Кіріспе

"Алтын жәндіктер" романы – Рекс Стоуттың "Неро Вулф" детективтік романы. Ол алғаш рет 1953 жылы "The Viking Press" баспасында жарық көрді.

Сюжетке кіріспе

Жас жігіт Вулфтың кеңсесіне келіп, бір әйелдің көлік жүргізіп бара жатқанын, ал оның жолаушысы оны қорқытып жатқандай көрінгенін айтады. Ертесі күні, бала жақын жердегі қиылыста машина терезелерін жуып тұрғанда өлтіріледі.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Неро Вольф өзінің сүйікті тағамдарының бірін өзгертуге ашуланып, Арчи Гудвин оған көрші бала Пит Дроссосқа кіруге және Вольфтың көмегін сұрауға мүмкіндік беріп, оған әзіл жасайды. Пит аялдамасында машинаның терезелерін жуған кезде, жәндік пішіндес алтын құлаққаптар киген әйел оған үнсіз полиция қызметкерін шақыруды сұрады, Пит оны жолаушы жігіт қорқытып отыр деп санайды. Питтің көңілінен шығу үшін Вулф Арчиге Питтің ақпаратын полицияға беруге мәжбүр етеді, бірақ келесі күні олар сол көліктің, қазір қоңыр костюм мен бас киім киген адаммен айдап, Питті соққыға ұшыратып, өлтіргенін біледі. Мэттью Берч, Иммиграциялық және натурализациялық қызмет агенті, сонымен бірге сол көліктің соққысына ұшырап, қаза тапты, әрине Питтің Вулфқа жақындаған күні. Бұл Питтің көлікте көрген адамы Бёрч болғанын көрсетеді. Қылмыс орнындағы дәлелдер Бёрчтің Питтен бұрын өлтірілгенін дәлелдейді. Вулфқа Питтің анасы келіп, оларға 4.30 доллар жинағын береді және оны өзінің өлтірушісін табуға жұмсауын сұрайды. Арчи, Вулфтың араласуға асықпауына ашуланып, газетке жарнама шығарып, машинадағы әйелден Вулфпен байланысуға шақырады. Бай жесір Лора Фромм жарнамаға жауап береді және алтын жәндік құлаққаштарын киіп, Вулфтың үйіне келеді. Вольф пен Арчи тез арада олар іздеген адам емес екенін анықтайды, бірақ ол Питтің өлімі туралы білгенде қорқып, жүргізуші кім екенін білетінін айтады. Фромм бұл ақпаратты жариялаудан бас тартады, бірақ келесі күні Вулф пен Арчи оны да көлік соқтығып өлтіргенін біледі. Көмек сұрап келген екі адамның өліп қалғанынан ашуланған Вольф қылмыстарды шешуді шешеді. Арчи Фроммды тірі көрген соңғы адамдардың барлығы тікелей немесе жанама түрде Фромм қомақты қаржымен қолдаған жер аударылған адамдарға арналған қайырымдылық ұйыммен байланысты екенін біледі. Вольф өзінің оператившілерін Саул Панцер, Фред Дюркин және Ори Кэтерді түрлі іздерді іздеуге тағайындаған кезде, Арчи Фроммның хатшысы Жан Эсти, қайырымдылық ұйымының адвокаты Дэннис Хоран мен оның әйелі, қайырымдылық ұйымының директоры Анжела Райт сияқты қайырымдылық ұйымдарының қызметкерлері қатысқан түскі ас табында болғандарға жақындап, Вольф пен Фромм арасындағы әңгімелесудің егжей-тегжейін сатуды ұсынады. Ол қайырымдылық ұйымының қоғамдық қатынастар директоры Пол Куффнерге жақындамас бұрын, Куффнер Вулфқа жақындап, ақпарат үшін ақы төлеуді ұсынады. Ол өзіне хабарласып жатқанын түсінген Вулф ұсынысты қабылдамайды. Қайырымдылық ұйымынан көмек іздеп, жер аударылған адам ретінде көрінген Саул, Хоранға көмек сұрағаннан кейін, оған 10 000 доллар шантаж жасауға тырысқан адам келгенін айтады. Осы арада Фред Берчпен жұмыс істеген екі қылмыскерді тауып алды. Фредтің жеке тергеуші екенін білгеннен кейін олар оны ақпарат алу үшін азаптауға тырысады, бірақ Арчи, Саул және Ори - Фредті немесе қоқан-лоқышыларды тәуелсіз түрде бақылап жүргендер - оны құтқаруға тырысады. Сол қылмыскерлердің бірі - "Липс" Эганның шантажшы екенін растайды, ал қалтасындағы кітапшада кедей, заңсыз көшіп келушілерді мақсат етіп шантаж жасайтын топтың бар екендігі анықталады. Тергеушілер қылмыскерлерді тергеуден бұрын, Хоран күтпеген жерден Эганның операциялық базасына келеді. Арчи Хоран мен қоқан-лоқыларды Вулфтың кеңсесіне алып барады, онда оларды Вулф пен инспектор Крамер жауапқа тартады. Хоран екі қылмыскерден аулақ болуға тырысады, бірақ Иган шантаж жасауды мойындап, Хоранды да кінәлайды. Эган Бёрчтің операцияның жетекшілерінің бірі болғанын, бірақ ол өз кезегінде белгісіз әйелден бұйрық алғанын айтады. Бұл Уолфке полиция жасаған қате болжамды растайды: Питті өлтірген машинаның жүргізушісі ер адам болған, бірақ ол еркек кейпіне түскен әйел болған. Директорлар мен бірнеше полиция қызметкерлері кеңсесіне жиналған кезде Вулф кісі өлтірушінің жеке басын ашады: Фроммның хатшысы Жан Эсти. Эсти шантаж желісінің шынайы жетекшісі болды, бірақ Фромм оған күдік келтіре бастады және ол "жәндікті ұшқа айтты" деген кодты естігеннен кейін, оған қарсы тұрудың нәзік тәсілі ретінде Эстиге жәндік құлаққаштарын берді. Эсти Берчті шантаждан түскен ақшаның үлкен үлесін талап еткен кезде өлтірді, содан кейін Питті және Фроммды оның Берчпен және заңсыз операциямен байланысын жасыру үшін өлтірді. Ори әкелген киім дүкенінің иесі Эстидің Питті өлтірген жүргізушінің костюмін және шапанын сатып алғанын анықтаған кезде, ол кісі өлтіргені үшін, Хоран мен Эган шантаж үшін тұтқындалад�...

Санаулар мен түсініктемелер

Энтони Бучер, The New York Times Book Review (15 қараша 1953 жыл) — Өте кәсіби және толыққанды қанағаттандыратын детективтік оқиға. Джеймс Сандоу, New York Herald Tribune (8 қараша 1953 жыл) — Мистер Стоут өзінің ісін жаңаша ойлап тапты, мұқият тыңдады, және егер осының бәрінен кейін ол оны біршама жаңылдырып шешсе де, Арчидің жағымды қышқылдығы соңына дейін сақталады. Saturday Review of Literature (21 қараша 1953 жыл) — Нерон Вольф, үйде отырып іс жүргізетін детектив, Нью-Йорк полициясы тістерін қайрағанда үш адамды өлтірудің құпиясын ашады. Арчи Гудвин, көмекшісі, осы қиын жағдайда тығырықтан шығу жолын іздеумен айналысады; әдеттегідей шебер жұмыс.

Алтын жәндіктер: Нерон Вулфтың құпиясы (A&E Network)

A&E Network-тің түпнұсқа фильмі "Алтын жәндіктер: Неро Вольфтың құпиясы" алғаш рет 2000 жылдың 5 наурызында көрсетілді. Jaffe/Braunstein Films өндірген фильмде Неро Вольф рөлінде Мори Чейкин, ал Арчи Гудвин рөлінде Тимоти Хаттон ойнады. Ардагер сценарист Пол Монаш романды бейімдеді, ал режиссураны Билл Дьюк жүзеге асырды. A&E бастапқыда "Алтын жәндіктерді" Неро Вольфтің қатысуымен екі сағаттық детективтік фильмдер сериясының бірінші фильмі деп жоспарлаған. Фильмнің жоғары рейтингісі (3,2 миллион үй шаруашылығы) және Мори Чейкиннің Неро Вольф рөліндегі, Тимоти Хаттонның Арчи Гудвин рөліндегі актерлік шеберлігіне сыншылардың жоғары бағасы A&E-ні апта сайын шығатын бір сағаттық драмалық сериал – "Неро Вольфтың құпиясы" – өндірісіне кірісуге итермеледі. "Алтын жәндіктер" фильмінің негізгі актер құрамынан A&E сериалы "Неро Вольфтың құпиясы"-нда да ойнайтын актерлер: Билл Смитрович (Инспектор Крамер), Колин Фокс (Фриц Бреннер), Фулвио Сесере (Фред Дюркин), Р. Д. Рид (сержант Пурли Степбинс) және Трент МакМаллен (Орри Кэтер). Сериалда Лон Коэн рөлін ойнайтын Саул Рубинек пилоттық эпизодта Саул Панзер рөлінде ойнады.

Нерон Вулф (Paramount Television)

"Алтын жәндіктер" Неро Вольф (1981) телесериалының тұңғыш эпизоды ретінде еркін бейімделді. Бұл сериалда Неро Вольф рөлін Уильям Конрад, ал Арчи Гудвин рөлін Ли Хорслі сомдады. Басты актер құрамына Джордж Восковец (Фриц Бреннер), Роберт Кут (Теодор Хорстман), Джордж Вайнер (Саул Панцер) және Аллан Миллер (Инспектор Крамер) кірді. Сериалдың тұңғыш эпизодында Карлин Уоткинс (Жан Эсти), Пенелопа Виндуст (Лора Фромм), Кэтрин Джастис (Анжела Белл [Райт]), Дэвид Холландер (Питт Дроссос) және Лиам Салливан (Пол Кесслер [Куффнер]) сияқты қонақ жұлдыздар ойнады. Майкл О'Херлихи режиссерлік еткен, Уоллес Уэрдің (Дэвид Карп) сценарийі бойынша түсірілген "Алтын жәндіктер" 1981 жылдың 16 қаңтарында көрсетілді.

Nero Wolfe (Radiotelevisione italiana S.p.A.)

Роберто Янноне "Алтын жәндіктерді" RAI телесериалының үшінші бөлімі үшін бейімдеді, "Нэро Вольф" (Италия, 2012), онда Нэро Вольф ролінде Франческо Паннофино және Арчи Гудвин ролінде Пьетро Сермонти түсті. Сериал 1959 жылы Римде өтеді, онда Вольф пен Арчи АҚШ-тан кеткен соң тұрады. Оны Casanova Multimedia және Rai Fiction компаниялары жасады, ал режиссері – Риккардо Донна. "La principessa Orchidea" 2012 жылдың 19 сәуірінде көрсетілді.