Кіріспе
Көркем кейіпкер. Рекс Стоуттың көркем детективі
Rex Stout's fictional detective
Неро Вольф – 1934 жылы американдық детектив жазушы Рекс Стоут жасаған, зерек, семіз және ерекше көркем детектив. Вольф Черногорияда дүниеге келген, бірақ оның өткені құпия. Ол Нью-Йорктегі Батыс 35-ші көшедегі сәнді қоңыр тас үйінде тұрады және кітап оқудан, орхидеяларын күтуден немесе оның аспазы Фриц Бреннер дайындаған тамаша тағамдарды жеуден оны алаңдатар кез келген нәрсе үшін үйінен шығудан жиі бас тартады. Вольфтың өткір ойлы, әдемі жас құпия хатшысы Арчи Гудвин, әдемі әйелдерге назар аударады, оқиғаларды баяндайды және детективтің генийі үшін жанқиярлық жұмыстарды атқарады. Стоут 1934 жылдан 1975 жылға дейін Вольф туралы 33 роман және 41 повесть мен әңгіме жариялады, олардың көпшілігі Нью-Йорк қаласында өрбіген. Бұл оқиғалар кино, радио, теледидар және сахнаға бейімделген. Неро Вольфтің туындылары әлемдегі ең ірі детектив конвенциясы – Бухеркон 2000-да «Ғасырдың үздік детективтік сериясы» номинациясына ұсынылды, ал Рекс Стоут «Ғасырдың үздік детектив жазушысы» номинациясына ие болды.
Атау таңбасы
Мен әрқайсымыздың өмірбаяндық очерктерімен бастауды ұсынамын, міне, менікі. Мен Черногорияда тудым және балалық шағымды сонда өткіздім. Он алты жасымда саяхаттауды шештім, және он төрт жыл ішінде Еуропаның көп бөлігімен, Африканың аздаған бөлігімен және Азияның үлкен бөлігімен түрлі рөлдерде және қызметтерде таныстым. 1930 жылы осы елге келдім, кедей емес едім, осы үйді сатып алып, жеке детектив ретінде жұмыс істедім. Мен АҚШ азаматымын. Ниро Вулф "Төртінші шілдедегі пикник" (1957) романында күдіктілерге айтқан сөздері. Неро Вулфтың әңгімелері жазылған кезбен бірдей уақытта өрбиді және өзгеретін ландшафт пен қоғамды көрсетеді, бірақ олардағы басты кейіпкерлер есеймейді. Рекс Стоуттың 1949 жылы дайындаған хабарламасына сәйкес, Неро Вулфтың жасы 56-да, бірақ бұл әңгімелерде тікелей айтылмаған. Бірінші Вулф романында Арчи нәсілшілдік сөз қолданады, содан кейін Вулф оны кінәлайды, бірақ 1964 жылы "Өлуге құқық" жарық көрген кезде нәсілшілдік айыптаулар көбінесе Стоуттың қарсы кейіпкерлері қолданды. Көптеген рецензенттер мен сыншылар Арчи Гудвинді Неро Вулфтың туындыларының нағыз басты кейіпкері деп санайды. Вулфпен салыстырғанда Арчи – іс-қимылға толы, қатал және көшеде өмірдің қыр-сырын білетін адам. Оның баяндау стилі жеңіл және көрнекті. Кейбір сарапшылар мұны Стоуттың Дашиэлл Хэмметтің Сэм Спейдінің қатал мектебін Шерлок Холмс немесе Агата Кристидің Геркулес Пуароның мәдениеттілігімен біріктірудің әдейі тәсілі деп қарастырады. Бірақ Арчи детективтік жанрға маңызды үлес қосқаны сөзсіз. Бұрын доктор Уотсон немесе Артур Гастингс сияқты серіктер сенімді серіктер мен баяндаушылар ретінде қолданылды, бірақ олардың ешқайсысы Арчи сияқты толыққанды тұлғаға ие болған жоқ немесе сюжеттің ажырамас бөлігі болған жоқ.
Although the Nero Wolfe stories take place contemporaneously with their writing and depict a changing landscape and society, the principal characters in the corpus do not age. According to a memo prepared by Rex Stout in 1949, Nero Wolfe's age is 56, although this is not explicitly stated in the stories. In the first Wolfe novel, Archie uses a racially biased term, for which Wolfe chides him, but by the time that A Right to Die was published in 1964, racial epithets were mostly used by Stout's antagonistic characters. Many reviewers and critics regard Archie Goodwin as the true protagonist of the Nero Wolfe corpus. Compared to Wolfe, Archie is the man of action, tough and street smart. His narrative style is breezy and vivid. Some commentators see this as a conscious device by Stout to fuse the hard school of Dashiell Hammett's Sam Spade with the urbanity of Sherlock Holmes or Agatha Christie's Hercule Poirot. But there is no doubt that Archie was an important addition to the genre of detective fiction. Previously, foils such as Dr. Watson or Arthur Hastings were employed as confidants and narrators, but none had such a fully developed personality or was such an integral part of the plot as Archie.
Үй шаруашылығы
Фриц Бреннер – ерекше дағдылы швейцариялық аспаз, ол Вольфтың тамағын дайындап, береді, Вольф кейде Рустерман мейрамханасында тамақтанған кездерден басқа. Фриц сонымен қатар үйдің үй шаруашылығын басқарушысы және батлері болып табылады. Теодор Хорстман – орхидеялар бойынша сарапшы, ол Вольфқа өсімдіктер бөлмелерінде көмектеседі.
"Терілер"
Саул Панзер – Неро Вольф Арчи Гудвинге көмек көрсету үшін немесе Арчи білмейтін жұмыстарды орындау үшін жиі жалдайтын, өте тәжірибелі жеке детектив. Арчи Саульдің керемет жады туралы, әсіресе адамдардың жүзін жатқа алу қабілеті туралы жиі айтады. Фред Дюркин – қара жұмыс істейтін тергеуші, көбінесе бақылау сияқты еңбекке талап ететін жұмсақ тапсырмаларға жалданады. Ори Кэтер – Арчидің орнында отыруға өте лайықты, әдемі және тартымды детектив.
Достар
Лон Коэн – «Нью-Йорк Гәзеті» газетінің қызметкері, Арчидің қылмыстық жаңалықтарға қол жеткізу жолы. Лон газетте ресми лауазымға ие емес, бірақ баспагердің кеңсесінен екі есік қашықтықтағы бөлмеде орналасқан. Арчи жиі Лоннан ағымдағы немесе болашақ клиенттер туралы ақпарат сұрайды және Вулфтың істеріне қатысты Лонға эксклюзивті материалдар мен кейде фотосуреттер ұсынып, оған жақсылық жасайды. Лон Арчидің покерде ойнайтын достарының бірі. Лили Роуэн – мұрагер және қоғамдық өмірге белсенді қатысушы, көбінесе Арчидің романтикалық серігі ретінде көрінеді, бірақ Лили мен Арчи екеуі де тәуелсіз және үйлену немесе отбасын құруға ниетті емес. (Олардың жақын, үздіксіз, бірақ тек бір-біріне арналмаған қарым-қатынаста екені айтылады.) Лили «Кейбір көмілген Цезарь» романында таныстырылды, бірнеше әңгімелерде пайда болды (және басқаларында еске алынды) және бірнеше істе көмектеседі. Марко Вукчич – Вулф бала кезінен таныс, мүмкін туысқан (өйткені «вук» сөзі «қасқыр» дегенді білдіреді). Вукчич Манхэттендегі жоғары деңгейлі «Рустерман» мейрамханасының иесі. «Үздік отбасыларда» (Вулф оған сенімхат берген) кітабында, ол Нью-Йоркте Вулфты есімімен шақыратын жалғыз адам. Вулф Вукчичтің өсиетін орындаушы болып табылады және Вукчичтің қайтысынан кейін «бірнеше жыл» Рустерманды сенімгер ретінде басқарады. Льюис Хьюит – орхидея гүлдерін ұнататын бай адам, Вулф оған бір қызмет жасаған («Қара орхидеялар» романында айтылғандай). Ұзақ уақытқа кеткен кезде («Үздік отбасыларда»), Вулф өзінің орхидеяларын күтімге Хьюитке жібереді. Вулф кейде Хьюиттен кәсіби қызметтер сұрайды («Қоңырау соғылды») және Хьюит кем дегенде бір досын, Миллард Байноны, Вулфтың көмегін сұрауға жіберді («Шығыс шеруі»). Натаниел Паркер – Вулфтың адвокаты (немесе кейде Вулфтың ұсынысы бойынша клиенттің адвокаты), егер адвокат қана қажет болса. Кейіпкердің аты «Генри Х. Барберден» дамыды; «Тұтқынның базасында» (1952) адвокаттың аты Натаниел Паркер, бірақ «Алтын жәндіктерде» (1953) Генри Паркер, содан кейін серияның соңына дейін Натаниел Паркерге қайта оралады. Паркер – ескі дос, оның қызығушылықтары кең: мысалы, Паркер «Қиянатқа қарсы иммунитет» романында Вулфпен француз тілінде сөйлеседі. Доктор Волмер – Вулфтың көршісі және досы, медициналық дәрігер. Вулф Волмерді үйдің ішінде өлі дене табылған кезде немесе медициналық көмек қажет болған кезде шақырады. «Сайқын сөйлеуші» романында Волмер Вулфты ешкім сұраққа тарта алмайтындай немесе көре алмайтындай ауыр ауруға шалдықтырады. Волмер Луис Ронидің денесін «Екінші мойындауда» Вулф үшін тексереді және «Қоңырау соғылды» романында Кремер мен Арчидің арасында делдалдық жасайды. Волмердің достықтан басқа себебі – Вулфтың бірнеше жыл бұрын шантаж жасаушымен күресуге көмектескені. Волмердің үйі (немесе, мүмкін, Вулфтың үйі) 35-ші көшеде уақыт-уақытпен жылжып тұрады. «Түн ортасына дейін» кітабының 5-тарауында үйлердің арасы отыз метр, «Соңғы қорытынды» кітабының 6-тарауында алпыс метр, ал «Қылмыс үшін маска» кітабының 2-тарауында екі жүз метр арақашықтықта екені айтылады. «Өліммен кездесуге шақырылды» кітабында үйлер «бір блокта» орналасқандығы көрсетілген. Карла Ловчен – Вулфтың асырап алған қызы, ол тек екі әңгімеде ғана пайда болады: «Менің өлі денемнен» және «Қара тау».
Басқа серіктестер
Билл Гор – ерікті оперативші, Уолфке қосымша көмек қажет болған кезде кейде шақырылатын. Джонни Кимс – Уолфке кейде шақырылатын бос жұмысшы. Ол өзінің соңғы рет "Өлсе де жақсы болар еді" романында пайда болады. Теодолинда (Дол) Боннер және Салли Корбет (сонымен қатар Салли Колт) – Уолф қажеттілікке қарай жұмысқа алатын әйел оператившілер. Олар "Төбеде детективтер" повесінде де маңызды рөл атқарады. Дол Боннер – "Қолғаптағы қолғап" романының басты кейіпкері, бұл – құпия романдағы басты кейіпкер ретінде әйел жеке детективтің ерте мысалы. Дол Боннер және оның агенттік оператившілері Уолфтың бірнеше құпияларында әйел оператившілері қажет болатын жағдайларда пайда болады, мысалы "Ана аңшылығы" (Вулфтің тұтқындалудан қашу үшін үйінен қашуға мәжбүр болған сирек оқиғалардың бірі). Дель Баском – Манхэттендегі ірі конвенциялық детективтік агенттіктің тәуелсіз тергеушісі. Уолф кейде Баскомға көп адам қажет болған кезде (мысалы, "Үнсіз сөйлеушіде" болғандай) қосалқы келісімшарт жасайды. Герб Аронсон мен Ал Голлер – Арчиге мобильді бақылау жұмыстарына көмектесетін достық такси жүргізушілері. Этельберт Хичкок – Уолфтың Лондондағы байланысы, ол Еуропадағы сұрауларды жүзеге асырады. Ол көбінесе тек тегімен ғана танылатын болса да, "Резеңке лентада" (10-тарау) Арчи оны Этельберт Хичкок деп атайды, "Мен бұл есімді тіпті Англияда да тыңшы үшін ең нашар есім деп санаймын". Уолф оны "Мен өлгенімде" (15-тарау) романында ФБР тергеушісі Сталлмен сөйлескенде толық атымен атайды. Бірнеше жыл өткен соң, "Қара тау" (4-тарау) романында Вольф пен Арчиді әуежайда Джеффри Хичкок қарсы алады. Феликс Курбе – Марко Вукчичтің қайтысынан кейін "Рустерман" мейрамханасының бөлік иесі және менеджері. Феликс "Удың әрекеті" және "Отбасылық іс" романдарында маңызды рөл атқарады, онда оның тегі Мауэрге ауыстырылады. "Қара тауда" оның тегі Мартин.
Басқа пастичтер
Морис Ричардсонның "Әлемдегі соңғы детектив оқиғасы" (1946) – Шерлок Холмс пастиші, онда Неро Вольфпен бірге қылмыстық әдебиет тарихынан көптеген детективтер мен жауыз мінезділер де кездеседі. Алғаш рет 1946 жылғы мамыр айында британдық "Лилипут" журналында жарияланған бұл әңгіме кейіннен "Эллери Куинс Мистери" журналында (1947 жылғы ақпан) қайта басылды. Виола Бразерс Шор "Факсимильдің ісі" (1948) атты пародия жазды, онда Нерисса Вулф, Саманта Спейд және Элси Куин Ширли Холмсқа құпияны ашуға көмектеседі. Бұл оқиға 1948 жылғы қазан айында Ellery Queen's Mystery Magazine журналында жарық көрді. Томас Нарцежак өзінің "Жалған және жалғанның қолданылуы" (Librairie des Champs Elysées 1952) жинағына Рекс Стоуттың "Қызыл орхидея" (L'orchidee rouge) атты "Неро Вольф" пастишін қосты. Бұл әңгімені Лоуренс Г. Блохман 1961 жылғы қаңтар айында Ellery Queen's Mystery Magazine журналына аударды. Марион Мейнварингтің 1954 жылғы "Пастиштегі кісі өлтіру" романында тоғыз белгілі ойдан шығарылған детектив, соның ішінде Неро Вольф ("Траян Бир" рөлінде) пародияланды. Рэндалл Гарретттің "Лорд Дарси" романында "Тым көп сиқыршылар" (1966) Лондон маркизі, Неро Вольф сияқты көрінетін және сөйлейтін, ешқашан үйден шықпайтын және гибридті өсімдіктеріне қатты қызығушылық танытатын семіз гений пайда болады. Оның көмекшісі – лорд Бонтриомф ("Гудвин" сөзбе-сөз француз тілінен аударған), ол алғаш рет өсімдіктер көрмесін қарап тұрған күйде көрінеді ("Қара орхидеялар" фильміндегі Арчи сияқты), ал аспазшысы Фриц Бреннерге ұқсайды. Атауы Неро Вольфтың көптеген әңгімелеріне, "Тым көп аспаз" (1938) бастап "Тым көп клиенттерге" (1960) дейін құрмет көрсетеді. Лоуренс Блоктың "Қылмыспен сүйісу" (1974) және "Жоғарыңғысы жоқ тюльпан" (1975) – ақылға қонымды баяндаушы Чип Харрисонның Лео Хейгтің көмекшісі ретінде жұмыс істейтін, Неро Вольфты (Манхэттендегі үйінде орхидеялардың орнына тропикалық балықтарды өсіретін) еліктейтін сырлы романдар. Блок кейіпкерлерді "Рождество қаншалықты қараңғы бола алады" (1997) атты қысқа әңгімесінде қайта қарады, бұл әңгімені Отто Пенцлер тапсырыс берген және "Құпия кітап дүкеніндегі Рождество" (2010) жинағына енгізген. Джулиан Саймонстың "Ұлы детективтер: жеті түпнұсқа тергеу" (1981) кітабында "Арчи Гудвин еске алатын" атты әңгімесі бар. Автордың Арчи Гудвинмен зейнеткерліктегі сұхбатын Том Адамс суреттеген. Джон Лескроарт өзінің "Холмс ұлы" (1986) және "Распутиннің кек алуы" (1987) романдарында басты кейіпкер Аугуст Лупаның (Шерлок Холмс пен Айрин Адлер ұлы) кейін Неро Вольфқа айналуына қатысты көптеген меңзеулер жасайды. Чарльз Э. Бернс, The Wolfe Pack-тің негізін қалаушысы, Вольф пен Арчидің "Firecrackers" (1990) әңгімесінде қалай танысқанын баяндайды, бұл пастиш "Nero Wolfe: The Archie Goodwin Files" (2005) жинағына енгізілген, оны Марвин Кей редакциялаған. Уильям Л. ДеАндреаның "Отпен жазылған" (1995) атты тарихи құпиясы, Ескі Батыста, шекаралық заңгер Льюис "Лобо" Блэкке арналған. Арқасынан оқ атқаннан кейін мүгедек арбаға отырғызылып, Блэк газетті басқарады және оған өмірбаянын жазушы репортер Куинн Букер көмектеседі. ДеАндреа "Құдіретті эликсир" (1997) атты жалғасын аяқтады, ол өлімінен кейін жарық көрді. Алан Ваннеман, екі романдық Шерлок Холмс пастишінің авторы, сондай-ақ 2000-шы жылдардың басында "Үш оқ: Жаңа Неро Вольф Үштігін" жазды. Үш повестьтің біріншісі бастапқы уақыт сызығында (1930 жылдар) өтеді, ал соңғы екі әңгімеде Неро Вольф, Арчи Гудвин және қалғандары 21-ғасырға, 9/11 Нью-Йорктан кейін "онлайн дәуірге" көшіріледі. Трилогияны тегін жүктеуге болады. Лорен Д. Эстлмен Клаудиус Лионды жаратты, ол Неро Вольфтың өмір салтына қатты құмар болғандықтан, оны қайталайды, бірақ айырмашылығы соншалық, оның құрметіне заңмен іс қозғауға құқығы жоқ. Бұрынғы қылмыскер Арни Вудбайн комикстердің әңгімесін баяндайды (Ellery Queen's Mystery Magazine журналында жарияланған), оның ішінде "Кім Неро Вольфтан қорқады?" (2008 жылғы маусым), "Бұрқақты шақырған бала" (2008 жылғы қыркүйек-қазан айлары) және "Бұрқақты есікте" (2009 жылғы ақпан). Дейв Дункан "Венеция трилогиясын" (2007-2009 жж.) жазды, оның басты рөлін аңызға айналған көзқарасшы, астролог және дәрігер Маэстро Нострадамус ойнайды, ол Италияның Венеция билеушілерінің құпиясын шешіп, үйінен ешқашан шықпайды. Оның орнына ол жас семсерші Альфео Зенонды қала бойынша түрлі тергеу тапсырмаларына жібереді, ілмек іздеп, сұхбаттар ұйымдастырады және әдетте бір нәрсе болғанша қиындық тудырады. Нострадамус әйелдерді де осылай жек көреді, ал Альфеоның басты романтикалық серіктесі Лили Роуэнге (тәуелсіз қоғамның астанасы) ұқсас жоғары дәрежелі куртизан. Дэвид Лэнгфорд "Егер көзқарас өлтіре алса" атты қысқа әңгімесін жазды. ...
Рекс Стоут пен Нерон Вулф туралы кітаптар
Андерсон, Дэвид Р., Рекс Стоут (1984, Frederick Ungar; Қатты мұқаба / Жұмсақ мұқаба). Неро Вольф сериясын зерттеу. Баринг Гулд, Уильям С., Неро Вольф, Батыс Тридцать бесінші көшеде (1969, Viking Press;). Фантастикалық өмірбаян. "Time" журналының 1969 жылғы 21 наурыздағы санында ("Америкалық Холмс") мақаласы жарияланды. Борн, Майкл, Корсаж: Рекс Стоут пен Неро Вольф букеті (1977, James A. Rock & Co., Publishers; Қатты мұқаба / Жұмсақ мұқаба). 276 дана қатты мұқабамен және 1500 дана жұмсақ мұқабамен нөмірленген, шектеулі басылым. Өліміне аз уақыт қалғанда Рекс Стоут редакторға өзінің жеке новеллалар жинағында жарияланбаған "Ащы соңы" (1940) атты алғашқы Неро Вольф повесін қосуға рұқсат берді. "Corsage" сондай-ақ Борнның Стоутпен өткізген сұхбатын (18 шілде, 1973; аудиокассетада да қол жетімді) қамтиды және Рекс Стоуттың "Неге Неро Вольф орхидеяларды жақсы көреді" атты мақаласының алғашқы және жалғыз кітапта жариялануымен аяқталады. Дарби, Кен, Неро Вольфтың қоңыр үйі (1983, Little, Brown and Company; ). "Арчи Гудвиннің айтуынша" қоңыр үйдің өмірбаяны. Егжей-тегжейлі жоспарлары бар. Готвальд, пастор Фредерик Г., Неро Вольф анықтамалығы (1985; қайта қаралып, 1992, 2000). "Вольф тобының" ұзақ жылдар бойы мүшесі болған редактор құрастырған эсселер жинағы. Кей, Марвин, Арчи Гудвин ісі (2005, Wildside Press; ). "The Wolfe Pack" басылымынан таңдалған "The Gazette" мақалалары, алғашқы мүшесі редакциялаған. Кей, Марвин, Неро Вольф ісі (2005, Wildside Press; ). "The Wolfe Pack" басылымынан таңдалған "The Gazette" мақалалары, алғашқы мүшесі редакциялаған. МакАлер, Джон, Рекс Стоут: өмірбаян (1977, Little, Brown and Company; ). Алдын ала сөз авторы П. Г. Вудхаус. 1978 жылы Американың құпия жазушыларының Эдгар сыйлығын "Үздік сындық/өмірбаяндық жұмыс" номинациясы бойынша жеңіп алды. "Рекс Стоут: Ұлылық өмірі" деген атпен қайта басылды (2002, James A. Rock & Co., Publishers; Қатты мұқаба / Жұмсақ мұқаба). МакАлер, Джон, Корольдік жарлық: Рекс Стоутпен әңгімелер (1983, Pontes Press, Ashton, MD). 1000 данамен шектеулі басылым. МакБрайд, О. Е., Stout Fellow: Неро Вольф әлеміне нұсқаулық (2003, iUniverse; Қатты мұқаба / Жұмсақ мұқаба). Псевдониммен жарияланған құрмет көрсету. Митганг, Герберт, Қауіпті істер: Американың ең ұлы авторларына қарсы құпия соғысты ашу (1988, Donald I. Fine, Inc.; ). 10-тарау "Қызыл түс көру: Рекс Стоут" деп аталады. Руа, А. Ф., Неро Вольфтың көптеген өмірі (француз тілінде: "The Many Lives of Nero Wolfe") (2008, Moutons électriques (Франция);). Кейіпкердің өмірбаяны, эсселер және библиографиялық фильмдер. Саймонс, Джулиан, Ұлы детективтер: жеті түпнұсқа тергеу (1981, Abrams; ). Том Адамстың суреттерімен. "Біз Арчи Гудвиннің кабинетінде сұраққа алып, Неро Вольфтің тағдырына қатысты бір көзқарас аламыз" деген тарауда "Арчи Гудвин еске алатын" деп аталады. Таунсенд, Гай М., Рекс Стоут: түсіндірмелі негізгі және екінші деңгейлі библиография (1980, Garland Publishing; ). Редакторлардың көмекшілері Джон МакАлер, Джадсон Сапп және Ариан Шемер. Нақты тарих. Ван Довер, Дж. Кеннет, Вулфтың есігінде: Рекс Стоуттың Неро Вольф романдары (1991, Borgo Press, Milford Series; екінші басылым 2003, James A. Rock & Co., Publishers; Қатты мұқаба / Жұмсақ мұқаба). Кітапнама, сын-пікірлер және эсселер.
Марапаттар мен мойындау
1941 жылы жарық көрген "Көңіл көтеру үшін кісі өлтіру" атты еңбегінде қылмыстық әдебиет тарихшысы Говард Хейкрафт "Фер де Ланс" және "Қорыққандар лигасы" туындыларын құпия әдебиеттің ең ықпалды туындыларының тізіміне енгізді. Неро Вольф туындыларының жиынтығы 2000 жылғы Бухеркон құпия әдебиет фестивалінде "Ғасырдың үздік құпия сериясы" номинациясына ие болды, ал Рекс Стоут "Ғасырдың үздік құпия жазушысы" аталымына ұсынылды. "Ол Гегельді, Хайдеггерді және Сартрды, сондай-ақ Дашиэлл Хэмметті, Рекс Стоутты және Жорж Сименонды оқыды", - деп жазды Times Higher Education Supplement Магритт туралы. "Оның ең жақсы атауларының кейбіреулері осылай табылды". Магритттің 1942 жылғы "Les compagnons de la peur" ("Қорқыныштың серіктері") картинасы Францияда Галлимард баспасында (1939 ж.) жарық көрген кезде "Қорыққандар лигасы" (1935) туындысының атауымен берілді. Бұл Магритттің "жапырақ-құс" сериясының бір бөлігі. Брюссель нацилер басып алған кезде жасалған картина, дауылды таулы пейзажды бейнелейді, онда өсімдіктер тобы ұшқыр бақылаушы сұрғыларға айналады. "Неро Вольф" газеттегі комиксі 1956 жылдан 1972 жылға дейін жарық көрді, бастапқыда Франция Херрон жазып, Майк Рой салған суреттерімен, ал Columbia Features тарапынан таратылды. Иан Флемингтің "Ең Күндізгі Қызмет" (1963) кітабында М кейіпкері Джеймс Бондпен сөйлескенде Неро Вольф туралы айтады, ал Бонд өзінің жанкүйері екенін мойындайды. Неро Вольф Джордж Алек Эффингердің "Гравитация сәтсіздікке ұшырағанда" (1986) кітабында Джеймс Бонд кейіпкерімен бірге пайда болады. Гошо Аояманың "Құпия кітапханасы" детектив Конан мангасының 17-томында Неро Вольф ерекше аталады, бұл графикалық романның бөлімінде автор құпия әдебиеттен, теледидардан немесе басқа да медиадан таныс детективтерді (немесе кейде қылмыскерлерді) таныстырады. Нобель сыйлығының лауреаты, ақын Луиза Глюк өзінің "Vita Nova" (1999) жинағынан "Сыр" атты өлеңінде Неро Вольф туралы жазады.
Фильм
1934 жылы "Фер де Ланс" жарық көргеннен кейін, бірнеше Голливуд студиясы оның киноға түсіру құқығына қызығушылық білдірді.
Қорқынышты адамдар лигасы
1937 жылы «Колумбия Пикчерс» екінші Неро Вольф романының бейімделуін – «Қорқыған ерлер лигасы» фильмін шығарды. Лионель Стэндер Арчи Гудвин рөлін қайта ойнады, ал Уолтер Коннолли Неро Вольф рөліне келді. «Романда ол сыра ішеді, ал фильмде ыстық шоколад ішеді. Бұл фильмдегі кемшіліктердің ең жақсы түсіндірмесі», – деп жазды «Variety» журналы (1937 жылғы 16 маусым). «Қорқыған ерлер лигасынан» кейін Рекс Стоут Голливудтың басқа бейімделулеріне рұқсат беруден бас тартты. Биограф Джон МакАлиер авторға: «Голливудта Неро Вольф туралы жақсы фильм түсіруге мүмкіндік бар деп ойлайсыз ба?» деп сұрады. Стоут: «Білемін жоқ, мүмкін де», – деп жауап берді. Сериалдың тек бір бөлімі ғана қолда бар. «Соңғы күлкілі қылмыс» (1944 жылғы 14 шілде) Қарулы күштер радиосының «Құпия театр» сериясы үшін қайта көрсетуге таңдалды.
" Таңғажайып Нерон Вулф " (МБС)
Фрэнсис Х. Бушман 1945 жылы Mutual Broadcasting System радиосында таратылған "The Amazing Nero Wolfe" атты радиодрамалық серияда ойнады. 1945 жылдың 17 шілдесінен 30 қарашасына дейін эфирде болған бұл сериал Калифорниялық филиал – Дон Ли желісінің өнімі болды және, мүмкін, тек сол аймақта ғана көрсетілген. Луис Виттс 30 минуттық бағдарламаның сценарийлерін жазды, ал шоудың авторы Альфред Бестер. Биограф Джон МакАлер Стоуттың Гринстриттің ойнаған рөлінен ләззат алғанын хабарлады. "Нерон Вулфтың жаңа оқиғалары" – бұл, Стоуттың өзінің әңгімелері сияқты, сюжетке қарағанда кейіпкерлерді сомдауға көбірек мән берген алғашқы радиосериал. 13 бөлімдік сериал жоғары сапалы өндірісі және шынайы бейнеленуі үшін мақтауға ие болды.
"Қорлық жасаудың тамаша өнері" (АВС)
Рекс Стоут 1956 жылғы 9 желтоқсандағы «Омнибус» телесериясының эпизодында пайда болды, бұл теледидардың алтын дәуірін көрсететін мәдени антологиялық бағдарлама болды. Алистер Кук жүргізген және Пол Богарт түсірген «Қиянаттың көркем өнері» атты 40 минуттық бөлімді Time журналы «Сэр Артур Конан Дойл, Эдгар Аллан По және Рекс Стоут әртүрліше ұсынған кісі өлтіру» деп сипаттады. Автор Гин Рейнольдс (Арчи Гудвин), Роберт Экклз (Неро Вольф), Джеймс Дейли (баяндаушы), Деннис Хой (Артур Конан Дойл), Феликс Манро (Эдгар Аллан По), Герберт Воланд (М. Дюпен) және Джек Сидоупен бірге түскені хабарланды. Жазушы Сидни Кэрролл 1957 жылы «Эдгар» сыйлығын телесериалдағы ең үздік эпизод үшін жеңіп алды. «Қиянаттың көркем өнері» Конгресс кітапханасының қорында (VBE 2397–2398) сақталады және 2000 жылдың 15 ақпанында Мэри Пикфорд театрында көрсетілді.
Нерон Вулф (CBS)
1949 жылдың 15 қыркүйегінде Рекс Стоут өзінің радио, кино және теледидар мүдделерін өкілдік ететін Эдвин Фадиманға құпия хат жазды. Хатта Неро Вольф және Арчи Гудвин кейіпкерлерінің толық сипаттамалары, сондай-ақ Вольфтің кеңсесінің физикалық сипаттамасы мен схемасы келтірілген. Стоуттың өмірбаяушысы Джон МакАлер бұл хаттың 1950 жылдың қазан айында басталған NBC-нің Неро Вольф радио сериясы үшін нұсқаулық болғанын болжады, бірақ хаттың ерекше жаңалықтарын қорытындылап, "Телевизиялық продюсер одан да көп мәліметке үміттене алмас еді" деп атап өтті. CBS телеарнасының "Перри Мейсон" сериалы өндіріске кірген кезде Стоут фильм және теледидар продюсерлерінен Неро Вольф сериасымен оның сәттілігін жалғастыруды үміттене отырып, 50-ге жуық ұсыныс алды. Стоут сериалға ынталы түрде қатысты. "Неро Вольфті" Гордон Дафф пен Отис Л. Гернси, кіші, Эдвин Фадиман атқарушы продюсер ретінде бірлесіп жасады. Музыкалық тақырыбын Алекс Норт жазды. Сидни Кэрролл жазған және Том Донован режиссерлік еткен "Адамды санау" пилоттық эпизоды 1959 жылдың наурыз айында Манхэттенде түсірілді. Жарты сағаттық бағдарламада Кейп-Канавералда басқарылатын зымыран ұшырылуы кезінде ғалымның таинсты түрде қаза табуы туралы айтылды. Қонақ жұлдыздар: Александр Скорби (Мистер Белсон), Филис Хилл (Лесли Гир), Джордж Восковец (Доктор Вольган), Ева Серегни (Лоуэнберг ханым), Фрэнк Март (Эрнест Петчен), Джон МакЛиам (Профессор Адамс), Джон К. Бехер (Мистер Фавершам), Эйлин Фултон (Ресепшионист) және Рене Пол (Кристиан Лоуэнберг). Сериал 1959 жылдың қыркүйегінен бастап, дүйсенбі күндері сағат 22:00-де көрсетілуі тиіс болды. Бірақ сәуір айында CBS жаңа комедиялық сериалы "Хеннеси" осы уақытты иеленетінін хабарлады. 1959 жылдың маусым айында "Baltimore Sun" газетінің сыншысы Дональд Киркли "Неро Вольф" пилотының "бір жағынан, тым сәтті" болғанын мәлімдеді. Граммерси алаңында Вольф романдарда тұратын қоңыр тас үйдің көшірмесі табылды. Бірақ фильм түсіріліп, көрсетілгеннен кейін, оны жарты сағатқа шектеуге болмайды деп есептелді. 1960 жылдың қазанында Уильям Шатнер әлі де "Неро Вольфтің" алғашқы теледидарлық бейімделуін желілерге сатуға тырысып жатқаны хабарланды. 1959 жылғы "Неро Вольфтің" пилоттық эпизоды 2018 жылдың қазан айында VCI Entertainment компаниясымен DVD және Blu-ray форматында "Телевизияның жоғалған классикалары: 2-том" жинағында шығарылды. Релиздегі төрт сирек пилотты SabuCat Productions қол жетімді ең жақсы архивтік фильмдерден жоғары сапада цифрлық түрде қалпына келтірді.
Нерон Вулф (Paramount Television)
1967 жылғы 27 мамырда берген сұхбатында, 1930 жылдардағы Неро Вольф фильмдерінен көңілі толмаған Стоут өмірінде Америкадағы Неро Вольф фильмдері мен телешоу жобаларына қатысты сақтық танытты: "Егер мұрагерлерім қаласа, олар бұл мәселемен айналыса береді", - деді ол. Paramount компаниясы "Неро Вольфтың" сегіз сағаттық теледидар құқығы үшін 200 мың доллар төледі. Продюсерлер ABC телеарнасы үшін фильм түсіруді жоспарлап, Уэллсті мини-сериалда рөлін жалғастыруға көндіруді үмітті. 1980 жылғы наурыз айында Paramount Уэллс үшін басты рөлдегі NBC телесериалын апта сайын көрсетуді жоспарлап отырды; Леон Токатаян ("Лу Грант") пилоттық бөлімді жазуға тиіс еді. Уэллс тағы да бас тартты, себебі ол апта сайынғы серияның орнына жылына екі-үш рет 90 минуттық арнайы бағдарламалар жасауды қалаған. Уильям Конрад 1981 жылғы телесериалда Вольф рөлінде ойнады.
Неро Вольф (1977)
1977 жылы Paramount Television компаниясы Стауттың "Қоңырау соғылды" романының бейімделуі бойынша "Неро Вулф" фильмін түсірді. Тейер Дэвид пен Том Мейсон Неро Вулф және Арчи Гудвин рөлдерін ойнады; Энн Бакстер миссис Рейчел Брунер рөлінде болды. Франк Д. Гилрой жазған және түсірген, теледидарға арналған фильм болашақ сериалға пилоттық эпизод ретінде жасалды, бірақ Тейер Дэвид 1978 жылдың шілдесінде қайтыс болған кезде фильм әлі көрсетілмеген еді. "Неро Вулф" 1979 жылдың 18 желтоқсанында ABC телеарнасының кешкі бағдарламасы ретінде көрсетілді.
Неро Вольф (1981)
Paramount Television Неро Вольфті 1981 жылдың қаңтар айынан тамыз айына дейін NBC телеарнасында апта сайын бір сағаттық серия ретінде қайта жаңғыртты. Жоба Уильям Конрадтың Неро Вольф рөлін, ал Ли Хорсли Арчи Гудвин рөлін сомдауымен жаңаша құрылды. "Рекс Стоуттың Неро Вольф" деп аталғанымен, түсірілім түпнұсқадан көп жағынан айырмашылықтарға толы болды. Барлық 14 эпизод заманауи Нью-Йорк қаласында өрбіді.
Nero Wolfe (A&E желісі)
Тәуелсіз продюсер Майкл Джаффидің Неро Вольф әңгімелерінің құқықтарын алуға жасаған әрекеттері оның бизнестегі алғашқы күндеріне дейін барып жетеді. 1970 жылдардың ортасында ол, сәтті адвокаттан продюсерге айналған әкесі Генри Джаффимен жұмыс істегенде, Неро Вольф құқықтары нарыққа шықты. Warner Bros. Зек трилогиясын көркем фильмге бейімдеуді қалап, Генри Джаффиге жүгінді, ол Рекс Стауттың мүлігі үшін агентпен келіссөздер жүргізу үшін Нью-Йоркке сапар шекті, бірақ Paramount Television-нан жеңіліс тапты. "Біз осы мүмкіндікті соңынан қудық", - деді Майкл Джаффи. "Мен құқықтарды көп рет іздедім. Оны сериал ретінде жасауға тырыспағанымның бір себебі – телеарна бізге дұрыс жолмен түсіруге рұқсат бермейтініне сенбедім. Содан кейін A&E және Аллен Сабинсон пайда болды. Мен оны жылдар бойы білемін. Ол маған дұрыс жолмен жасауға сөз берді. 2000 жылдың наурыз айында Мори Чайкин (Неро Вольф рөлінде) және Тимоти Хаттон (Арчи Гудвин рөлінде) «Алтын шыбындар: Неро Вольфтың құпиясы» фильмінде түсті, бұл Jaffe/Braunstein Films пен A&E Network бірлестігімен жасалған туынды. Жоғары рейтингтер түпнұсқа серияға, «Неро Вольфтың құпиясы» (2001–2002) сериалына әкелді, көбінесе «Неро Вольф» деп аталады. Хаттон A&E сериалында маңызды шығармашылық үлес қосты, атқарушы продюсер болып қызмет етті және төрт телефильмді режиссерлік етті. «Неро Вольф» Стауттың түпнұсқа сюжеттері мен диалогтарын жақын түрде бейімдеді; Вольфтың бұрынғы бейімделулерінен айырмашылығы, серия Арчи Гудвиннің бірінші тұлғадағы баяндауын сақтап, әңгімелерді заманауи уақытқа жаңарта алмады. Эпизодтар 1940-1950 жылдарға дейінгі кезеңді көркем бейнелейді. Бұл ережеден ерекшелік – Тимоти Хаттон режиссерлік еткен екінші маусымның премьерасы. «Доксидің өлімі» үшін Тим оны алпысыншы жылдардың басында ойнауға шешім қабылдады, - деді продюсер Майкл Джаффи. «Егер сіз осы эпизодқа қарасаңыз, ол өте қызықты, өйткені барлығы – киім-кешек, көркемдік безендіру – басқа, өйткені бұл басқа буын. Бұл біздің қалыпты үлгімізді бұзады». Басты актер құрамының басқа мүшелері: Колин Фокс (Фриц Бреннер), Конрад Данн (Саул Панзер), Фулвио Сесере (Фред Дюркин), Трент МакМаллен (Орри Кэтер), Саул Рубинек (Лон Коэн), Билл Смитрович (Инспектор Крамер) және Р. Д. Рид (сержант Пурли Стеббинс). 1930 және 1940 жылдардағы құпия фильмдер сериясын еске түсіретін тәжірибеде, шоуда құрбандар, кісі өлтірушілер және күдіктілер рөлінде сирек қонақ жұлдыздар пайда болды, оның орнына әр апта сайын бірдей актерлер ансамблі қолданылды. Бір эпизодта «өлтірілген» актер келесі эпизодта кісі өлтіруші рөлін ойнауы мүмкін. Актриса Кари Матчет осы репертуарлық топтың мүшесі болды, сонымен қатар Арчи Гудвиннің қарындасы Лили Роуэн рөлінде қайта-қайта пайда болды; труппаның басқа да жиі кездесетін мүшелері Ники Гуадани, Дебра Монк, Джордж Плимптон, Рон Рифкин, Франси Свифт және Джеймс Толкан. A&E-нің «Неро Вольф» сериалының түсірілуі Рекс Стауттың өлімінен 30 жыл өткен соң ең көп сатылатын авторға айналуымен сәйкес келді. Сериал 1-ші аймақтағы DVD-де екі жиынтық (The Golden Spiders екінші маусыммен бірге) және сегіз дискілі бір жинақ ретінде шығарылды.
Неміс телехикаясы (1961)
"Too Many Cooks" фильмінің неміс теледидарындағы бейімделуінде, "Zu viele Köche" (1961) фильмінде Неро Вольф рөлін Хайнц Клевенов, ал Арчи Гудвин рөлін Жоахим Фуксбергер сомдады. Рекс Стоут өзінің туындысы рұқсатсыз пайдаланғандықтан наразылық білдірген соң, 3500 долларлық өтемақы алды.
Festa di Natale (Италия, 2009)
Римдегі Teatro del Stabile del Giallo 14 қараша – 20 желтоқсан 2009 аралығында "Christmas Party" пьесасын сахналық қойылым түрінде көрсетті.
Қызыл қорап (2014)
Сент-Пол қаласындағы Парк-сквер театры, Миннесота штаты, "Қызыл қорап" пьесасының әлемдік премьерасын қойды, ол 2014 жылдың 6 маусымынан 13 шілдесіне дейін көрсетілді (алдын ала көрсетілімдер 30 мамырдан басталды). Джозеф Гудрич жазған және Питер Мур қойған екі актілі қойылымда Э. Дж. Субковиак (Неро Вольф), Сэм Пирсон (Арчи Гудвин), Майкл Пол Левин (Инспектор Крамер), Джим Паундс (Фриц Бреннер, Рене Геберт), Николас Лиман (Лью Фрост), Ребекка Уилсон (Хелен Фрост), Сюзанн Эгли (Калида Фрост), Джеймс Када (Дадли Фрост) және Боб Малос (Бойден МакНейр) рөлдерін сомдады. "Вульф пен оның адал көмекшісі Арчи Гудвинмен таныс емес көрермендер үшін бұл кейіпкерлер мен олардың өмір салтына тамаша кіріспе", - деп жазды Saint Paul Pioneer Press газеті. Сахналық қойылым Рекс Стоуттың мұрагерлерімен келісілді; Стоуттың қызы Ребекка Стоут Брэдбери премьераға қатысты. "Вульфтың романдарының ешқайсысы бұрын сахнаға қойылмағаны таң қалдырады", - деп жазды Twin Cities Daily Planet. "Егер "Қызыл қорап" көрсеткіш болса, онда тағы да көп қойылымдар болады".
Өлгендей болайық (2017)
Сент-Пол қаласындағы (Миннесота штаты) Парк-сквер театры 2017 жылдың 16 маусымынан 30 шілдесіне дейін көрсетілетін "Might as Well Be Dead" пьесасының әлемдік премьерасын тапсырыс берді. Рекс Стоуттың мұрагерлерімен ресми түрде рұқсат етілген екінші сахналық қойылымды Джозеф Гудрич жазды, ал режиссерлігін Питер Мур жүзеге асырды. Олар бұрын 2014 жылы Парк-сквер театрында сәтті көрсетілген "Қызыл қорап" романының сахналық бейімделуіне де жауапты болды.