Кіріспе

1961 жылы Роберт Муллиганның түсірген фильмі, "Ұлы алдамшы" әні.

"Ұлы алдамшы" – 1961 жылы түсірілген американдық комедиялық драмалық фильм. Ол Фердинанд Уолдо Демара атты алдамшының тарихына негізделген. Роберт Кричтонның 1959 жылғы сол аттас өмірбаянымен шала байланысты фильмде басты рөлді Тони Кертис ойнады, ал режиссері – Роберт Муллиган. Фильм Демараның нақты өмірінен алынған оқиғаларды көбінесе бейнелейді және негіз болған кітапқа қарағанда көңіл көтеруге арналған.

Сюжет

Жаңа Англиядағы аралда мемлекеттік полиция оны ұстағанда, Фердинанд Уолдо Демара деген атпен дүниеге келген, бірақ көптеген басқа есімдермен танылған адам, оны осы жағдайға жеткізген оқиғаларды еске түсіреді. Демара мектептен ерте шығып, АҚШ армиясына қосылды. Офицер болуды армандаған, бірақ жоғары білімі болмағандықтан мүмкіндік алмайды. Сол кезде ол өзіне қажетті құжаттарды жалғандап, АҚШ теңіз жаяу әскеріне қатарына кіреді. Өтірігі ашылған соң, әскери түрмеге түсу қаупінен қорқып, Демара өзін-өзі өлтіргендей көрінеді де, монастырьға тығылып, траппист монахы болуға өтініш береді. Бірақ бар күшін салса да, оны қайтадан қарапайым өмірге оралуға шақырады. Көп ұзамай ол іздеп жүрген теңізші ретінде танылып, әскери түрмеге қамалады. Түрмеде, жақсы мінез-құлқы үшін мерзімінен бұрын босатылуға бір күн қалғанда, Демара түрме бастығынан өмірі туралы толыққанды әңгіме сұрайды. Бостандыққа шыққаннан кейін, ол түрме бастығының жеке куәлігін ұрлап, Техас штатындағы ірі түрмеде түрме бастығының көмекшісі болып жұмысқа орналасады. Онда ол түрме бастығының қызы Эулалиямен жақындасады, оның қызығушылығын қозғайды. Техас түрмесінде әскери түрмеде танысқан бір тұтқын оны танығанда, Демара шантажға ұшырайды және тағы да қашып құтылады. Дәрігердің жалған дипломын пайдаланып, Корольдік Канада теңіз күштеріне қосылады. RCN медбикесі Кэтрин Лейсиге ғашық болғаннан кейін, Демара Корея соғысына баратын эсминецке кемелік дәрігер болып тағайындалады. Ол бірден кеме капитанының тісін жұлып салуға мәжбүр болады. Корея суларында ол 19 оңтүстіккореялық жаралы сарбазды емдейді, олардың үшеуіне дереу операция қажет еді. Сарбаздар аман қалады, ал ол батыр ретінде мақталады. Құрлыққа шыққаннан кейін, ол жергілікті корейлерге арналған аурухана ашып, көмекке мұқтаж баршаға көмектеседі. Оның ерліктері туралы хабарлар оның рөлін сомдаған дәрігерге жетеді, соның салдарынан Демараның әшкереленеді және тағы да әскери сотқа тартылу қаупі туады. Сот отырысы алдында медбике Лейси, кеме капитаны және Демараның жақсы жағын көрген басқалар оның қорғанына куәлік етуге уәде береді, бұл бұқаралық ақпарат құралдарының қызу пікірталасына ұшыратады. Корольдік Канада теңіз күштерінің беделіне нұқсан келтіру мүмкіндігін және оның теңіз күштеріндегі жарқын қызметін ескере отырып, тергеу комиссиясы оған жылдам, жасырын түрде жалпы босату туралы шешім қабылдайды. Демара Нью-Англияның ауылдық аймандарында мұғалім болып жұмыс істейді, оны полиция ұстайды, бірақ ол қайтадан қашып құтылады. ФБР осы ұлы алдамшыны іздеп табуға және тұтқындауға бел буады. Демара ФБР штаб-жайына өзінің жаңа кейпімен келеді – өзін іздеп жүрген федералды агент ретінде.

Қабылдау

Нью-Йорк таймс газетінің А. Х. Вайлер жазған мақаласында: "Бұл фильм фактілерді бекерден көбейтіп көрсетпейді. Бірақ, Тони Кертистің басты рөлдегі комедиялық және трагедиялық шеберлігі арқасында оқиға ерекше, бірақ қызықты фильмге айналады. Айтылғандай, әртүрлілік – өмірдің тұзы, ал Демараның өмірі бұл тұздан да асып-түседі. Бірақ, оның өмірі туралы мәліметтер осы шытырман оқиғаны толыққанды растайды. Мырза Кертис осы оқиғалардың бәрін, қаталдықпен де, әзілмен де ойнап, осы деректерге негізделген оқиғаны жеңіл әрі тартымды ететін керемет шеберлікпен сомдады деу жеткілікті."