Қазіргі заманғы еврей мектебі

Кіріспе

Қазіргі заманғы еврей білім беру мекемесі

Еврей күндізгі мектебі – еврей ата-аналарының балаларына бір мектепте толық уақытты негізде еврей және әлемдік білім беру үшін құрылған қазіргі заманғы еврей білім беру мекемесі. "Күндізгі мектеп" термині күндіз оқылатын мектептерді, демалыс күндері оқылатын мектептерден және студенттер толық уақыт тұрып, оқитын діни "интернаттардан" ажырату үшін қолданылады. "Еврейлік" компоненттің мазмұны мектептен мектепке, қауымдастықтан қауымдастыққа өзгереді және әдетте мектептерді құрғандардың еврей дініндегі бағытына байланысты болады. Кейбір мектептер еврей діні мен Тораны оқуға баса назар берсе, ал басқалары еврей тарихы, иврит тілі, идиш тілі, әлемдік еврей мәдениеті және сионизмге көбірек назар аударуы мүмкін.

Түрлері

Барлық еврей күндізгі мектептері бірдей емес. Олардың барлығы да еврей тағылымдарын немесе Тора мен Танахтың әртүрлі бөлімдерін оқытуы мүмкін, бірақ бұл тағылымдар әр мектептің білім беру саясатына, жауапты директорлар кеңесіне, оқушылар мен кәсіби оқытушылар құрамының сипатына және құрамына байланысты әртүрлі көзқарастардан берілуі мүмкін. Көптеген еврей күндізгі мектептері балабақшадан бастап 8-сыныпқа дейін сабақ береді. Кейбір күндізгі мектептер толығымен діни болуы мүмкін, шындығында көптеген ешивалар (Талмудты зерттеуге баса назар аударатын православиелік мектептер) күндізгі мектептер болып табылады. Дегенмен, дәстүрлі ешивалар қазіргі православиелік еврей күндізгі мектептерінен өзгеше мекемелер. Дәстүрлі харедим және хасидтік ешивалар тек ұлдарға арналған, ал қыздар Бейс Яков мектептеріне барады, олар студенттерін жоғары білім алуға және кәсіби мансапқа дайындауға көмектеспейді. Ал қазіргі православиелік күндізгі мектептер көбінесе бірлескен білім береді және оқу бағдарламасының әлемдік бөлігіне баса назар аударады, себебі көптеген ата-аналар өз балаларының мамандық алу үшін колледжге және университетке түсуге жеткілікті білім алғанын қалайды. АҚШ және Канададағы Соломон Шехтер күндізгі мектептері яһуди дінін консервативті яһуди діні тұрғысынан оқытады, сондай-ақ реформалық немесе тіпті конфессиялық емес тұрғыдан яһуди дінін оқытатын мектептер де бар. Мұндай мектептер көбінесе плюралистік күндізгі мектептер деп аталады, олардың көпшілігі плюралистік күндізгі мектептер желісі RAVSAK-қа мүше. Еврей күндізгі мектептері мүлдем дінсіз де болуы мүмкін. Әлемдегі ең ірі күндізгі мектептердің бірі – Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласындағы Король Дэвид мектебінің жүйесі, ол мыңдаған еврей оқушыларын оқытып, еврей тілін және сионизмді оқытуға баса назар аударды, себебі оқушылар мен мұғалімдердің көпшілігі дінге толыққанды мойынбұрмайды. Көптеген еврей күндізгі мектептерінде оқушылар еврей тілін оқып, сөйлеп, түсінуге үйренеді. Әдетте, бастауыш сыныптарда оқушылар еврей тілін терең зерттейді. Бұл көптеген оқушылар үшін қиындық тудырады, себебі еврей тілі латын әліпбиін қолданатын ағылшын, француз және басқа тілдерден өзгеше әріптер мен жазу жүйесін пайдаланады.

Not all Jewish day schools are the same. While they may all teach Jewish studies or various parts of Torah and Tanakh, these studies may be taught from various points of view depending on each school's educational policies, the board of directors in charge, and the nature and make up of both the student body and the professional teaching staff. The majority of Jewish day schools teach classes between Kindergarten and 8th grade. Some day schools may be entirely religious, and indeed most yeshivas (Orthodox schools that emphasize Talmudic studies) are day schools. However, the traditional yeshivas are different institutions when compared to Modern Orthodox Jewish day schools. While traditional Haredi and Hasidic yeshivas are only for boys, with girls attending Beis Yaakov schools, they do not encourage their students to plan for college education and professional careers. On the other hand, Modern Orthodox day schools are often coeducational and stress the secular component of the curriculum, as many parents wish to have their children educated at a high enough level to be admitted to college and university in order to train for a profession. The Solomon Schechter Day Schools in the United States and Canada teach Judaism from the perspective of Conservative Judaism, and there are schools that similarly teach Judaism from a Reform or even non denominational perspective. These latter are usually called pluralist day schools, and many belong to RAVSAK, a network of pluralist day schools. Jewish day schools may be entirely secular. One of the largest day schools in the world is the King David School system in Johannesburg, South Africa that educated thousands of Jewish students, stressing the teaching of Hebrew language and Zionism, since the majority of students and the teachers are not fully religiously observant. In many Jewish day schools, students are taught to read, speak, and understand the Hebrew language. Usually beginning in grade school, students have intensive Hebrew studies. This is challenging for many students, since Hebrew uses different letters and a different script than English, French, and other languages that use the Latin alphabet.

Тарих

Солтүстік Америкадағы алғашқы еврей күндізгі мектебі 1731 жылы Шеарит Исраил қауымында құрылды. 19 ғасырда келген неміс еврей иммигранттары өздерінің қауымдарында күндізгі мектептер ашты, бірақ 1870 жылдарға қарай еврей күндізгі мектептерін құру қозғалысы күшінен шықты. Бұл, американдық еврейлердің арасында балаларын мемлекеттік мектепке жібермеудің «американдық емес» екендігі туралы пікірге байланысты болды. 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында құрылған көптеген американдық еврей күндізгі мектептері православиелік және ультра православиелік мекемелер болды, олар жақында келген иммигранттардың үлгісімен, Шығыс Еуропалық хедерлері сияқты, діни білім беруге баса назар аударды. 1920-1930 жылдар аралығындағы соғыстар аралық кезеңде АҚШ-та либералды еврей мектептерімен қатар, еврей білімімен бірге жалпы білімді де нығайтатын, көбірек секулярлық және жаңартылған еврей күндізгі мектептерін құруға бағытталған қозғалыс басталды. 1917-1939 жылдар аралығында Нью-Йорк метрополиялық аймағында 23-тен астам еврей күндізгі мектебі құрылды, мақсаты еврей күндізгі мектептерінің санын көбейту, әсіресе Нью-Йорк қаласының шегінен тыс жерлерде. Күндізгі мектептер АҚШ-та, сондай-ақ Канада, Англия, Оңтүстік Африка, Австралия және Оңтүстік Америка сияқты басқа Батыс елдерінде көптеп ашылды. АҚШ-та ескірген Талмуд Тораларына наразылық және мемлекеттік мектептерге көңіл толу күндізгі, толық уақытты, екі бағдарламалы мектептер құруға ықпал етті. Талмуд Торасының түстен кейінгі мектептер жүйесі студенттердің кешке шаршап келгенін және американдық мәдениетте ассимиляциялық ықпалға ұдайы ұшырағанын ескере отырып, «идишкейтті тиімді жеткізе алмайды» деп есептелді. Америка мектептерінің интеграциясы салдарынан ақ нәсілділердің көшіп кетуі де еврей күндізгі мектептерінің санының өсуіне әкелді, себебі ата-аналар балаларын мемлекеттік мектептерден алып кетті. 1960 жылы АҚШ-тағы мектеп жасындағы еврей халқының 10% құраған шамамен 60 000 бала еврей күндізгі мектептеріне қатысты. 2014 жылы АҚШ-та 861 еврей күндізгі мектебі болды, онда 255 000 бала оқыды. Хабад күндізгі мектептері АҚШ-тағы барлық еврей күндізгі мектептерінің 9 пайызын құрады, бірақ осындай мектептерге қатысатын оқушылардың барлығының тек 5 пайызын ғана құрады.

The first Jewish day school in North America was established in 1731 at the Congregation Shearith Israel. German Jewish immigrants who arrived in the 19th century establish day schools in their own communities, but this movement to establish Jewish day schools had lost momentum by the 1870s. This was caused by the perception among American Jews that not sending your children to public schools was "un American". Most American Jewish day schools founded in the late 19th and early 20th century were Orthodox and Ultra Orthodox institutions founded by recent immigrants, modelled after Eastern European cheders, which emphasized religious learning over general studies. During the interwar period of the 1920s and 1930s, a movement began in the United States to create modernized Jewish day schools which were more secular and emphasized general studies alongside Jewish learning, as well as Liberal Jewish schools. Between 1917 and 1939, over 23 Jewish day schools were founded in the New York Metropolitan area. to expand the number of Jewish day schools, especially beyond those already found in New York City. Day schools were established in great numbers in the United States and in other Western countries such as Canada, England, South Africa, Australia, and in South America. In the United States the dislike for, and decline of, the old fashioned Talmud Torahs and a disenchantment with public schools led to a push for the formation of full time all day dual curriculum schools. The Talmud Torah system of afternoon schools was deemed "failing to transmit Yiddishkeit in a compelling manner to students who arrived tired in the afternoons and were constantly subjected to assimilationist influences in American culture." White flight, caused by the Desegregation of American schools, also led to increasing numbers of Jewish day schools as parents removed their children from public schools. In 1960, approximately 60,000 children in the United States, 10% of the school age Jewish population, attended Jewish day schools. By 2014, there were 861 Jewish day schools in the United States, with an enrollment of 255,000 children. Chabad day schools made up 9 percent of all US Jewish day schools, but have enrolled only 5 percent of students attending such schools.