Игнатий Константинопольский: Өмірбаяны мен қызметі

Кіріспе

Константинопольдің 847-858 және 867-877 жылдардағы Экуменикалық Патриархы Игнатий немесе Игнатий (Ἰγνάτιος; шамамен 798 – 23 қазан 877) – 847 жылдың 4 шілдесінен 858 жылдың 23 қазанына дейін және 867 жылдың 23 қарашасынан 877 жылдың 23 қазанындағы өліміне дейін Константинополь Патриархы болды. Католик және Шығыс Православие шіркеулерінде ол қасиетті кісі саналады, оның мерекесі 23 қазанда тойланады.

Өмірбаян

Игнатий, бастапқыда Никетас деп аталған, император Михаил I Рангабе мен Прокопияның ұлы еді. Оның анасының әкесі Никефор I болған. Никетас әлі бала болса да, императорлық гвардияның жаңа корпусы – Хиканатаоның номиналды қолбасшысы болып тағайындалды. Әкесі 813 жылы тақтан түскеннен кейін, ол күшпен кастрацияланды (соның салдарынан император бола алмады, себебі император евнух болмауы керек еді) және шашын қырқып, монах болды. Ол Принцдер аралдарында үш монастырь салды, бұл императорлық үйінің монахтарын жер аударуға қолайлы орын болатын. 847 жылы императрица Феодора, иконаға табынуға қарсы күрескен Игнатийді Мефодий I-нің орнына Константинополь патриархы етіп тағайындады. Бірақ көп ұзамай Игнатий шіркеудегі студиттер мен умерендерилер арасындағы қақтығысқа тартылды, даудың мәні – бұрын иконаға табынуға қарсы саясатты қолдаған дін қызметкерлерін қызметтен шеттету керек пе, жоқ па еді. Игнатий консервативті студиттердің жағына шығып, Сиракуза архиепископы Григорий Асбестасты, умерендерилердің жетекшісін, қызметтен шеттетуге бұйырды. Асбест көмек сұрап Папа Лев IV-ке жүгінді, осылайша Рим және Константинополь шіркеулері арасындағы қарым-қатынаста шиеленіс туды. 857 жылы император Михаил III және Бардас Феодораның ықпалын жойғаннан кейін, император Бардастың ашық сынышысы болған Игнатий қолдауын жоғалтты. 858 жылы Игнатий отставкаға кетуге мәжбүр болды, ал оның орнына мирян Фотий келді. Бұл мәселелер 859 және 861 жылдары Константинопольде өткен кеңестерде талқыланды. Фотий өзінің алдыңғысының саясатын өзгерте бастағанда, Игнатийдің жақтастары Папа Николай I-ге жүгінді, ол бастапқыда дауға араласпауға тырысты, бірақ соңынан Фотийді айыптады (863). Даудың негізгі мәселелері – патриархқа қарағанда папаның басымдығы және жаңадан христиан болған Болгарияға қатысты билік. 867 жылы Василий I Македонский тақты басып алып, Николай I және Людовик II-мен одақтасуға тырысып, Фотийді елден қуды және Игнатийді патриархтық таққа қайта отырғызды. Қайта қызметке келген Игнатий болгар князінен Болгариядан латын обрядының иерархиясын қууға көндірді. Игнатий мен Фотийдің саясаты бірдей болғандықтан, Фотий қайта шақырылып, император балаларының тәрбиешісі болып тағайындалды. Римдік мартирологияда оның туралы былай делінген: «Константинопольде епископ Игнатий, Бардас Цезар әйелінен бас тартқаны үшін оны сөккендіктен көп жарақат алды және Рим папасы Николайдың арқасында қайта қызметке келді, соңында бейбіт өмір сүрді». 877 жылдың қазанында қайтыс болған Игнатийдің қасиеттілік мәртебесін бекітуге Фотий үлес қосты.

Ignatius, originally named Niketas, was a son of the Emperor Michael I Rangabe and Prokopia. His maternal grandfather was Nikephoros I. Although he was still a child, Niketas had been appointed nominal commander of the new corps of imperial guards, the Hikanatoi. He was forcibly castrated (and thus made ineligible for becoming emperor, since the emperor could not be a eunuch) and tonsured after his father's deposition in 813. He founded three monasteries on the Princes' Islands, a favourite place for exiling tonsured members of the imperial house. Empress Theodora appointed Ignatius, a staunch opponent of Iconoclasm, to succeed Methodios I as patriarch of Constantinople in 847. Ignatius soon became embroiled in the conflict between the Stoudites and the moderates in the Church, the issue being whether or not to depose clergymen who had cooperated with iconoclast policies in the past. Ignatius took the side of the conservative Stoudites and deposed the archbishop of Syracuse, Gregory Asbestas, the leader of the moderate party. Asbestas appealed for redress to Pope Leo IV and thus inaugurated a period of friction in relations between the Roman and Constantinopolitan churches. A fervent critic of the Caesar Bardas, Ignatius lost support after Emperor Michael III and Bardas removed Theodora from influence in 857. Ignatius was forced to resign in 858 and was replaced by the layman Photios. Those questions were discussed at councils held in Constantinople in 859, and again in 861. When Photios reversed some of his predecessor's policies, Ignatius's supporters appealed to Pope Nicholas I, who at first tried to stay out of the controversy, but then condemned Photios (863). The immediate issues in the conflict were the question of papal precedence over the patriarch, and jurisdiction over newly converted Bulgaria. In 867 Basil I the Macedonian usurped the throne and, seeking an alliance with Nicholas I and Louis II, Holy Roman Emperor, banished Photios and restored Ignatius on the patriarchal throne. Reinstated, Ignatius persuaded the Bulgarian prince to expel the hierarchy of the Latin rite from Bulgaria in 870. Since Ignatius and Photios pursued the same policy, the latter was recalled and reinstated as tutor to the emperor's children. Of him the Roman Martyrology recorded the following: "At Constantinople St. Ignatius, Bishop, who, when he had reproved Bardas the Cæsar for having repudiated his wife, was attacked by many injuries and sent into exile; but having been restored by the Roman Pontiff Nicholas, at last he went to his rest in peace." When he died in October 877, Photios was reinstated as patriarch and contributed to Ignatius's canonisation.