Ұлыбританиядағы «Ақшаға құрмет» саяси жанжалы

Кіріспе

Ұлыбританиядағы саяси жанжал

«Ақшаға лауазым» жанжалы (Cash for Honours scandal), сондай-ақ «Лауазым үшін ақша», «Лордтыққа қарыз», «Сыйлықтар үшін қарыз» немесе «Лордтыққа қарыз» деп белгілі, 2006 және 2007 жылдары Ұлыбританияда саяси донорлық және өмірлік лордтық тағайындау арасындағы байланысқа қатысты саяси жанжал болды. Ұлыбританияның сайлау заңнамасындағы ереже саяси партияға тіпті шағын сомада ақша салғандардың барлығын бұл туралы ашық жариялауға міндеттейді, бірақ коммерциялық пайызбен ақша қарызға алғандардың ашық мәлімдеме жасауы міндетті емес. 2006 жылдың наурыз айында сол кездегі премьер-министр Тони Блэр ұсынған бірнеше адамды Лордтар палатасының тағайындау комиссиясы қабылдамады. Кейіннен олардың Лейборист партиясының қаржы жинаушысы Лорд Левидің ұсынысымен үкіметтік Лейборист партиясына үлкен сомада ақша қарызға бергені белгілі болды. Кейбіреулер лордтықтардың қарыздарға байланысты сыйлық ретінде берілгенін күдіктенді. Бұл Шотландия Ұлттық партиясының депутаты Ангус МакНейл, Plaid Cymru парламенттік фракциясының жетекшісі Эльфин Ллвайд және тағы бір белгілі емес адамның сыйлықтарды сатуға қарсы заңды бұзу туралы Метрополитен полициясына үш шағымын білдірді. Тергеуді полиция комиссары Джон Йейтс басқарды, ол кейіннен «News of the World» газетінің телефондық тыңшылық жанжалына байланысты қызметінен кетті. Тергеу барысында Лейборист партиясының (оның ішінде Блэр), Консерваторлар және Либерал-демократтар партиясының бірқатар мүшелері сұраққа тартылды, ал Лейборист Лорд Леви тұтқындалып, кейін кепілдікпен босатылды. Тергеу үкімет пен Лейборист партиясына зиян келтіретін полиция тергеуінен ақпараттың таралуы арқында саяси әсерін жалғастырды. Жанжалдың жарияланғаннан кейін Лейборист партиясы қарыздарды қайтаруға мәжбүр болды және қаржылық қиындықтарға тап болды. Полиция тергеуі ұзақ және күрделі болды. Ол әділеттіліктің жолын бұрмалауға қатысты болуы мүмкін айыптауларды қамтыды, бұл полицияға дәлелдерді белгілі бір жолмен ұсынуға жасалған күдікті әрекеттермен байланысты болды. Бір кезде Бас прокурор Лорд Голдсмит BBC-ге тыйым салды, олардың қоғамдық мүддеге қатысты деп мәлімдеген хабарламаны жариялауын тоқтатты, оның пікірінше, бұл сот ісінде қаралып жатқан мәселе еді. Бұл Бас прокурордың саяси тағайындалғандығына байланысты мүдделердің қақтығысына мүмкіндік тудырды. Тони Блэр премьер-министр болып қызмет еткен кезде үш рет тексерілді, бірақ ол тек куәгер ретінде, ескертусіз сұраққа жауап берді. Полицияның материалдарын ұзақ қарастырғаннан кейін 2007 жылдың 20 шілдесінде Корольдік прокуратурасы іске қатысқан ешбір адамға қарсы қудалау шараларын қолданбайтыны туралы хабарлады. Олардың шешімінде лордтықтар қарыздарға алмасу ретінде берілген болуы мүмкін екені айтылса да, мұндай келісімнің алдын ала жасалғанына тікелей дәлел таба алмады, бұл сәтті қудалау үшін қажетті шарт еді. Қудалау шараларының жоқ екеніне қарамастан, кейбіреулер тергеу Тони Блэрдің беделін қатты әлсіреткенін және оның премьер-министр лауазымынан кетуіне ықпал еткенін санайды.

The Cash for Honours scandal (also known as Cash for Peerages, Loans for Lordships, Loans for Honours or Loans for Peerages) was a political scandal in the United Kingdom in 2006 and 2007 concerning the connection between political donations and the award of life peerages. A loophole in electoral law in the United Kingdom means that although anyone donating even small sums of money to a political party has to declare this as a matter of public record, those loaning money at commercial rates of interest did not have to make a public declaration. In March 2006, several men nominated for life peerages by then Prime Minister Tony Blair were rejected by the House of Lords Appointments Commission. It was later revealed they had loaned large amounts of money to the governing Labour Party, at the suggestion of Labour fundraiser Lord Levy. Suspicion was aroused by some that the peerages were a quid pro quo for the loans. This resulted in three complaints to the Metropolitan Police by Scottish National Party MP Angus MacNeil, Plaid Cymru parliamentary leader Elfyn Llwyd, and a third individual who continues to remain unidentified, as a breach of the law against selling honours. The investigation was headed by Assistant Commissioner John Yates who later resigned over the News of the World phone hacking scandal. During the investigation various members of the Labour Party (including Blair), the Conservatives and the Liberal Democrats were questioned, and Labour's Lord Levy was arrested and later released on bail. The investigation continued to have political impact throughout, as a range of stories continued to leak from the police investigation and damaged the government and Labour Party. Following the unveiling of the scandal the Labour Party had to repay the loans and was said to be in financial difficulty. The police investigation was long and involved. It expanded to encompass potential charges of perverting the course of justice, apparently relating to suspected attempts to present evidence to the police in a particular way. At one point the Attorney General, Lord Goldsmith, obtained an injunction against the BBC, preventing them from reporting a story they claimed was in the public interest while he argued that the story was sub judice. This raised the possibility of a conflict of interest, the Attorney General being a political appointee. Tony Blair was interviewed three times as Prime Minister, though only as a witness and not under caution. After a long review of the police file, it was reported on 20 July 2007 that the Crown Prosecution Service would not bring any charges against any of the individuals involved. Their decision stated that while peerages may have been given in exchange for loans, it could not find direct evidence that that had been agreed in advance; this would have been required for a successful prosecution. Notwithstanding the lack of any charges, some considered that the investigation had severely undermined Tony Blair's position, and possibly hastened his resignation as Prime Minister.

Өмірбаян

Тарихи тұрғыдан алғанда, мұрагерлік титулдар жер иеленуші аристократиясының мүшелеріне және патшалық сүйіктілерге берілді. 19 ғасырдың соңында индустриалдарға титулдар жиірек беріле бастады. Дэвид Ллойд Джорджтың премьер-министрлік кезеңінде титулдар сатылғаны туралы нақты айыптаулар 1925 жылғы «Құрметтер (әрекеттердің жолын кесу) туралы» заңның қабылдануына әкелді. 20 ғасырдың екінші жартысында патшалық отбасының мүшелерінен басқа мұрагерлік титулдар беруге дерлік тоқталып, өмірлік титулдарға жол ашылды, олар 1958 жылғы «Өмірлік титулдар туралы» заң қабылданғаннан бері беріліп келеді. Олар Ұлыбританияның ірі саяси партияларының, оның ішінде оппозициялық партиялардың басшыларының ұсынысы бойынша көптеген адамдарға беріледі. 1998 жылдың мамырында Саяси құрметтерді тексеру комитетінің сол кездегі төрағасы, бұрынғы консервативті министр Лорд Пим, Парламент палатасының комиссиясына комитет саяси үлеске үміткердің пайдасына қарастыратынын, себебі ол қоғамдық өмірге қатысқанын көрсетеді және үміткер «сөзін орындаған» еді деді. Лордтар палатасының тағайындау комиссиясы 2000 жылы тағайындалғандардың лайықтылығын тексеру үшін құрылды. 2005 жылдың жазында жұмыс істейтін титулдарға ұсынылған 28 адамның тізімі дайындалды. Тізімде 11 лейборист, сегіз консерватор, бес либерал-демократ, үш демократтық юнионист және бір ульстерлік юнионист партиясының мүшесі болды. Тізім әдеттегідей Тағайындау комиссиясына жіберілді. Тізімді жариялау кешіктірілді және баспасөзde Комиссия кейбір үміткерлердің саяси партияларға жасаған үлкен қайырымдылықтарына байланысты алаңдаушылық білдіргені туралы хабарлар пайда болды. Кейбір лейбористтер «Тонидің жақындары» деп аталды. 2006 жылдың ақпанында Лейбористік партияға 6000 фунт стерлинг (және коммерциялық шарттар бойынша 1 миллион фунт қарыз) берген және үкіметтік бағдарлама бойынша қалалық академияға 1,5 миллион фунт үлескен брокер Барри Таунсли жеке өміріне баспасөздің араласуына байланысты қабылдауын кері қайтарып алды. Таунсли, ол Ауыр қылмыстар кеңсесінің тергеу нысаны болды, одан кейін 2006 жылдың наурыз айында өзінің кандидатурасын қайтарған мүлік миллионері сэр Дэвид Гаррард ілесіп келді. Британдық үнділік тағам компаниясының миллионері сэр Гулам Нун да Лейбористік партиясы қайырымдылық жасап, қарыз бергеннен кейін ұсынылды (оның кандидатурасы да Тағайындау комиссиясы тарапынан қабылданбады). Сэр Гулам The Times газетіне «партияның жоғары лауазымды өкілі» оған «менде бұл қарызды жариялауға себеп жоқ, себебі ол қайтарылатын болды» деді. «Мені осы адаммен несиеге пайыз төленгендіктен, бұл коммерциялық мәселе екенін және партияны қаржыландыру ережелері бойынша сыйлық ретінде қарастырылмауы керектігін айтты». Қайтарылып алынған және сұрақ тудырған есімдері алынып тасталған жұмыс істейтін титулдардың тізімі 2006 жылдың 10 сәуірінде жарияланды.

Historically, hereditary peerages were awarded to members of the landowning aristocracy and royal favourites. In the late 19th century, peerages began to be awarded to industrialists with increasing frequency. Well substantiated allegations that titles were sold during David Lloyd George's premiership led to the passing of the Honours (Prevention of Abuses) Act 1925. In the second half of the 20th century the granting of hereditary peerages, other than to members of the Royal Family, virtually ceased, giving way to life peerages, which have been granted since the passing of the Life Peerages Act 1958. They are given to a wide range of individuals on the recommendation of the leaders of the major British political parties, including opposition parties. In May 1998, the then Chairman of the Political Honours Scrutiny Committee, former Conservative Cabinet Minister Lord Pym, told a House of Commons Select Committee that the committee considered a political donation a point in a nominee's favour as it indicated involvement in public life, and that the nominee had "put their money where his mouth is". The House of Lords Appointments Commission was established in 2000 to check the suitability of those nominated for an honour. In the summer of 2005, a list of 28 people nominated for working peerages was prepared. The list contained 11 Labour nominees, eight Conservatives, five Liberal Democrats, three members of the Democratic Unionist Party and one member of the Ulster Unionist Party. The list was referred to the Appointments Commission in the usual way. Publication of the list was delayed and stories began to appear in the press stating that the Commission had concerns about some of those nominated on grounds of their large donations to political parties. Some of the Labour peers appointed became known as Tony's Cronies. In February 2006, stockbroker Barry Townsley, who had donated £6,000 (and loaned £1 million on commercial terms) to the Labour Party and contributed £1.5 m to a City Academy under a government scheme, withdrew his acceptance on the grounds of press intrusion into his private life. Townsley, who was the subject of an investigation by the Serious Fraud Office, was followed by property millionaire Sir David Garrard, who withdrew his name in March 2006. Sir Gulam Noon, the British Indian food company millionaire, was also nominated by the Labour Party after having made donations and loaned money (he also had his nomination rejected by the Appointments Commission). Sir Gulam told The Times newspaper a "senior party man" told him "there was no reason why I should declare this loan because it was refundable". "I was told by this same person that because there was interest on the loan it was a commercial matter and would not come under the same party funding rules as a donation." The list of working peers, minus the withdrawn and queried names, was published on 10 April 2006.

Чай Пател

2006 жылдың 8 наурызында Лейборист партиясына 100 000 фунт стерлинг салым қойған Priory денсаулық сақтау тобының директоры Чай Патель Комиссия тарапынан қабылданбауына шағымданып, наразылық білдірді. Ол: "Мен ақша бергенім рас, бірақ маған сыйақы ретінде теңеулік беріледі деп айыпталып отыр. Мен берген ақша үшін ешқашан ешқандай жақсылық сұрамағанмын. Балаларым, егер мен осы ақшаны бермеген болсам, мені басқаша қарайтындарына қынжылды. Бірақ мен бұл үкіметті қолдаймын. Мен партияға, олардың ұстанымдарына сене отырып ақша бердім. Мен болған оқиғаны өзгерте алмаймын" деді. Патель Комиссияның оның адам құқықтарын бұза ма екені туралы мәселе бойынша патша кеңесшісінен (Queen's Counsel) кеңес алғанын мәлімдеді. 2006 жылдың 29 наурызында Патель Лордтарға үміткерлер тізімінен өтінімін кері алып, атын шығарды. Ол ешқашан сыйақы күткенін, оған ешқандай ұсыныс жасамағанын айтты, бірақ BBC Today бағдарламасында Жоғарғы палатада (Лордтар) қызмет етуге ниетті екенін, өмірлік тәжірибесінің онда құнды үлес қосуға мүмкіндік беретініне сенгенін жеткізді. Сондай-ақ, Лордтар палатасының тағайындау комиссиясына жолдаған хатында: "Менің жинаған тәжірибем мен қоғамдық қызметке деген терең сезімімді ескере отырып, сонымен қатар, жауапкершілікті тиімді орындауға уақыт бөле алатынымды ескерсек, парламенттік процеске үлес қоса аламын" деп жазды.

1997 жылғы лейбористік партияның міндеттемелері

1997 жылғы жалпы сайлаудағы Лейбористік партияның сайлау бағдарламасы «Жаңа Лейборизм, өйткені Ұлыбритания жақсыраққа лайық» деп аталды. «Біз саясатты тазартамыз» деген тақырыптағы бөлімде, консервативті депутаттардың Парламентте сұрақтар қою үшін ақша алғаны арқылы демократияның төмендеуіне назар аударылды. «Сыбайлас жемқорлықты жою үшін партиялық қаржыландыруды реформалауға» міндеттеме берілді, барлық партиялардың белгілі бір сомадан жоғары барлық қайырымдалықтардың көзін жариялауын талап ететін заң қабылдауға уәде берілді, бұл Лейбористер бұрыннан-ақ ерікті түрде жасап келген. Шетелдік қаржыландыруға тыйым салынады. Бұл міндеттемелер 2000 жылы «Саяси партиялар, сайлаулар және референдумдар туралы» заңмен орындалды. Сондай-ақ, Лордтар палатасын реформалау қажеттігі көрсетілді, бұл мұрагерлік теңдердің Лордтар палатасында отыру және дауыс беру құқығын заңмен тоқтатуға әкелер еді. Бұл міндеттеме 1999 жылы «Лордтар палатасы туралы» 1999 жылғы заңмен орындалды. Өмірлік теңдерді тағайындау жүйесіне қатысты Лейбористік партияның мақсаты, уақыт өте келе партиялық тағайындамалардың өмірлік теңдер ретіндегі саны алдыңғы жалпы сайлаудағы дауыс беру нәтижелерін дәлірек көрсететінін қамтамасыз ету болды. Бұл міндеттеме кейіннен өзгертілді, соның салдарынан Лордтар палатасындағы екі басты партияның күші шамамен тең болуы керек болды.

Қарыздар

2006 жылдың 12 наурызында «Санди Таймс» газеті Пателге, оған жұртшылыққа берілетінін хабарлаудан бұрын, ол жоспарлаған Еңбек партиясына жасауға ниеттенген қайырымдылығын кепілсіз қарызға ауыстыруды сұрағанын жазды. 2006 жылдың 26 наурызында «The Independent» газеті Лорд Левидің Пателден осы кепілсіз қарыз жолын қолдануды сұрағанын растады. Ол келісіп, партияға 1,5 миллион фунт стерлинг қарыз берді, оларға қарызды кейін бір күні сыйға айналдыруға дайын екенін айтты. Келесі бірнеше күнде Еңбек партиясы 2005 жылы, жалпы сайлау жылы, жеке тұлғалардан 3,5 миллион фунт стерлинг қарыз алғанын мәлімдеген жаңалықтар жарияланды. Кейіннен бай адамдардың Еңбек партиясының сайлау науқанын қолдау үшін 13,95 миллион фунт стерлинг қарыз бергені белгілі болды. Жарияланған деректер партияның жалпы сайлау науқанына жұмсаған 17,94 миллион фунттың көп бөлігі жеке тұлғалардан алынған қарыздармен төленгенін көрсетеді. Қарыздардың шарттары құпия сақталды. Банктік базалық ставкадан 1-3% жоғары пайызбен берілген коммерциялық қарыздарды Сайлау комиссиясына есеп беру қажеттілігі жоқ. Алайда, партияның қазынашысы Джек Дроми өзінің де, Еңбек партиясының Ұлттық атқару комитетінің төрағасы сэр Джереми Бичемнің де қарыздар туралы білмейтінін және олар туралы газеттен оқығаннан кейін ғана хабардар болғанын мәлімдеді. Дроми оған әдеттегі банк қарыздары туралы жиі кеңес берілетінін айтты. Ол өзінің тергеуін жариялағаннан кейін, сайлау комиссиясын саяси партиялардың коммерциялық емес көздерден қарыз алу мәселесін тексеруге шақырды. «Tribune» басылымы Дроми өзінің тергеуін бастапқыда лейбористтік бағытталған журналда жариялауды жоспарлағанын, бірақ Тони Блэрдің келесі күні тергеу жариялайтынын естіген соң, 2006 жылдың 15 наурызында телеарналарда тергеуін жариялады (видео). Дроми 10 Даунинг-стрит ұйымдастырған тергеу кезінде қарыздар үшін өзін кінәлі деп тағайындаудан қорқыныш сезінді («Tribune», 24 наурыз 2006, 5 бет). Дромидің мәлімдемесі БАҚ-тың қызығушылығын тудырды, нәтижесінде Блэр келесі күні ай сайынғы баспасөз конференциясында жауап беруге мәжбүр болды. Блэр құрмет жүйесін жаңартуды және партияны қаржыландыру ережелерін жақсартуды қалайтынын айтты. Бұл мәселе Еңбек партиясының саяси қаражат жинау қызметінің екі аспектісіне қатысты. Біріншіден, ірі донорлар мен олардың кейіннен құрметпен марапатталуы арасында қандай тыныш немесе түсініктік байланыс болды? Екіншіден, партияны қаржыландыру ережелері (Ұлыбританиядағы барлық саяси партияларға қолданылады) 5 000 фунт стерлинг немесе одан көп сомада қайырымдылық жасағандардың атын атауды талап етеді, бірақ коммерциялық шарттармен жасалған кез келген сомадағы қарыздарды жариялаудың қажеті жоқ. Бұл ережелік кемшілік орынсыз құпиялылық туралы айыптауларға әкеліп соқты және мұндай үлкен және анонимді сомаларды сатып алуға және басқаруға қатысы бар адамдардың адалдығына күмән тудырды, әсіресе сайланған партия қазынашысы қарыздардың бар екенін білмеген кезде. Лорд Леви, Тони Блэрдің жақын досы (Орта Шығыста Премьер-министрдің жеке елшісі, сондай-ақ теннис серіктесі), Еңбек партиясы үшін қаражат жинады және баспасөзде қарыздарды ұйымдастырудағы маңызды тұлға ретінде танылды. 2006 жылдың 17 наурызында Халық әкімшілігі жөніндегі палатаның арнайы комитеті оны саяси қаржыландыру туралы куәлік беруге шақырғаны туралы хабарланды. Комитет төрағасы Тони Райт былай деді: «Қарау жүйесінің жеткілікті түрде берік пе, жоқ па деген күмәндер жалғасып жатқандықтан және қоғамдық өмірдегі адалдықтың қазіргі стандарттарын кеңінен зерттеудің бір бөлігі ретінде біз ұсыныстарды тексеруге жауаптылардан сатуға арналған құрметтерге қарсы берік сақшылық шаралары бар екеніне көз жеткізуді сұраймыз». Тағы бір мәселе - төлем: Еңбек партиясы сайлаудан бұрын шамамен 14 миллион фунт стерлинг берешегі бар еді. Қарыздар бойынша пайыздық төлемдер жылына 900 000 фунт стерлингке жетті және кейбір қарыздарды бірнеше ай ішінде қайтару қажет болды, не одан әрі қарыз алу, немесе сыйлықтар арқылы. Осы жағдайда, жауапсыз қалған бір сұрақ Лорд Леви неліктен сыйлық емес, қарыз сұрады? 2006 жылдың 25 наурызында қарыздар туралы егжей-тегжейлі ақпаратты тек Тони Блэр, Лорд Леви және Мэтт Картер білгені белгілі болды. 2006 жылдың 25 наурызында Скотланд-Ярд парламентке төрт теңестікке ұсынылған сэр Дэвид Гаррард, сэр Гулам Нун және Чай Патель, Барри Таунслимен қоғамдық басқару жөніндегі комитеттің тыңдауын тоқтатуды сұрады, өйткені бұл қылмыстық тергеуге кедері келтіруі мүмкін. Комиссардың көмекшісі Джон Йейтс парламенттік тергеуді кейінге қалдыруды сұрады. «The Guardian» басылымы Еңбек партиясына қарыз берген көптеген адамдар Лорд Леви қатысқан қайырымдылық ұйымдарына, атап айтқанда, «Community Service Volunteers», «Jewish Care» және «NSPCC» үлкен донорлар болғанын жазды. Сэр Дэвид Гаррард, Эндрю Розенфельд және Барри Таунсли «Jewish Care» меценаттары; Ричард Кэринг, лондондық «Ivy» мекемесінің иесі, «NSPCC» үшін 10 миллион фунт стерлинг жинады, ал сэр Дэвид Гаррард, доктор Чай Патель, Эндрю Розенфельд, Ричард Кэринг және Дерек Тулетт «Community Service Volunteers» ұйымымен байланысты.

On 12 March 2006, the Sunday Times reported that shortly before being told that he would receive a peerage, Patel had been asked to change a donation to the Labour Party he was planning to make into an unsecured loan. On 26 March 2006, The Independent confirmed that it was Lord Levy who had asked Patel to switch using this unsecured loan approach. He agreed and loaned £1.5 m to the party, telling them that he would be prepared to change the loan into a donation at some point in the future. Over the next few days stories were printed which stated that the Labour Party had borrowed £3.5 million from private individuals during 2005, the year of a general election. It was subsequently revealed that a total of £13.95 million had been loaned by wealthy individuals to support Labour's election campaign. The figures released mean the bulk of the £17.94 m the party spent on its general election campaign was paid for by loans from individuals. The terms of the loans were confidential. Loans made on commercial terms, at between 1% and 3% above the banking base rate as was the case here, are not subject to reporting requirements to the Electoral Commission. However the Treasurer of the Party, Jack Dromey, stated publicly that neither he nor Labour's elected National Executive Committee chairman Sir Jeremy Beecham had knowledge of or involvement in the loans and had only become aware when he read about it in the newspapers. Dromey stated that he was regularly consulted about conventional bank loans. As well as announcing his own investigation he called on the Electoral Commission to investigate the issue of political parties taking out loans from non commercial sources. Tribune reported that Dromey had intended to reveal his inquiry exclusively in the Labour oriented magazine later that week, but having heard that Tony Blair intended to announce an inquiry the following day, toured television studios on the evening of 15 March 2006 announcing his inquiry (video). Dromey feared he would be blamed for the debts by an inquiry organised by 10 Downing Street (Tribune, 24 March 2006, p. 5). Dromey's announcement created much media interest to which Blair had to respond to at his monthly press conference the next day. Blair said he wanted to shake up of the honours system and improve the rules covering party funding. The affair centred on two aspects of Labour's political fund raising activities. First, to what degree was there a tacit or implied relationship between the large scale donors and their subsequent recognition via the honours system? Second, the rules on party funding (applicable to all political parties in the UK) require that anyone donating £5,000 or more must be named – but loans of any amount do not have to be declared provided they are made on commercial terms. This loophole raises accusations of undue secrecy and potentially calls into question the probity of those involved in procurement and handling of such large and anonymous sums, particularly when the elected party treasurer was unaware of the existence of the loans. Lord Levy, a close friend of Tony Blair (who was the Prime Minister's personal envoy to the Middle East, as well as tennis partner), had raised funds for Labour and was identified in the press as a key figure in arranging the loans and on 17 March 2006 it was announced that the Public Administration Select Committee of the House of Commons had invited him to give evidence on political financing. Committee chairman Tony Wright said:

"With continuing speculation about whether the system of scrutiny is sufficiently robust and as part of our wider inquiry into current standards of probity in public life, we will be hearing from those charged with scrutinising nominations to ensure that there are robust safeguards against honours for sale." Another issue was repayment: the Labour Party owed about £14 m before the election. The interest on the loans amounted to £900,000 a year and some of the loans had to be repaid within months, either through further borrowing or gifts. In these circumstances, one unanswered question concerned why Lord Levy asked for loans rather than gifts. It was disclosed on 25 March 2006 that the only persons privy to details of the loans were Tony Blair, Lord Levy and Matt Carter. On 25 March 2006 it was revealed that Scotland Yard had requested that parliament halt the Public Administration Select Committee hearing with four of the peerage nominees, Sir David Garrard, Sir Gulam Noon, and Chai Patel, Barry Townsley as it could prejudice the criminal investigation. The assistant commissioner, John Yates asked for the parliamentary investigation to be postponed. The Guardian revealed that many of the people who had made loans to the Labour Party had been major donors to charities with which Lord Levy had been involved, namely, the Community Service Volunteers, Jewish Care and the NSPCC. Sir David Garrard, Andrew Rosenfeld, and Barry Townsley are patrons of Jewish Care; Richard Caring, proprietor of the Ivy in London, had raised £10 m for the NSPCC, and Sir David Garrard, Dr. Chai Patel, Andrew Rosenfeld, Richard Caring, and Derek Tullett are all connected to the Community Service Volunteers.

Қылмыстық тергеу

Сыбайлас жемқорлық арқылы жүзеге асырылатын мемлекеттік сатып алулар мен наградалар 1925 жылғы «Құрметтеулер (әрекеттердің жолын кесу) туралы» және 1889 жылғы «Мемлекеттік органдардың сыбайлас жемқорлықпен айналысуы туралы» заңдармен тыйымдалған. Полиция аталған заңдар бойынша алған үш шағымды тергеп жатыр. Полиция сондай-ақ Сайлау комиссиясына жалған мәлімдемелер берілгенін анықтауды жүргізіп жатыр, бұл 2000 жылғы «Саяси партиялар, сайлаулар және референдумдар» туралы заң бойынша қылмыс құрайды. 27 наурызда олар депутаттарға шағымдар бойынша жүргізіліп жатқан тергеу туралы толыққанды мәліметтер берді, ал Мемлекеттік басқару жөніндегі таңдау комитеті полицияның әрекеттеріне кедергі келтірмеу үшін осы мәселе бойынша тыңдауды кейінге шегерді. Қылмыстық тергеу және Сайлау комиссиясының тергеуі 2001 жылға дейін жалғасқан. 2006 жылғы 6 сәуірде Сайлау комиссиясы полиция тергеуін аяқтағанға дейін өз тергеуін тоқтататынын хабарлады. Сайлау комиссиясы сайлау қаржыландыру заңнамасы бұзылмағанына көз жеткізе алмады.

Қалалық полиция тергеу жүргізуде

13 сәуір 2006 ж. – Метрополитен полициясы бұрынғы үкіметтік кеңесші Десмонд Смитті Құрметтерді (Зұлымдықтардың алдын алу) заңы бойынша тұтқындады. Смит All Saints Catholic School and Technology College мектебінің директоры және қала академиялары бағдарламасына демеушілерді тартуға көмектескен мамандандырылған мектептер мен академиялар кеңесінің мүшесі болды. Лорд Леви – арнайы мектептер мен академиялар кеңесінің төрағасы. 12 шілде 2006 ж. – Лорд Леви тергеумен байланысты Метрополитен полициясымен тұтқындалды. 20 қыркүйек 2006 ж. – Бизнесмен Кристофер Эванс тергеумен байланысты полициямен тұтқындалды. 22 қараша 2006 ж. – Полиция алғаш рет тергеу барысында қызметтегі министрді, Денсаулық сақтау министрі Патрисия Хьюитті куә ретінде жауапқа тартты. 14 желтоқсан 2006 ж. – Полиция премьер-министр Тони Блэрді Даунинг-стритте куәгер ретінде сұраққа алды; ол тұтқындалмады және сақтық шаралары бойынша сұраққа алынбады. 15 желтоқсан 2006 ж. – Полиция Шотландияның бірінші министрі Джек Макконнеллді сұраққа алды. 2007 жылғы қаңтар – Полиция 2007 жылғы 3 мамырда Шотландия парламентіне жалпы сайлау науқанын жүргізу үшін Шотландияның Лейборист партиясына тағайындалған Даунинг-стриттегі 10 саяси операциялар директоры Джон Мактернанды сақтықпен сұраққа алды. 19 қаңтар 2007 ж. – Даунинг-стриттегі 10 үкіметтік байланыстар директоры Рут Тернер Құрметтерді (Зұлымдықтардың алдын алу) заңы бойынша және әділеттілікті бұрмалауға күдікпен тұтқындалды. Кейін ол кепілдікпен босатылды. Ол 10 Даунинг-стриттің компьютерлік жүйелерін тәуелсіз IT сарапшысының тексеруінен кейін жүргізілген тергеуде тұтқындалған алғашқы жалақылы үкіметтік қызметкер болды. 26 қаңтар 2007 ж. – Премьер-министр Тони Блэр Даунинг-стритте екінші рет сұраққа алынды – тағы да куәгер ретінде және сақтықпен емес. Полицияның өтініші бойынша 45 минуттық сұхбат 2007 жылғы 1 ақпанына дейін «оперативтік себептермен» жарияланбады. Метрополитен полициясының өкілі Блэрдің «куә ретінде сұраққа алынғанын» мәлімдеді, бірақ сұхбат Құрметтерді (Зұлымдықтардың алдын алу) заңының бұзылуына немесе әділеттілікті бұрмалауға қатысты ма, жоқ па, бұл туралы айтудан бас тартты. Алайда, 2007 жылғы 25 маусымда Channel 4 жаңалықтары полицияның бастапқыда сақтықпен сұраққа алуды сұрағанын және Блэрдің бұл оның премьер-министр лауазымынан кетуін талап ететінін хабарлады. Полиция оны күдікті емес, куәгер ретінде сұраққа алды. 30 қаңтар 2007 ж. – Лорд Леви бұрынғы тұтқындалудан кейін кепілдікпен босатылған кезде әділеттілікті бұрмалау үшін сөз байласуда күдікпен қайтадан тұтқындалды. Кейін ол кепілдікпен босатылды. 7 ақпан 2007 ж. – Корольдік прокуратурасы мектеп директоры Дес Смитге ешқандай айып тағылмағанын растады. 20 ақпан 2007 ж. – Рут Тернер кепілдік шарттарына сәйкес полиция бөлімшесіне келгенде екінші рет сұраққа алынып, қайтадан кепілдікпен босатылды. 2 наурыз 2007 ж. – Бас прокурор лорд Голдсмит тергеу туралы хабарды таратуға тыйым салу туралы бұйрық алды, бұл Би-Би-Си көрген электрондық поштаға қатысты. 5 наурыз 2007 ж. – Бас прокурорға сұраныс жасағаннан кейін Би-Би-Сиге электрондық хаттың 10-шы көмекшісі Рут Тернердің Тони Блэрдің бас штаб меңгерушісі Джонатан Пауэллге және Лейборист партиясының бас қаржы жинаушысы Лорд Левиге жібергенін жариялауға рұқсат берілді. Би-Би-Сиге электрондық хаттың мазмұнын жариялауға әлі рұқсат етілмеген. 6 наурыз 2007 ж. – Полиция мен бас прокурор тыйым салуға қол жеткізе алмағаннан кейін The Guardian газеті полицияның назарын теңгерімді сатуға жасалған күш-жігерден әділеттілікті бұрмалауға жасалған сөз байласуға ауыстырғанын хабарлады. Тернер мен Левидің 2006 жылы кездескені белгілі болды, оның есебін оның адвокаттары полицияға берді, ал полиция Леви Тернерден Скотленд-Ярдқа берген куәлігін «өзгертуді» сұраған-жоқпынын анықтауға тырысты. Сол күні Daily Telegraph газеті Рут Тернердің электрондық хат жібермегенін, өйткені ол оның дұрыс қолға түсіп кетсе, зиян келтіруінен қорқып, хабарлады. Кейін күні BBC оларға қатысты тыйым салуды алып тастады және олардың оқиғасы «Гардиан» газетінде жарияланғанға ұқсас екенін растады. 20 сәуір 2007 ж. – Полиция тергеу туралы құжаттарын Корольдік прокуратурасына жіберді. 5 маусым 2007 ж. – Лорд Леви мен Рут Тернер тергеу барысында кепілдікке босатылды. 26 маусым 2007 ж. – Тони Блэр биліктен кетуінен бір күн бұрын The Telegraph газеті америкалық актриса Кортни Ковентридің «Ақшаға құрмет» тергеуіне куәлік беру үшін салық төлеушілердің есебінен Ұлыбританияға ұшып келгенін хабарлады. 28 маусым 2007 ж. – Тони Блэр премьер-министр лауазымынан кеткеннен кейін бір күн өткен соң полиция оны мамыр айының басында үшінші рет сұраққа алғаны, және тағы да сақтықпен емес екені хабарланды. 23 қазан 2007 ж. – PASC комиссиясы ассистент комиссар Йейтсті «Ақшаға құрмет» тергеуі кезінде Метрополитен полиция комиссиясының шығындары және кейіннен айып тағылмауы туралы сұрақтарға жауап берді.

13 April 2006 – The Metropolitan Police arrested former government adviser Desmond Smith under the Honours (Prevention of Abuses) Act. Smith, headteacher of All Saints Catholic School and Technology College, was a council member of the Specialist Schools and Academies Trust, which helped the government recruit sponsors for the City Academy programme. Lord Levy was the President of The Council of the Specialist Schools and Academies Trust. 12 July 2006 – Lord Levy was arrested by the Metropolitan Police in connection with the enquiry. 20 September 2006 – Businessman Christopher Evans was arrested by police in connection with the enquiry. 22 November 2006 – The police questioned a serving Cabinet minister, for the first time, as a witness in the investigation, Secretary of State for Health Patricia Hewitt. 14 December 2006 – Police questioned Prime Minister Tony Blair at Downing Street as a witness; he was not arrested or interviewed under caution. 15 December 2006 – Police questioned Jack McConnell, the First Minister of Scotland. January 2007 – Police questioned, under caution, John McTernan, the Director of Political Operations at 10 Downing Street seconded to the Scottish Labour Party to run its campaign for the Scottish Parliament general election of 3 May 2007. 19 January 2007 – Ruth Turner, Director of Government Relations at 10 Downing Street, was arrested by police under the Honours (Prevention of Abuses) Act and also on suspicion of perverting the course of justice. She was later released on bail. She was the first salaried Government official to be arrested in the inquiry, which followed a search of 10 Downing Street's computer systems by an independent IT expert. 26 January 2007 – Prime Minister Tony Blair was questioned in Downing Street for a second time—once again, as a witness and not under caution. At the request of police the 45 minute interview was not publicly revealed until 1 February 2007, for what they described as "operational reasons". A Metropolitan Police spokesperson stated that Blair was only being "interviewed as a witness" but declined to state whether the interview related to alleged breaches of the Honours (Prevention of Abuses) Act or alleged perversion of the course of justice. However, on 25 June 2007 Channel 4 news reported that the police had originally asked for an interview under caution, and that Blair had said that this would require him to resign as Prime Minister. The police had then re considered and interviewed him as a witness, rather than suspect. 30 January 2007 – Lord Levy was arrested again on suspicion of conspiracy to pervert the course of justice, while still on bail from the previous arrest. He was subsequently bailed. 7 February 2007 – The Crown Prosecution Service confirmed that head teacher Des Smith will not face any charges. 20 February 2007 – On reporting to a police station under her bail terms, Ruth Turner was interviewed for a second time and re bailed. 2 March 2007 – The Attorney General, Lord Goldsmith obtained an injunction to prevent the BBC from broadcasting a story about the investigation, relating to an email that the BBC had seen. 5 March 2007 – After a request to the Attorney General, the BBC was allowed to reveal that the email was sent by Number 10 aide Ruth Turner to Tony Blair's chief of staff, Jonathan Powell, and concerned Labour's chief fundraiser Lord Levy The BBC were still not allowed to reveal the contents of the email. 6 March 2007 – After both the police and the attorney general failed to obtain an injunction, The Guardian newspaper revealed that the police had shifted their focus from whether there was an effort to sell peerages to whether there has been a conspiracy to pervert the course of justice. It emerged that Turner and Levy had a meeting in 2006, an account of which was passed by her lawyers to the police, and the police were seeking clarification of whether Levy had asked Turner to "shape" the evidence she gave to Scotland Yard. On the same day, the Daily Telegraph newspaper revealed that Ruth Turner had not actually sent the email, because she feared it would be damaging if it fell into the wrong hands. Later in the day the BBC got the injunction against them lifted, and confirmed that their story was similar in substance to that published in The Guardian. 20 April 2007 – The police sent their file on the investigation to the Crown Prosecution Service. 5 June 2007 – Lord Levy and Ruth Turner were re bailed in connection with the inquiry. 26 June 2007 – On the day before Tony Blair left office The Telegraph reports that American actress Courtney Coventry was flown into the UK at taxpayers expense to give evidence in the Cash for Honours investigation. 28 June 2007 – The day after Tony Blair left office as Prime Minister it was reported that the police had interviewed him a third time some time in early June, and again not under caution. 23 October 2007 – PASC questioned Assistant Commissioner Yates regarding the expenditure of the Metropolitan Police Commission during the Cash for Honours Investigation and the lack of subsequent charges.

Корольдік прокуратура қызметінің бағалауы

Полиция қызметкерлері осы істі тергеп, көмекші комиссар Джон Йейтс басқаратын топ 20 сәуірде Корольдік прокуратура қызметіне (CPS) ақсүйектер үшін ақша алу туралы негізгі құжаттарды тапсырды. Англия заңына сәйкес, 136 адамнан жауап алынған іс бойынша қандай да бір айыптаулар қою немесе олардан бас тарту туралы шешімді CPS қабылдауы тиіс. 2007 жылдың 4 маусымында CPS полициядан Тони Блэрді кез келген сот процесінде айыптаушы куә ретінде шақыруды талап еткенін хабарлағаннан кейін, қосымша тергеу жүргізуді сұрады. 2007 жылдың 7 шілдесінде CPS оларға айыптаулар қою туралы шешім қабылдауға қажетті барлық ақпаратты полициядан алғанын растады, сондай-ақ жаңа Бас прокурор, Шотландия баронессасы, саяси ықпал көрсетілген сияқты көрінуге жол бермеу үшін іс бойынша ешқандай рөл атқармайтыны мәлім болды. 2007 жылдың 20 шілдесінде BBC CPS ешқандай айыптау қоймайтынын хабарлады. CPS осы шешімнің себептерін түсіндіре отырып, "Егер бір адам марапат алу үмітімен немесе күтімімен, немесе кейін ұсыныстар қарастырылатын кезде өзінің жағдайын жақсарта алады деген сеніммен ұсыныс жасаса, бұл өзінен-өзі қылмыс құрамайды. Керісінше, егер бір адам басқа біреуге сыйлық жасаса, оның себебі басқа біреудің сыйлық бергені үшін (факты бойынша, сыйлық ретінде) болса, бұл да өзінен-өзі қылмыс құрамайды. Іс жүргізілуі үшін прокуратура екі адамның сыйлық және т.б. марапатқа алмасу туралы келісімге келгенін дәлелдей алуы керек", – деді және "Бұл тергеуге қатысты екі адам арасында мұндай келісімнің тікелей дәлелі жоқ" деп қосты.

Білім беруді қаржыландырумен байланыс

Десмонд Смит "Санди Таймс" газетінің жеңілдетілген тергеуіне ұшырады, бұл оның Арнайы мектептер мен академиялар қорынан кеткеніне әкелді. Сол кезде Даунинг-стрит өкілі: "Академияға ақша салғаны үшін марапаттау туралы айту – әдесіздік" деді. Кейін бұл сөздер Сер Дэвид Гаррард пен Барри Таунслиді Лордтар палатасына енгізудің себебін түсіндіретін "қолдау қағаздарында" олардың академиялық мектептерге көмектесудегі рөлі баса көрсетілгені анықталғанда жоққа шығарылды. Даунинг-стрит деректеріне сәйкес, премьер-министр олардан Лордтардағы даулы саясатқа қолдау көрсетуді сұрады, премьер-министрдің пікірінше, академия құруға уақытын, күшін және ақшасын жұмсаған кез келген адам марапатқа ие болуға лайық. "Біздің мақсатымыз – академиялар саласындағы сарапшылардың жұмыс істейтін Лордтар болып, Лейбористтік партияның талаптарын орындап, Лордтар палатасындағы білім туралы пікірталасқа мол біліммен белсенді үлес қоса алатындай болуы еді". Гаррард Оңтүстік Лондондағы Бекслидегі академияға 2,4 миллион фунт стерлинг берді. Таунсли Батыс Лондондағы тағы бір академияға 1,5 миллион фунт жұмсады.

Саяси реакция

Тергеуді қолдау кеңінен таралды және партиялық саяси қаржыландыру процесін қайта қарау туралы бірнеше ұсыныс түсті.

Тони Блэр

2006 жылдың 16 наурызында өткен ай сайынғы баспасөз брифингінде Тони Блэр несиелер туралы хабардар екенін растады, бірақ үш жеке тұлғадан алынған ірі несиелер мен олардың кейіннен марапаттарға ұсынылуы арасындағы байланысқа қатысты кез келген нәрсені жоққа шығарды. Блэрдің сөзіне қарағанда, бұл үш адам бұрыннан партияға қаржылай көмек көрсеткен белгілі донорлар еді және олар лейбористердің "жұмыс істейтін пэрлері" болуға лайық болған. Ол марапаттау жүйесіне тағы өзгерістер енгізу қажет болуы мүмкін екенін айтты. Бірақ, кейін Дромейдің қабілетіне күмән келтіріп, "Джек Дромейдің қазынашы ретіндегі қабілетіне қатысты маңызды сұрақтарым бар" деді. Дромейдің бұл несиелер туралы білмеуі "ол жұмысын қаншалықты жақсы атқарғанын ойлануға мәжбүр етеді" деді. Соңында ол: "Джек неге осылай әрекет етті, менің түсінігімде жоқ" деп қосты. Қазынашының Блэрден канцлер Гордон Браунға биліктің ауысуын жеделдету үшін несиелер туралы жария түрде сөйлегеніне қатысты ұсынысты "абсурд" деп бағалады.

Сэр Джереми Бичэм

Сер Джереми Бичем, Лейборист партиясының басқару органы – Ұлттық атқару комитетінің (NEC) төрағасы, Чарльз Кларкты мерзімінен бұрын сөйлегені үшін сынға алып, партия қазынашысы Джек Дромиді қорғады. Ол қазынашыны "сынға түсірмеу керек" және ол "үлгілі түрде әрекет еткенін" айтты. "NEC мүшелерінің, оның ішінде сайланған партия қазынашысының қарыздар туралы хабардар болмауының себебі олардың кінәсінде емес екені анық". Ол былай деді: "Джек Дроми өзінің міндеттерін әрдайым жоғары жауапкершілікпен орындады және бұл мәселені шешуде NEC-тің толық сенімін қамтамасыз етті". BBC2 Newsnight бағдарламасына берген сұхбатында ол Кларк жағдайды дұрыс бағаламағанын айтты. "Чарльздің бұл мәселеге қаншалықты қатысқандығын білмеймін. Ол бірнеше жылдан бері Ұлттық атқару комитетінде емес. Мен Чарльз Кларк орнында болсам, олай айтпаған болар едім".

Харриет Харман

Мүдделер қақтығысының алдын алу мақсатында Дромейдің әйелі Харриет Харман – Конституциялық істер министрлігінің министрі – сайлау реформасы және Лордтар палатасы реформасын бақылаудан бас тартты.

Джон Прескотт

Джон Прескотт, Премьер-министрдің орынбасары, BBC телеарнасына Лейбористер партиясына берілген миллиондаған қарыз туралы газеттерден білгенін, бұл оны "қуантпағанын" айтты, бірақ қарыздар партияның аудиттен өткен есептерінде көрсетілетінін мәлімдеді. Ол Лейбористер партиясы қарызға байланысты сыйлықтар бергеніне кепілдік беруден бас тартты, "барлық ақпарат әлі жарияланбағанын және олар оны зерттеп жатыр" деді. Прескотт мемлекеттік қаржыландыру жүйесін өзгертуді жақтаса да, жеке қарыздарға шектеу қою туралы ұсыныстан бас тартпайтынын айтты: "Бұл елде саяси қаржыландыруға қатысты денсаусыздандыратын тәсіл бар. Бізге бұл мәселе бойынша ашық пікір алмасу қажет". Прескотттің өзі де ықпал етуге қатысты айыптауларға ұшырады, себебі газеттер оның Minerva plc компаниясының пайдасына жоспарлау шешімдерін қабылдағанын жазды, ал бұл компанияның төрағасы әр түрлі уақытта екі қарыз беруші, сэр Дэвид Гаррард және Эндрю Розенфельд болды. BBC One арнасының "Саясат" бағдарламасында ол бұл фирма туралы немесе партияға берілген құпия қарыз туралы "ешнәрсе білмейтінін" айтты. Ол Лондондағы көкжай және Кройдон қаласындағы Park Place сауда орталығының жоспарлау талаптарын алғанын, бірақ бұл шешімді жергілікті билік қабылдауы мүмкін деп ойлағанын мәлімдеді. "Мен оны Кройдон қаласы мен Лондон қаласы корпорациясына жібердім. Олар шешім қабылдады, мен емес. Менің шешім қабылдағаным немесе келісім жасалғаны туралы айтқандардың сөзі шындыққа жатпайды". Гаррард пен Розенфельд туралы ол: "Мен оларды ешқашан кездестірмедім деп ойлаймын. Бұл компаниялардың кім екенін де, олардың Лейбористер партиясына ақша берген-бермегенін де білмеймін. Мен бизнесмендер арасында көп араласпаймын. Мен өз жұмысымды ғана жасаймын, сондықтан мұндай күдіктерге ашуланып қанамын. Мен саясаттан ақша тапқан жоқпын. Бірақ мен қоғамға қызмет ету үшін бар күшімді жұмсап жатырмын. Мен үшін менің абыройым және саясатым маңызды". "Мен кейде қателік жасаймын, сондықтан біз сіздерге жауап беруге тиіспіз, бірақ бұл өтірік болғанда емес", - деп қосты ол.

Торотонның құдіретті соколданы

2006 жылдың наурыз айындағы хабарларға сәйкес, сол кездегі Лорд-канцлер лорд Фальконер Тортон Сайлау әкімшілігі заңына өзгерістер енгізу мәселесін шұғыл түрде қарастыруға тиіс болды, бұл өзгерістер саяси партияларға берілген несиелерді, сыйлықтар сияқты міндетті түрде жариялауды қамтамасыз ететін шара еді.

Франсис Мод

Консервативті партия төрағасы Фрэнсис Мод шетелден қарыз алғанына "өкініш білдірді", бірақ заң бұзылмағанын мәлімдеді. Оның сөзіне қарағанда, анонимді болғысы келген, соның ішінде бірқатар шетел азаматы бар несие берушілерге 5 миллион фунт қайтарып беруге тура келді. "Бұл қарыздар біздің қаржылық қолдауымыздың өте шағын бөлігін құрайды. Мұны жасамас едік, бірақ жасадық, енді бұл қарыздарды өтедік және мәселе толыққанды түсінікті", - деді Мод BBC Radio 5 Live эфирінде. "Нәтижесінде, бұлай болмағанда жақсы болар еді, бірақ қазіргі жағдай осылай". Ол торилердің ешқандай бұрма жасағанын жоққа шығарды және лейбористердің "бұл процеске қатысты бізден гөрі ашық болмағанын" айтты. Мод консерваторлар партиясына қаржылай көмек көрсеткен адамдарға "құрметпен қарастыратынын" білдірді және олардың партияны "жеке мүддесі үшін" қолдамағанын, себебі оның пікірінше, соңғы жылдары билікке келуге мүмкіндік болмады.

Сэр Мензис Кэмпбелл

Бұрынғы Либерал-демократтар партиясының жетекшісі сэр Мензис Кэмпбелл партиясының үлкен сомада қарыз берген ешкімді пэрлікке ұсынбағанын мәлімдеді. Оның сөзіне қарағанда, Либерал-демократтар 2005 жылғы жалпы сайлауға дейін үш адамнан қарыз алған және олардың есімдері мен қарыз сомаларын жариялаған. Ол қаржыландырудың ашықтығын қадағалауды талап етті, сондай-ақ жеке тұлғалардан берілетін сыйлықтарға 50 000 фунт стерлинг лимит қоюды және партиялық сайлау шығындарын 20 миллион фунт стерлингтен 15 миллион фунт стерлингке дейін төмендетуді ұсынды: "Қандай да бір құпия қарыз болмауы керек, егер лорд-канцлер осы ұсынысты қазіргі Парламентте қаралып жатқан заңға енгізсе, біз оны міндетті түрде қолдаймыз".

Бұрынғы жағдайлар

"Атаққа ақша" деген ұғымның тарихы ұзақ. Атақтар соттың жақындары мен одақтастарына үнемі беріліп келеді. Джеймс I осы мәселеде ашық әрекет етті; ол баронет атағын құрып, оларды Ирландиядағы соғысына қаржы жинау үшін әрқайсысын 1500 фунт стерлингке сатты. 1920 жылдары Дэвид Ллойд Джордж Маунди Грегори басқарған "қамқорлық үшін ақша" деп аталған жасырылған жанжалға қатысты, нәтижесінде 1925 жылғы заң шығарылды (бұрынғыда атақ сатып алу заңсыз емес еді). 1976 жылы Гарольд Уилсонның отставкаға кеткен кездегі құрмет көрсету тізімі "Лавандра тізімі" деп аталды (демек, Марсия Уильямс лавандра қағазына қолмен жазған). Бұл тізімде кейбір жарамсыз және күмәнді үміткерлер болғанымен, Уилсонның достарына сыйлық берілді және ақша үшін (берілген немесе қарыз алынған) ашық сыйлық беру туралы ешқандай ұсыныс болған жоқ. Лавандра тізімінде атақ алған лорд Каган 1980 жылы алаяқтық қылмысы үшін сотталды – ол бірнеше жыл бойы Гарольд Уилсонның кеңсесін қаржыландырып келді. Лавандра тізімінде рыцарь атанған сер Эрик Миллер 1977 жылы алаяқтық бойынша тергеу кезінде өзіне-өзі қол жұмсады; ол да Гарольд Уилсонның кеңсесін қаржыландыруға көмектескен. 1960 жылдары Рой Томсон канадалық, кейін британдық баспагер ретінде атаққа ие болуға негізді дәлелдері болды. Оның компаниясының тарихында айтылғандай, "Рой газет иелерінің барлығы Лордтар палатасының мүшелері болатынын байқады. Ол бұл "жақсы нәрсе" екенін де атап өтті" және ол осы мақсатқа жету үшін қажеттінің бәрін жасауға дайын екенін көрсетті, бастапқыда бұл қарапайым ашық сатып алу болуы мүмкін деп ойлады, бірақ кейін премьер-министрлерге тікелей лобби жасауға көшті. Ол өзінің мүмкіндіктерін арттыруға көмектесетін деп саналған қайырымдылық қорына ақша аударды. Ақырында, The Scotsman, The Sunday Times және кейіннен The Times газеттерін сатып алғаннан кейін, ол Гарольд Уилсон үшін осыншалықты маңызды болды, оған барон Томсон Флоты титулы берілді. Соңғы 2004 жылы Пауль Дрейсон Еңбек партиясына 500 000 фунт стерлинг сақтағанда саяси партияға жасалған ірі қаржылық көмек пен атақ беру арасындағы байланыс мәселесі көтерілді. Оның Powderject (қазір Novartis компаниясының бөлігі) компаниясы вакцина жасау үшін үкіметтен құнды келісім-шарт алды.

The expression "cash for peerages" has a long history. Titles have constantly been granted to court favourites and allies. James I was more overt; he created the title of baronet and sold them for £1,500 each to raise money for his war in Ireland. In the 1920s David Lloyd George was involved in a barely concealed "cash for patronage" scandal managed by Maundy Gregory, which resulted in the 1925 Act which barred this (purchase of peerages had not previously been illegal). In 1976 Harold Wilson's resignation honours list was similarly embroiled in what became known as the "Lavender List" (supposedly hand written on lavender paper by Marcia Williams). This, though widely deemed to include some unsuitable and unsalubrious nominees, rewarded Wilson's friends and carried no suggestion of overt reward for money – given or loaned. Lord Kagan, ennobled in the Lavender List, was convicted of fraud in 1980 – for some years he had been funding Harold Wilson's Leader's office. Sir Eric Miller, knighted in the Lavender List, committed suicide in 1977 while under investigation for fraud; he too had helped fund Harold Wilson's Leader's office. In the 1960s, Roy Thomson had some justifiable claim to a peerage as a Canadian and later British publisher. As even his company history observes, "Roy had noted that all proprietors of newspapers seemed to become members of the House of Lords. He had also noted this was emphatically 'a good thing'" and he showed himself ready to do whatever was required to achieve this goal, believing at first that it could be a simple open purchase but moving on to explicit lobbying of prime ministers. He contributed money to charitable bodies which were deemed to improve his chances. Eventually, having bought The Scotsman, The Sunday Times and later The Times, he became sufficiently important to Harold Wilson that he was given a hereditary peerage as Baron Thomson of Fleet. As recently as 2004 the issue of large donations to a political party being linked to the award of a peerage arose when Paul Drayson donated £500,000 to the Labour Party. His company, Powderject (now part of Novartis), had also received a valuable government contract to make vaccines.