруге болады. Ұлы Григорийге байланысты мәрмәр кафедра шіркеудегі С. Грегорионың строфасында сақталған; оның ежелгі келбетінің ақылды және дәл қайта құрылуы Рафаэльдің «Диспота» картинасында Григорийдің тағы ретінде бейнеленген. Арыстан грифінің бас бөлігінен жасалған және Рафаэльдің фрескасында көрінетін протомалары акант түрмесімен жалғасады. Бостон қаласындағы Изабелла Стюарт Гарднер мұражайында, Берлинде және Акрополь мұражайында дәл осындай үлгідегі тағы үш мәрмәр тақтарды көруге болады. Жизела Рихтердің пікірінше, олардың барлығы жоғалған, соңғы эллинистік кезеңнің түпнұсқасының көшірмелері; көшірмелердің ешқайсысы Рафаэльдің болжағандай, арыстан аяқтарын жалғастыратын жеке оюлы негізді сақтамаған. Шіркеу базиликалық жоспарға сәйкес келеді, екі бүйірлік дәлізден бөлінген орталық бөлік, бұл жағдайда он алты антикалық бағана пилястрлармен. Басқа көне бағаналар да қайта пайдаланылды: төртеуі бұрынғы бенедиктиндік зираттағы ежелгі кипарис ағаштарымен отырғызылған, ал тағы төртеуі Фламинио Понцио (1607) қайта пайдаланып, зиратқа қарап тұрған орталық ораторияның портигін тіреу үшін қолданды, ол әлі де әулие Андрейге арналған. 1970 жылдары Камалдолез монахтары қаланың кедейлері үшін монастырьға жалғастырылған ғимаратта ас үй ашуға Рәсімә анаға рұқсат берді. Оны әлі күнге дейін оның діни қауымы – Миссионерлер қайырымдылығы ұстап келеді.

Ішкі безендіру

Көрмелерде Франческо Ферраридің жасаған стиліндегі әшекейлер мен Cosmatesque тас төсемі бар. Орталық нефтің күмбезі Сан-Грегорио мен Сан-Ромуальдоның даңқы және Пласидо Костанцидің ерестікке қарсы сенімнің жеңісін (1727 ж.) бейнелейтін фрескамен әшекейленген. Басты құрбандық алтарінде Антонио Балестраның Андрей және Григорий қасиеттілерімен бірге Мадонна (1734) суреті бар. Сол жақтағы екінші құрбандық алтарінде Помпео Батонидің "Төкпедегі Мадонна мен баласы" және Габриелли отбасының төрт қасиеттісі мен бақыттыларының (1732) суреті бейнеленген. Кеменің соңында Сан-Грегорио Магно алтарінде Луиджи Каппонидің 15 ғасырдың соңына жататын үш көрнекті рельефі орналасқан. Сонымен қатар, Франческо да Вольтерра жобалаған және 1600 жылы Карло Мадерно аяқтаған Сальвиати капелласы да қызығушылық тудырады: онда ежелгі фреска бар, дәстүр бойынша, ол әулие Григорийге сөйлеген, сондай-ақ Андреа Брегно мен оның шәкірттері жасаған мәрмәр алтарь (1469) бар. Капелланы Римдегі румын қауымы пайдаланады, олар онда византиялық рәсімді сақтайды.

Ораторийлер

Шіркеудің сол жағында, бақта тығыз орналасқан, 17 ғасырдың басында кардинал Чезаре Баронионың тапсырысымен салынған үш дұға орындары (оратория) Григорийдің алғашқы монастырының естелігі ретінде тұр.

Әндірдің ораториясы

Орталық ораторияда Доменичиноның Әндірді қамшылау фрескасы, Ренидің Әндірді ғибадатханаға әкелуі және Петір мен Пауыл қасиеттілері, Кристофоро Ронкалли, ил Помарансионың Әндір мен Григорий қасиеттілерімен біргегі Құдай ана суреті, сондай-ақ Джованни Ланфранконың С. Сильвия және С. Грегорио туындылары бар.

Қасиетті Сильвияның ораториясы

Көрмеге келушінің оң жағындағы оратория әйелі Сильвияға, киелі Григорийдің анасына арналған: бұл оратория, әлдебір, оның қабірінің үстінде орналасқан. Ораторияда Ренидің «Періштелердің концерті» және Систо Бадалоккьоның «Давид пен Ишая» фрескалары бар.

Қасиетті Барбараның ораториясы

Антонио Вивианидің (1602) фрескалары бар бұл оратория, қасиетті Григорийдің Римнің оншақты кедей адамына күн сайын тамақ берген әйгілі триклиниумын кардинал Баронионың (1602) қайта жаңартуын көрсетеді. Ежелгі римдік негіздердегі алып мәрмәр үстел Григорийдің зәһілілік репутациясына қайшы келеді. Иоанн Диакон айтуынша, Григорийдің мейірімділігінен дәм тату үшін үстелге жиналған он екі кедейге бір періште қосылған. Мәрмәр үстелдің тіректері біріне-бірі жабысқан, қанатты арыстан нысанында жасалған, ал бастары ешкі мүйізіне ұқсайды.

Ежелгі Рим қираған жерлері

Ораторийлердің аумағында рим императорлық кезеңге жататын бірнеше құрылыстар да бар, олар, мүмкін, тек дүкендер болған шығар. Бірақ олардың біреуі ерекше белгілерімен көзге түседі, соның салдарынан кейбір сарапшылар оның ерте христиандардың жиналатын жері және крещение алатыны болған деген пікірде.

Афродитаның табылғаны

Монастырь аумағында Менофанттың Афродитасы – Капитолий Венерасы түріндегі грек-римдік мәрмәр Венерасы табылған. Бұл мүсін тез арада Чиги үйінің меншігіне өтті. Әйгілі өнер тарихшысы Иоганн Йоахим Винкельманн бұл мүсінді 1764 жылы жарық көрген "Ежелгі өнер тарихы" атты еңбегінде сипаттаған. Қазір мүсін Рим ұлттық мұражайында қойылған.