Марконың мұнаралары: тарих және археологиялық зерттеулер

Кіріспе

Маркови Кули немесе Марконың мұнаралары Солтүстік Македониядағы Прилеп қаласының солтүстік-батысында, Варош ауданынан жоғары орналасқан. Сербияның ортағасырлық князі Марко Мрнявчевичтің есімімен аталатын бұл мұнаралар 120–180 метрлік төбеде орналасқан, айналасы тік беткейлермен қоршалған. Бұрынғы елді мекеннің жоғарғы бөлігіне солтүстік және оңтүстік жақтан жетуге болады. Қазба жұмыстарынан табылған ең көне іздер эллинистік кезеңге, ал одан кейін Византияның 5 және 6 ғасырларына жатады. Славян қонысы 10 ғасырдың соңына таман пайда болған. Төрт онжылдық археологиялық зерттеулер барысында бұл жерде ерте антикалық Керамия қонысы болғандығын көрсететін қалдықтар табылды. Рим дәуірінде бұл кішкентай ауыл оңтүстік-батысқа қарай кеңейген, бұл факт ерте христиан базиликасының бірнеше мәрмәр әшекейлерімен расталады. Бұл жердегі қамалдың қоршауы 13 және 14 ғасырларға жатады және жақсы сақталған. Қабырғалардың қалыңдығы шамамен бір метр, олар ірі әктас тастардың үстіне орнатылған әктас ерітіндісімен салынған. Ішкі қабырғалар акропольді кішігірім аймақтарға бөліп тұрған. Бұл жерде Сербия патшасы Вукашин мен оның ұлы Марконың сарайы да орналасқан. Оның солтүстік қақпасының күрделі іргетасы бар, бұл кеңістіктің көп рет қайта жаңартылғанын көрсетеді. Тарихи мәліметтерге сәйкес, 14 ғасырдың екінші жартысына дейін және тіпті одан кейін де бұл бекініс тек 40 сарбазбен қорғалған. Елді мекен акропольдің оңтүстігінде, шамамен 3,6 гектар жерді алып жатыр. Оның солтүстік жағында екі қақпа және кіреберістер арасында үлкен қарауыл үйі орналасқан. Оңтүстік қабырғасында жақсы сақталған үш мұнара бар. Қоршаудың ең төменгі бөлігі үзіліс-үзіліс сызықпен салынған қысқа қабырғалар қатарынан тұрады. Батыс жағында жартасқа қазылған қабірлер бар. 14 ғасырда бұл жер жергілікті халықтың түрік шабуылдарынан уақытша паналау орны болған. 1395 жылы король Марко қайтыс болғаннан кейін бұл елді мекен Осман әскерлері басып алды. Осы кезде бұрынғы елді мекеннің тұрғындары Марко мұнараларының табанындағы жаңа елді мекенге көшіп кетті. Жаңа қоныс бірнеше кварталға бөлінді, әрқайсысының өз шіркеуі болды. Бұл жаңа елді мекенге 14 ғасырдан бері Varoš деген ат берілді, ол бүгінгі күнге дейін қолданылуда.

Markovi Kuli or Marko's Towers (, ) are situated in the northwest of Prilep, North Macedonia, just above the neighbourhood of Varoš. The towers, named after Serbian medieval Prince Marko Mrnjavčević, are located on a 120–180 m high hill, surrounded by steep slopes covered with minute granite stones. The upper part of the former settlement can be reached from its north and south side. The oldest remains on the site from the Hellenistic period, followed by Byzantine remains from the 5th and 6th centuries. Slavic settlement dates from the late 10th century. During the four decade archaeological research, remnants indicating the existence of an early antique settlement — Keramija, were found. In the Roman period, this small village expanded into the southwest, a fact suggested by the several marble ornaments of an early Christian basilica. The rampart on this terrain dates from the 13th and 14th centuries and is in good condition. The walls are about one meter thick and were built of limestone mortar and rest upon the large limestone rocks. Internal walls separated the acropolis into smaller areas. The palace of Serbian King Vukašin and his son Marko was also situated here. Its north gate has a compound foundation an evidence for of numerous reconstructions of the space. According to some historical findings, until the second part of the 14th century and even later, this fortress was defended by only 40 soldiers. The settlement was situated south of the acropolis on a surface of some 3,6 hectares. On its north side, there is a double gate, as well as a large guardhouse between the entrances. On the south wall there are three well preserved towers. The lowest zone of the rampart consists of a row of short walls drawn in a broken line. In the west side, there are graves inserted into the rock. In the 14th century, this part served as a temporary refuge of the local population from Turkish raids. After the death of King Marko in 1395, this settlement was taken by Ottoman forces. At this time the inhabitants of the former settlement migrated to a new settlement at the foot of Marko's towers. It was separated into several quarters and each had its own church. This new settlement from the 14th century was given the name Varoš which is still in use today.