Домагой: Хорватиялық әмірші және теңіз шайқастары

Кіріспе

Хорватияның герцогы Домагой (Domagoi) 864 жылдан 876 жылға дейін Хорватия герцогы болды және Домагоевич әулетінің негізін қалады. Ол I Трпимир қайтыс болғаннан кейін Хорватия тағын тартып алды және оның ұлдарын қуды. Ол бұрынғыларына қарағанда Адриатика теңізінде белсендірек роль атқарды, күш қолдануға ынталандырды және көптеген соғыстар жүргізді, әсіресе арабтармен, Венециямен және Шығыс Франкиямен. Домагойдың соғысқұмарлығы және пираттыққа төзімділік танытуы, оларға қолдау көрсетуі Рим папасы VIII Иоаннмен қарым-қатынасты нашарлатты, бұл Домагой өз заговоршыларына ешқандай мейірім көрсетпегеннен кейін одан да нашарлады. Формальды түрде франк вассалы болған ол франктердің мұрагерлік дағдарысын өз пайдасына қолданып, Баварияның Карломанына қарсы сәтті көтеріліс бастады. 876 жылы қайтыс болғаннан кейін Домагойдың орнын оның ұлы басты, бірақ 878 жылы Здеслав оны тақтан түсіріп қуды.

Венециялықтар мен арабтармен соғыстар

864 жылы герцог Трпимир I қайтыс болғаннан кейін, оның орнына ұлы Здеслав таққа отырды, бірақ көп ұзамай азаматтық соғыс салдарынан Домагой оны құлатты. Шығыс Адриатикада венециялық кемелерге жиі шабуыл жасалды, бұл Венециямен қарым-қатынастың нашарлауына себеп болды. Домагой билікке келген кезде Венеция, дож Пьетро Традонико басшылығымен, Адриатика теңізіндегі әрекеттерін күшейтті және Византия империясынан тәуелсіздікке ұмтылды. Пьетро Традонико 864 жылы қаза тапты, оның орнын Орсо I Participazio иеленді. Жаңа дож билікке келген соң, Мислав герцогымен бұрын жасалған ұзақ мерзімді бейбіт келісімді бұзып, Трипимирдің мұрасын таласқан Хорватияға шабуыл жасады. 865 жылы Домагой Венециямен тиімсіз келісімге келуге мәжбүр болды, Венеция кемелерінің Адриатикада қауіпсіз өтуіне кепілдік ретінде кепілдерді ұсынды. 866 жылы арабтар Далмация жағалауына шабуыл жасады. Олар Италия жағалауындағы Бари және Таранто сияқты бірнеше қалаларды басып алды. Котор, Кишан және Будваны тонап, арабтар Дубровникке қоршау салды, қала 15 ай бойы қарсы тұрып, Византияның көмегімен қорғалды. Византиялықтар Адриатикадағы бастамашылықты қайта алып, 868 жылы франктармен бірлесіп Бариге шабуыл жасады, бірақ олардың күштерін кері қайтарды және франктарды белсенсіздікпен айыптады. Домагой, франктардың вассалы ретінде, 871 жылдың ақпан айында Бари әмірлігінен Бариді жаулап алуға франктарға көмектесті. Шабуылға Дубровник кемелері де қатысты. Арабтар Адриатикада шабуылдарын жалғастырғанмен, Домагойдың басты жауы венециялықтар болды. Осы уақыт аралығында Византия бірнеше далматин қалалары мен Нарентин тайпаларына бақылауды қайта орнатты, ал венециялықтар хорваттарға жасаған шабуылдарын жаңартты. Домагожды құлатуға жасалған әрекет, мүмкін, Трпимирович әулетінің және Византияның қолдауымен жасалды, бұл Домагожды көтерілісшілермен күресу үшін уақытша бейбітшілікке мәжбүр етті. Домагой оларды жылдам және қатыгездікпен жойды. Оған құйрық салып, қастандықтың құпиясын ашқан адам да өмірден қол үзді, өйткені ол өзінің өмірін сақтап қалуға үміттенген еді.

Following the death of Duke Trpimir I in around 864, he was succeeded either by his son Zdeslav, who was shortly after deposed by Domagoj in a civil war, practice, and Venetian ships were often attacked in the eastern Adriatic, which caused bad relations with Venice. At the time of Domagoj's succession, Venice, under Doge Pietro Tradonico, began taking a more active role in the Adriatic Sea, and gained more independence from the Byzantine Empire. Pietro Tradonico was killed in 864, and was succeeded by Orso I Participazio. As soon as he came to power, the new Doge of Venice broke the long lasting peace treaty signed with Duke Mislav and attacked Croatia, which was still occupied with fighting over Trpimir's inheritance. In 865, Domagoj was forced to make an unfavourable peace with Venice, giving hostages as a guarantee for safe passage of Venetian ships in the Adriatic. In 866, the Arabs were attacking the Dalmatian coast. The Arabs also held several cities on the Italian coast, including Bari and Taranto. After ravaging Kotor, Kišan, and Budva, the Arabs started besieging Dubrovnik, which resisted the attacks for 15 months and was finally defended by the help of Byzantium. The Byzantines regained initiative in the Adriatic and attacked Bari in 868, together with the Franks, but soon recalled their forces while blaming Franks for inactivity. Domagoj helped the Franks, as their vassal, to seize Bari from the Emirate of Bari in February 871. Ships from Dubrovnik also participated in the attack. Although the Arabs were still dangerous with their raids in the Adriatic, the Venetians were the main enemy of Domagoj. In the meantime, Byzantium restored control over several Dalmatian cities and the Narentines, while the Venetians renewed their attacks on Croats. An attempt to overthrow Domagoj, possibly from the Trpimirović dynasty and with Byzantine help, forced Domagoj to a temporary peace in order to deal with the rebels. Domagoj dealt with them quickly and cruelly. The conspirator that revealed him the plot was also killed, since he hoped that it would save his life.

Папалық мемлекетпен қарым-қатынастар

Папамен қарым-қатынас тұрғысынан алғанда, Домагой өзінің алдыңғысы Трипимирден өзгеше әрекет етті. Домагой шіркеу салғаны немесе жергілікті епархияға мүлік бергені туралы ақпарат жоқ. Трипимирден, оның әйелі Марушадан, Паннония герцогы Браславтан және Трипимирдің ұлдары Петр мен Здеславтан өзгеше, Домагой Сивидалге зыярат жасаған жоқ және Сивидалдың Евангелистігінде тіркелмеді. Домагой Ізгі хабарды таратуға немесе шіркеуді осындай күш-жігерге қолдау көрсетуге ешқандай әрекет жасаған жоқ. Бұл суық қарым-қатынас Рим папасын Хорватияға, сондай-ақ оның ықпалы әлсіреп бара жатқан басқа елдерге көбірек қызығушылық танытуға мәжбүр етті. Осылайша, IX ғасырдың екінші жартысында Моравия, Болгария және Далмацияға Римнің араласуы күшейді. Апостолдық кресттің стратегиясы Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ықпалын барынша арттырып, Константинопольдің ықпалын төмендету болды. 872 жылдың желтоқсаны мен 873 жылдың мамыры аралығында Домагойға жолданған хатында Иоанн VIII папасы Константинопольдің патриархы Игнатийдің қасарысқылығына наразылық білдірді, ол Болгарияға Римнің юрисдикциясын жоққа шығарды және Болгарияның архиепископы ретінде "схизматик" тағайындады. Сонымен қатар, папа Болгарияның Борис I-імен тұрақты сөйлесіп, оған Византияның Болгарияда жұмыс істейтін діни қызметкерлері мен епископтарының сатқындығы туралы ескертті. Папаның жобасы – хорват христиандығын Болгария шіркеуіне, Рим юрисдикциясымен бірге қосу, осылайша Болгарияның Борис I-інің Римге жақтас саясатын қолдау, ол сол кезде Балқанның көп бөлігін басқарды. Пираттық да Рим папасын қатты алаңдатты. Домагой VIII Католиктік Экуменикалық Кеңесіне қатысқан папалық легаттарды үйге алып келе жатқан кемеге шабуыл жасады деп айыпталды, бірақ оның өтініші қабылданбады. 876 жылы хорват әскерлері Истриядағы төрт франк қаласын – Умаг, Новиград, Сипар және Ровиньді қиратты. Бұл әрекеттер сонымен қатар Венециямен уақытша бейбітшілік келісімін бұзды және Домагойдың әскери-теңіз флоты Пиран шығанағында Венеция кемелеріне шабуыл жасады. Хорват әскері Градо қаласына шабуыл жасамақшы болды, бірақ Венеция флотымен жеңілді. Оның орнын аты белгісіз ұлы бағынды. Ескі тарихнамада оның аты Ильико болған деп есептелген. Екі жылдан кейін, 878 жылы, Здеслав Константинополдан оралды, ол Домагойдың тазалауларынан қашып кеткен еді және Византияның көмегімен Домагойдың ұлдарын құлатты және оларды жер аударылуға мәжбүр етті, осылайша Хорватия тағында Трпимирович әулеті қайта орнатылды. Здеслав Византия императоры Василий I-нің билігін мойындады. Здеслав билікке келгеннен кейін Хорватия мен Венеция арасында бейбітшілік орнады.

In terms of relations with the Pope, Domagoj acted differently from his predecessor Trpimir. There is no information that Domagoj built a church or donated property to a local diocese. Unlike Trpimir, Branimir and his wife Maruša, Pannonian Duke Braslav, and Trpimir's sons Petar and Zdeslav, Domagoj did not conduct a pilgrimage to Cividale and was not registered in the Evangelistary of Cividale. Domagoj made no attempts to continue the spreading of the Gospel or to support the Church in such efforts. This period of cold relations forced the Pope to show more interest into Croatia, but also in other countries where his influence was fading. Thus in the second half of the 9th century Roman interventions became more intense in Moravia, Bulgaria and Dalmatia. The strategies of the Apostolic See were to maximize its influence in Southeastern Europe and to lower the influence of Constantinople. In a letter addressed to Domagoj between December 872 and May 873, Pope John VIII complained to Domagoj about the obstinacy of Patriarch Ignatius from Constantinople, who had denied Roman jurisdiction over Bulgaria and appointed a "schismatic" as the Archbishop of Bulgaria. At the same time the Pope had regular conversation with Boris I of Bulgaria, warning him of a treachery of the Byzantine priests and bishops working in Bulgaria. The papal project could have been to incorporate Croatian Christianity into the Bulgarian Church under the jurisdiction of Rome, thus encouraging the pro Roman politics of Boris I of Bulgaria who then ruled much of the Balkans. Piracy was also a big concern for the Pope. Domagoj was accused of attacking a ship which was bringing home the papal legates who had participated in the Eighth Catholic Ecumenical Council. but his request wasn't successful. The Croatian forces razed four Frankish Cities in Istria in 876, Umag, Novigrad, Sipar and Rovinj. These actions also disrupted the temporary peace treaty with the Venetians and Domagoj's navy attacked Venetian ships in the Gulf of Piran. The Croatian army intended to attack the town of Grado, but was defeated by the Venetian navy. He was succeeded by his son, whose name is not known. In older historiography it was assumed that his name was Iljko. Two years later, in 878, Zdeslav returned from Constantinople where he fled from Domagoj's purges and, with Byzantine help, deposed Domagoj's sons and forced them into exile, thus restoring the Trpimirović dynasty on the Croatian throne. Zdeslav acknowledged the rule of Byzantine Emperor Basil I. After Zdeslav came to power peace was restored between Croatia and Venice.