Кіріспе

Вашингтон этикалық қоғамы Колумбия округіне қарсы, 249 F.2d 127 (1957) – Колумбия округінің апелляциялық сотының Америка Құрама Штаттарындағы ісі. Вашингтон этикалық қоғамы шіркеу сияқты қызмет етеді, бірақ өзін теистік емес діни мекеме деп санайды, этиканың табиғаттан тыс бастауын міндетті түрде мойындамай, этикалық өмір сүрудің маңыздылығын құрметтейді. Іс Қоғамның діни ұйым ретінде салықтан босатылуға берген өтінішінің қабылданбауымен байланысты болды. Колумбия округінің апелляциялық соты Колумбия округінің салық сотының шешімін күштен шығарып, Қоғамның Колумбия кодексінің 47-801a (1951) бабына сәйкес діни ұйым екенін анықтады. Осылайша Қоғам салықтан босатылды.

Маңыздылығы

Адамзат Қауымдастығы Аламида округіне қарсы іспен бірге, бұл АҚШ-та діни емес мекемелердің, шіркеулер сияқты қызмет ететін болса, теистік діни мекемелермен салыстырылатын заңмен қарастырылу құқығын орнатудағы ең алғашқы істердің бірі болды. Бұл іс кейде заң бойынша зайырлы гуманизмді дін ретінде мойындауға себепкер болған деп сілтеме жасалады. Алайда, бұл тұжырымдамаға көптеген себептермен қарсылық білдіріледі: түрлі топтар "зайырлы гуманизм" терминін әртүрлі мағынада қолданады. Кейбір анықтамалар бойынша, Қоғам зайырлы гуманизмді іске асырмайды. Қоғам 1876 жылы құрылған қозғалыстың философиясы – этикалық мәдениетті ұстанады, бұл қазіргі гуманистік қозғалыстан ертерек пайда болған. Этикалық мәдениет жалпы гуманистік философия болғанымен, өзіне тән ерекшеліктері бар. Вашингтон этикалық қоғамының тәжірибесінде, ол көп жағынан зайырлы гуманизмге қарағанда діни гуманизмге жақын. Сот шешімі этикалық мәдениет идеяларының діни сипаты бар-жоғы туралы мәселені қарастырмады; ол тек Вашингтон этикалық қоғамы шіркеу сияқты жұмыс істейтінін және осыған байланысты қорғалуға құқылы екенін анықтады. Торкасо мен Уоткинс ісіндегі сот төрешісі Хьюго Блэк бұл сөз тіркесін қолданған, бірақ "Секулярлық гуманизм" термині Адамзат Қауымдастығы мен Аламида округіне қатысты іске сілтеме жасады.

Шешімнің негіздемесі

Сот шешімін сол кездегі судья Уоррен Бергер (кейіннен АҚШ Жоғарғы сотына тағайындалды) жазды. Судьялар Е. Баррет Претман және Чарльз Фахи қосылды. Шешімде былай делінген:

Көтерілген жалғыз мәселе – өтініш берушінің «шіркеу» немесе «діни қоғам» деген анықтамаға сәйкес келуі. Салық органы өтініш берушінің діни қоғам немесе шіркеу емес екенін және ғимараттарын діни құлшылық үшін пайдаланбайтынын, себебі «дін» және «құлшылық» түсініктері ғаламды басқаратын Жоғарғы Күшке сенуді және оның ілімін талап етеді деп мәлімдеп, салықтан босатудан бас тартуды ұсынады. Салық соты салықтан босатудан бас тарту себебін түсіндіргенде, заң бойынша Құдайдың бар екендігіне сену және оны үйретудің қажеттілігін атап көрсетті. Ерекшеліктерді осылай қатаң түсіндірген жағдайда, дәстүрлі емес немесе азшылықты құлшылық түрлеріне көпшілік сеніміне сәйкес келетін азаматтарға берілетін жеңілдіктерден бас тарту конституциялық мәселелерді тудыруы мүмкін. Қазір біздің алдымыздағы сұрақ – өтініш берушінің діни мағынада діни қоғам немесе шіркеу болып табылуы емес, оның осы нақты заң бойынша салықтан босатуға құқылылығы. Осы мәліметтер негізінде және қолданыстағы заң тіліне сәйкес, өтініш беруші «діни корпорация немесе қоғам» ретінде танылады.