Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезия және еврей тарихының бір қыры
Aspect of Indonesian and Jewish history
Индонезиядағы еврейлердің тарихы ертедегі еуропалық саяхатшылар мен отарлаушылардың келуімен басталды, ал алғашқы еврейлер 17 ғасырда келді. Көптеген индонезиялық еврейлер Оңтүстік Еуропадан, Ұлыбританиядан, Нидерландыдан, Бельгиядан, Германиядан, Франциядан, Таяу Шығыстан, Солтүстік Африкадан, Үндістаннан, Қытайдан және Латын Америкасынан келді. Қазіргі уақытта Индонезиядағы еврейлер шамамен 100–550 адамнан тұратын өте шағын еврей қауымын құрайды, олардың көпшілігі сефардтық еврейлер. Иудаизм елдің алты негізгі дінінің бірі ретінде мойындалмаған, бірақ оның практикалары Perpres 1965 No. 1 және Индонезия Конституциясының 29-бабының 2-тармағына сәйкес рұхсат етіледі. Сондықтан, жергілікті еврей қауымының мүшелері өздерінің ресми жеке куәліктерінде "Бір Құдайға сенуші" (индонезия тілінде: Kepercayaan Terhadap Tuhan Yang Maha Esa) немесе басқа мойындалған дін ретінде тіркелуді таңдауға мәжбүр. Қазіргі уақытта көптеген индонезиялық еврейлер Сулавеси аралындағы Манадо қаласында тұрады.
The history of the Jews in Indonesia began with the arrival of early European explorers and settlers, and the first Jews arrived in the 17th century. Most Indonesian Jews arrived from Southern Europe, the United Kingdom, the Netherlands, Belgium, Germany, France, the Middle East, North Africa, India, China, and Latin America. Jews in Indonesia presently form a very small Jewish community of about 100–550, of mostly Sephardi Jews. Judaism is not recognized as one of the country's six major religions, however its practices are allowed under Perpres 1965 No. 1 and article 29 paragraph 2 of Constitution of Indonesia. Therefore, members of the local Jewish community have to choose to register as "Belief in One Almighty God" (Indonesian: Kepercayaan Terhadap Tuhan Yang Maha Esa) or another recognized religions on their official identity cards. Presently, most Indonesian Jews live in Manado on the island of Sulawesi.
Тарих
1850 жылдары еврей саяхатшысы Якоб Сафир Голландияның Шығыс Үндістанындағы Батавияға сапар жасағаннан кейін, жергілікті еврей қауымы туралы алғашқы жазбаларды қалдырды. Ол жергілікті яһудимен сөйлесіп, қалада шамамен 20 яһуди отбасы, ал Сурабая мен Семарангта тағы бірнеше отбасы бар екенін білді. 19 ғасырда Голландияның Шығыс Үндістанында тұратын еврейлердің көпшілігі голландиялық яһудилер еді, олар саудагерлер болып жұмыс істеді немесе отарлық үкіметпен байланыста болды. Еврей қауымының басқа мүшелері Ирак пен Аденнен келген иммигранттар еді. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында Израиль Коэн Голландияның Шығыс Үндістанындағы еврейлердің саны 2000-ға жуық деп есептеді. Индонезиялық еврейлер Голландияның Шығыс Үндістанына жапондықтар басып кірген кезде ауыр қиындықтарға тап болды, тұтқынға алынып, еңбек лагерьлерінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. Соғыстан кейін босатылған еврейлер бұрынғы мүліктерінен айырылып, көптегендері АҚШ-қа, Австралияға немесе Израильге көшіп кетті. Индонезияда дін мемлекеттік реттеуде. Индонезиялық еврейлер мемлекеттік куәліктерінде (KTP – Kartu Tanda Penduduk) дінін көрсетуде қиындықтарға келіп отыр. 17 жасқа толған әрбір азамат KTP міндетті түрде алып жүруі керек, онда оның діні де көрсетіледі. Бірақ Индонезияда мойындалған діндердің саны алты ғана, және олардың ішінде яһуди діні жоқ. Хабарға сәйкес, дінін тіркеген еврейлердің көпшілігі христиан дінін таңдаған. Қазір Индонезияда 20 000-ға жуық еврей ұрпағы тұрып жатыр, бірақ олардың көпшілігі тарихи сәйкестігін жоғалтып жатыр. Индонезиялық еврейлердің көпшілігі Оңтүстік Еуропа мен Таяу Шығыс аймағынан келгендіктен, олар индонезия, малай, араб, иврит, португал және испан тілдерінде сөйлейді.
In the 1850s, Jewish traveler Jacob Saphir was the first to write about the Jewish community in the Dutch East Indies after visiting Batavia, Dutch East Indies. He had spoken with a local Jew who told him of about 20 Jewish families in the city and several more in Surabaya and Semarang. Most of the Jews living in the Dutch East Indies in the 19th century were Dutch Jews who worked as merchants or were affiliated with the colonial regime. Other members of the Jewish community were immigrants from Iraq or Aden. Between the two World Wars the number of Jews in the Dutch East Indies was estimated at 2,000 by Israel Cohen. Indonesian Jews suffered greatly under the Japanese occupation of the Dutch East Indies, were interned and forced to work in labor camps. After the war, the released Jews found themselves without their previous property and many emigrated to the United States, Australia or Israel. Religion in Indonesia is regulated by the government. Indonesian Jews face the challenge of declaring a religion on their government ID cards called KTP (Kartu Tanda Penduduk). Every citizen over the age of 17 must carry a KTP, which includes the holder's religion and Indonesia only recognizes six religions, none of which is Judaism. Reportedly, many Jews who have registered a religion have registered as Christians. An estimated 20,000 descendants of Jews still live in Indonesia, though many are losing their historical identity. Since most Indonesian Jews are actually Jews from Southern Europe and Middle East Area, the languages spoken by them include Indonesian, Malay, Arabic, Hebrew, Portuguese and Spanish.
Синагогалар
Индонезиялық еврей қауымы өте шағын, мүшелерінің көп бөлігі астана Жакартада, ал қалғаны Сурабаяда тұрады. Елдің шамасымен көптеген еврей зираттары әлі де сақталған, мысалы, Ачехтегі Керкхоф зираты, Явадағы Семаранг және Сурабая, Банка аралындағы Панкальпинанг, Оңтүстік Суматрадағы Палембанг және Солтүстік Сулавесиде.
The Indonesian Jewish community is very tiny, with most members living in the capital of Jakarta and the rest in Surabaya. Many Jewish cemeteries still exist around the country such as in Kerkhof Cemetery in Aceh, Semarang and Surabaya in Java, in Pangkalpinang in Bangka Island, in Palembang in South Sumatra, and in North Sulawesi.
Торат Хайм, Джакарта
Раввин Товия Сингер басқаратын шағын қауым, бұрынғыда қазіргі Индонезиядағы жалғыз раввин болған. Ол Индонезияның дін істері министрлігінің Христиандық қауымдастықтарды басқару бас дирекциясының (Ditjen Bimas Kristen) қолдауымен, Индонезияда ресми мақұлдау алған жалғыз еврей ұйымы – Eits Chaim Indonesia Foundation-мен бірлесіп жұмыс істейді.
A small congregation led by Rabbi Tovia Singer, previously the only rabbi in present day Indonesia. It operates in conjunction with the Eits Chaim Indonesia Foundation, the only Jewish organization in Indonesia to have official sanction, under the auspices of Directorate General of Christian Community Guidance (Ditjen Bimas Kristen), from the Indonesian Ministry of Religious Affairs.
Сурабай мәжілісханасы
Индонезияның Шығыс Ява провинциясының астанасы Сурабаяда синагога болған. Көп жылдар бойы ол елдегі жалғыз синагога еді. 2009 жылдан бастап синагога жабылды, онда Тора орамалары мен раввин болған жоқ. Ол Голланд үкімдігі кезінде 1939 жылы салынған, Кали Мас өзеніне жақын, 2000 м² жерде, Jalan Kayun 6 мекенжайында орналасқан. 1948 жылы жергілікті еврей қауымы бұл үйді голланд дәрігерінен сатып алып, оны синагогаға айналдырды. Синагоганың бар екенін тек мезуза мен кіреберістегі екі Дәуіт жұлдызы ғана көрсетіп тұрды. Сурабаядағы қауымның саны миньянды – яғни, қоғамдық құлшылық өткізу үшін қажетті он ер адамды жинауға жеткіліксіз болды. 2013 жылы синагога негізіне дейін бұзылды.
There was a synagogue in Surabaya, provincial capital of East Java in Indonesia. For many years it was the only synagogue in the country. The synagogue became inactive beginning 2009 and had no Torah scrolls or rabbi. It was located in Jalan Kayun 6 on a 2.000 m2 lot near the Kali Mas river in house built in 1939 during Dutch rule. The home was bought by the local Jewish community from a Dutch doctor in 1948 and transformed into a synagogue. Only the mezuzah and 2 Stars of David in the entrance showed the presence of the synagogue. The community in Surabaya is no longer big enough to support a minyan, a gathering of ten men needed in order to conduct public worship. The synagogue was demolished, to its foundation, in 2013.
Тондано мәжілісханасы
2003 жылдан бері Шаар Хашамайим синагогасы Солтүстік Сулавеси облысының Минахаса ауданындағы Тондано қаласындағы 30-50 адамнан тұратын жергілікті яһуди қауымына қызмет көрсетуде. Қазіргі таңда Индонезияда діни қызметтер ұсынатын жалғыз синагог осы. Аймақта ата-тегін қайта жаңғыртып, яһуди дініне қайта оралғандардан құралған шағын жергілікті яһуди қауымы сақталған.
Since 2003, Shaar Hashamayim synagogue has been serving the local Jewish community of some 30 50 people in Tondano city, Minahasa Regency, North Sulawesi. Currently it is the only synagogue in Indonesia that provides services. A tiny local Jewish community remains in the area, composed mostly of those who rediscovered their ancestral roots and converted back to Judaism.