Ила-Орангун: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Іла Орангун (немесе Ила) – Нигерияның Осун штатындағы ежелгі қала, Йорубаландтың Игбомина аймағындағы осы аттас ежелгі қала-мемлекеттің астанасы болған. Іла Орангунның халқы оның бауырлас қаласы, Осун штатының солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Оке Іла Орангуннік халқынан көп. Іла Орангуның ендік және бойлық координаттары тиісінше 8.019116 және 4.901962. GeoNames географиялық деректер базасынан алынған мәліметтерге сәйкес, Нигерияның Осун штатындағы Іла Орангунда 179 192 адам тұрады. Ол Іла жергілікті басқару аймағының орталығы болып табылады. Іла Орангундан басқа, Іла жергілікті басқару аймағында Абалагемо, Аба Ододо, Ажаба, Алагбеде, Айеторо Обаро, Эдемоси, Эджигбо Орангун, Гаа Фулани, Ой Айегунле және тағы да басқа қалалар мен ауылдар бар. Ежелгі қалада 200-ден астам үйлер тобы бар. Іла халқы игбомина (немесе игбона) деп аталатын йоруба тілінің ерекше диалектісінде сөйлейді. Қала тұрғындарының дәстүрлі кәсібі – пальма жемісінен шарап жасау. Бұл кәсіпті Іла қаласы туралы ең танымал әндер мен мақалдардың бірінде айтуға болады. "Іланың пальма шарабынан басқа ешқандай ерекше дәрісі немесе сиқырлы дайындамасы жоқ" деген мақал бар. Халық әнінде: "Ila ni mi, ise mi o le / ti mo ba wa l'orun ope bi 'ofusia' ni i ri" делінеді, бұл ағылшын тіліне "Мен Іланың азаматымын, менің жұмысым өте жеңіл; егер мен пальма ағашының басында болсам, өзімді көп қабатты үйдің жоғарғы қабатында сезінемін" деп аударылады. Іла Орангун – Осун мемлекеттік білім беру колледжінің орналасқан жері. Африка мұрасы зерттеу кітапханасы 1988 жылы құрылды. Ежелгі қалада сондай-ақ мобильді полиция оқу мектебі бар. Іла Орангуның қазіргі Орангу (патшасы) – Оба Абдул Вахаб Олукайоде Ойедотун Бибиир I. Іла Орангуның белгілі тумалары: Осун штатының бұрынғы губернаторы Алхажи Адебиси Аканде, Нигерияның бұрынғы бас инспекторы Тафа Балогун, Нигерия Әуе күштерінің алғашқы өкілі Атолагбе Адедижи, Айша Олажиде, инженер Жайде Адениджи және ғылым, басқару және академия салаларындағы көптеген басқа да тұлғалар.

Ìlá Òràngún (or Ila) is an ancient city in Osun State, Nigeria, that was the capital of an ancient city state of the same name in the Igbomina area of Yorubaland in south western Nigeria. Ìlá Òràngún is more populous than its sister city, Òkè Ìlá Òràngún, a town located about 7.5 miles (12 km) to the northeastern corner of Osun State. The latitude and longitude coordinates of Ila Orangun are 8.019116 and 4.901962 respectively. According to the information obtained from GeoNames geographical database, the population of Ila Orangun in Osun State, Nigeria is 179,192. It is the headquarters of the Ila Local Government Area. In addition to Ila Orangun, other towns and villages in Ila Local Government Area include Abalagemo, Aba Ododo, Ajaba, Alagbede, Ayetoro Obaaro, Edemosi, Ejigbo Orangun, Gaa Fulani, Oyi Ayegunle and so on. There are as much as over 200 compounds in the ancient city. The people of Ila speak the distinctive dialect of the Yoruba language called Igbomina (or Igbonna). A common traditional profession of the indigenes of the town is palm wine tapping. This profession is referenced in one of the most popular songs and common sayings about the town of Ila. The proverb Ila 'o l'oogun, emu l'oogun Ila means "Ila has no special medicine or magical preparations other than palm wine". A folk song also says Ila ni mi, ise mi o le/ti mo ba wa l'orun ope bi 'ofusia' ni i ri, which translates into English as "I am a citizen of Ila, my profession is very easy; if I am on top of a palm tree, I feel like I am upstairs in a multi storey building." Ila Orangun is the home of the Osun state College of Education. The African Heritage Research Library was established in 1988. The ancient town also has a Mobile Police Training School
The name of the present Orangun (King) of Ila Orangun is Oba Abdul Wahab Olukayode Oyedotun Bibiire I. Prominent Ila Orangun indigenes include Alhaji Adebisi Akande, former Osun state Governor, Tafa Balogun, former IGP Nigeria, Group Captain Atolagbe Adediji, pioneer Nigerian Airforce spokesman, Aisha Olajide, Engr. Jide Adeniji amongst many others in different fields such as science, administration, and academia.

Климат

Ила Орангунда жаңбырлы маусым ылғалды, ауыр және бұлтты, ал құрғақ маусым ыстық, ылғалды және жартылай бұлтты болады. Жылдық орташа температура 17°C-тан 33°C-қа дейін ауытқып, ең төменгі температура 13°C-қа, ал ең жоғары температура 36°C-қа жететін жағдайлар өте сирек кездеседі.