Кіріспе

Жер шартты түрде берілген жағдайда мүлік құрылады.

Шартты мүлік, жер беруші жерді шартты түрде берген кезде пайда болады. Жер беруші белгілеген оқиға немесе жағдай орын алған жағдайда, беру күшін жоюға жатады немесе кем дегенде күшін жою мүмкіндігі туады. (Мұндай шарттарға бағынбаған мүлік – толыққанды мүлік деп аталады.) Тарихи тұрғыдан алғанда, жалпы құқық мүліктің иесінің мүлікті пайдалану құқығына кедергі келтіретін және болашақ мүдделерді құруды қиындататындықтан, шартты мүліктің пайдалануына қарсы болды. Егер шартты мүлік нақты түрде көзделмесе, қазіргі заманғы соттар осы типтегі мүлікке қарсы түсіндіреді. Шартты мүліктің үш түрі бар: толыққанды мүлік анықталған, толыққанды мүлік атқару шектеуіне немесе мүддеге бағынған, және толыққанды мүлік кейінгі шартқа бағынған. Өмір бойына берілген мүлік те шартты болуы мүмкін. Себебі шартты мүлік әрқашан толыққанды мүліктен кем береді, сондықтан шартты мүлік әрқашан бір немесе бірнеше болашақ мүдделерді тудырады.

Тариф қарапайым анықталады

Кез келген уақытта тоқтатылатын толық меншік құқығы – бұл белгіленген оқиға немесе жағдай орын алғанда автоматты түрде аяқталатын мүлік құқығы. Мүлік гранторға немесе оның мұрагерлеріне қайтарылады. Әдетте, кез келген уақытта тоқтатылатын толық меншік құқығынан кейін қайтару мүмкіндігі туындайды. Дегенмен, орындау құқығы болғанда кез келген уақытта тоқтатылатын толық меншік құқығынан кейін қайтару мүмкіндігі туындамайды, себебі қайтару мүмкіндігі гранторда, ал орындау құқығы үшінші тарапта болады. "Мүлік саябақ ретінде пайдаланылатын болжамда А-ға" сияқты мерзімді тіл кез келген уақытта тоқтатылатын толық меншік құқығын және қайтару мүмкіндігін құрайды. Басқа мерзімді сөздер де кез келген уақытта тоқтатылатын толық меншік құқығын беру үшін түсіндіріледі, мысалы, "дейін", "барысында" және "болғанда". АҚШ-тың кейбір юрисдикциялары бұл құқықты жойды. Мысалы, Кентукки штаты 1960 жылы заңмен кез келген уақытта тоқтатылатын толық меншік құқығын және қайтару мүмкіндігін жойды. Мұндай құқықты құруға жасалған әрекет, шартты түрдегі толық меншік құқығы ретінде қарастырылады (төменде қараңыз), ал жалпы құқық бойынша қайтару мүмкіндігіне ие болатын адамның орнына мүлікке кіру құқығы болады. Кез келген уақытта тоқтатылатын толық меншік құқығы мәңгілікке қарсы ережені бұзбайды, себебі қайтару мүмкіндігі осы ережеге бағынбайды.

Кейінгі шартты қарапайым алым

Келесі шартқа бағынған қарапайым меншік, грант берушінің қарапайым абсолютті меншік беру ниетін көрсететін грант сөздерімен құрылады, бірақ грантқа шарт қосылады, сондықтан белгілі бір болашақ оқиға орын алған жағдайда, грант беруші өзінің кіру құқығын (немесе тоқтату құқығын) пайдаланған жағдайда қарапайым абсолютті меншігіне қайта ие болады. Осылайша, шартқа бағынған қарапайым меншік шарт орын алған кезде автоматты түрде тоқтатылмайды. Болашақ мүдде "қайта кіру құқығы" немесе "кіру құқығы" деп аталады, ал мүлік тек осы құқықты пайдаланған кезде ғана бастапқы грант берушіге қайтарылады. Кіру құқығы автоматты түрде қолданылмайды, керісінше, шартқа бағынған қарапайым меншікті тоқтату үшін оны пайдалану қажет. Кіру құқығын жүзеге асыру үшін иеленуші иелік етуді және құқықты қайтару үшін маңызды қадамдар жасауы керек, мысалы, сотқа шағым беру арқылы. Физикалық кіру талап етілмейді, бірақ иеленуші тек қайтарып алу ниетін жариялаудан гөрі көп нәрсе жасауы керек. Шартқа бағынған қарапайым меншік пен кіру құқығын құру үшін қолданылатын тілдің бір мысалы: "А-ға, бірақ егер А жерде алкоголь сатса, онда грант берушіге кіру құқығы (немесе тоқтату құқығы) бар". Көбінесе "болуы мүмкін", "бірақ егер", "дегенмен", немесе "шартты түрде" сияқты тіл қолданылады.