Жазғы конъюнктивит және мүйіз қабығының зақымдануы
Vernal keratoconjunctivitis
Көктемгі конъюнктивит (VKC) – маусымдық, екі жақты көз ауруы. Бұл жағдай мүйіз қабығына зардап келтіруі мүмкін, 5 түрлі зақым түрлері бар. Көз сақтаңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вернальды кератоконъюнктивит (ВКК, сондай-ақ көктемгі катара, вернальды катара немесе жылы ауа райындағы конъюнктивит) – қайталамалы, екі жақты және өзінен-өзі шектелетін конъюнктивит (қызғылт көз) түрі, ол белгілі бір маусымдарда жиі кездеседі.
Vernal keratoconjunctivitis (VKC, also Spring catarrh, Vernal catarrh or Warm weather conjunctivitis) is a recurrent, bilateral, and self limiting type of conjunctivitis (pink eye) having a periodic seasonal incidence.
Верналық кератопатия
Көктемгі конъюнктивитте (ККК) мүйіз қабығының зақымдануы лимбальды зақымданулардың таралуына байланысты біріншілік немесе екіншілік болуы мүмкін. Верналь кератопатиясы 5 түрлі зақымдануды қамтиды. Нүктелі эпителиальды кератит. Жаралы верналь кератиті (қалқан тәрізді ойық жара). Мүйіз қабығының верналь жақтары. Субепителиальды тыртық. Псевдогеронтоксин.
Corneal involvement in VKC may be primary or secondary due to extension of limbal lesions. Vernal keratopathy includes 5 types of lesions. Punctuate epithelial keratitis. Ulcerative vernal keratitis (shield ulceration). Vernal corneal plaques. Subepithelial scarring. Pseudogerontoxon.
Себеп
ВКК – IgE-мен делдалған механизмдердің қатысуымен дамитын аллергиялық ауру деп есептеледі. Мұндай науқастардың отбасылық анамнезінде көбінесе сена қызуы, астма немесе экзема сияқты басқа атопиялық аурулар кездеседі, ал перифериялық қанда эозинофилия және IgE деңгейінің жоғарылауы байқалады.
VKC is thought to be an allergic disorder in which IgE mediated mechanism play a role. Such patients often give family history of other atopic diseases such as hay fever, asthma or eczema, and their peripheral blood shows eosinophilia and increased serum IgE levels.
Тәуекел факторлары
Жасы мен жынысы – 4–20 жас; ұлдарда қыздарға қарағанда көбірек кездеседі. Маусым – Жазда жиірек кездеседі. Сондықтан, «көктемгі катараф» деген атау қате. Соңғы кезде бұл жағдайды «жылы ауа райындағы конъюнктивит» деп атау қалыптасып келеді. Климат – Тропиктік аймақтарда жиірек кездеседі. ВКК жағдайлары көбінесе жаздың ыстық айларында тіркеледі, сондықтан осы жағдай үшін «жазғы катараф» термині көбірек сәйкес келеді.
Age and sex – 4–20 years; more common in boys than girls. Season – More common in summer. Hence, the name Spring catarrh is a misnomer. Recently it is being labelled as Warm weather conjunctivitis. Climate – More prevalent in the tropics. VKC cases are mostly seen in hot months of summer, therefore, more suitable term for this condition is "summer catarrh" Ref.
Патология
Конъюнктивальды эпителий гиперплазияға ұшырап, субэпителийлі тіндерге төмен қарай өсінділер жібереді. Аденоидтық қабатта эозинофилдер, лимфоциттер, плазмалық жасушалар және гистиоциттердің айқын жасушалық инфильтрациясы байқалады. Талшықты қабатта пролиферация байқалады, ол кейін гиалиндік өзгерістерге ұшырайды. Конъюнктивалық тамырлар да пролиферацияға ұшырайды, өткізгіштігі артып, кеңейеді.
Conjunctival epithelium undergoes hyperplasia and sends downward projection into sub epithelial tissue. Adenoid layer shows marked cellular infiltration by eosinophils, lymphocytes, plasma cells and histiocytes. Fibrous layer show proliferation which later undergoes hyaline changes. Conjunctival vessels also show proliferation, increased permeability and vasodilation.
Емдеу
Жергілікті терапия. Жергілікті стероидтар тиімді. Көбінесе фторметолон, медризон, бетаметазон немесе дексаметазон ерітінділері қолданылады. Маст жасушаларын тұрақтандырғыштар, мысалы, натрий хромогликаты (2%) тамшыларын күніне 4-5 рет тамшыру, әсіресе атопиялық ВКК-ны бақылауда өте тиімді. Азеластин көз тамшылары да тиімді. Жергілікті антигистаминдерді де қолдануға болады. Ацетилцистеин (0,5%) жергілікті түрде қолданғанда муколитикалық қасиеттері бар және ерте плакалық түзілуді емдеуде пайдалы. Жергілікті циклоспорин жауап бермейтін жағдайлар үшін сақталады. Жүйелік терапия. Ауыр жағдайларда ауызға қабылданатын антигистаминдер және стероидтар. Ірі папиллярларды емдеу. Криотәжірибе, хирургиялық кесу немесе supratarsal аймағына ұзақ әсер ететін стероидтарды қолдану. Жалпы шаралар: фотофобияны болдырмау үшін қараңғы көздіктерді пайдалану, салқын компрестер мен мұзды қолдану, ыстықтан суық жерге ауысу. Десенсибилизация да қолданылған, бірақ айтарлықтай нәтиже берген жоқ. Көктемгі кератопатияны емдеу. Пунктатты эпителиялық кератитқа қосымша емдеу қажет емес, тек стероидтарды жиірек тамшыру керек. Ірі көктемгі плаканы хирургиялық жолмен кесу қажет. Жаралы көктемгі кератитқа дебридмент, беткі кератектомия, экцимерлік лазерлік терапиялық кератектомия сияқты хирургиялық ем қажет, сондай-ақ эпителизацияны жақсарту үшін амниотикалық мембрана трансплантациясы жасалады. Соңғы кезде такролимус майын (0,1%) күніне екі рет жергілікті түрде қолдану үміт беретін нәтижелер көрсетуде.
Local therapy Topical steroids are effective. Commonly used solutions are of fluorometholone, medrysone, betamethasone or dexamethasone. Mast cell stabilizers such as sodium cromoglycate (2%) drops 4–5 times a day are quite effective in controlling VKC, especially atopic ones. Azelastine eyedrops are also effective. Topical antihistamines can be used. Acetyl cysteine (0.5%) used topically has mucolytic properties and is useful in the treatment of early plaque formation. Topical Cyclosporine is reserved for unresponsive cases. Systemic therapy Oral antihistamines and oral steroids for severe cases. Treatment of large papillae Cryo application, surgical excision or supratarsal application of long acting steroids. General measures include use of dark goggles to prevent photophobia, cold compresses and ice pack for soothing effects, change of place from hot to cold areas. Desensitization has also been tried without much rewarding results. Treatment of vernal keratopathy Punctuate epithelial keratitis require no extra treatment except that instillation of steroids should be increased. Large vernal plaque requires surgical excision. Ulcerative vernal keratitis require surgical treatment in the form of debridement, superficial keratectomy, excimer laser therapeutic keratectomy, as well as amniotic membrane transplantation to enhance re epithelialisation. Recently treatment with tacrolimus ointment (0.1%) used topically twice daily is showing encouraging results.