Тозақ Есігі

Кіріспе

1953 жылы түсірілген Теиносуке Кинугасаның фильмі "Тозақ қақпасы" (地獄門) – 1953 жылы түсірілген Теиносуке Кинугасаның режиссерлік еткен жапондық жiдаигекi фильмі. Ол құтқарып алған әйелге (Мачико Кёо) үйленуге тырысатын самурайдың (Казуо Хасегава) тарихын айтады, бірақ ол әйелдің бұрыннан үйленгенін біледі. Eastmancolor түсірілген "Тозақ қақпасы" Daiei Film студиясының алғашқы түсті фильмі және Жапониядан тысқары елдерде көрсетілген алғашқы жапондық түсті фильм болды. 2011 жылы Токиодағы Ұлттық қазіргі заманғы өнер мұражайының Ұлттық кино орталығы мен Kadokawa Shoten Co., LTD компаниясы NHK телеканалымен бірлесіп, фильмді цифрлық түрде жаңартты. Фильм 27-ші "Оскар" марапаттау салтанатында "Ең үздік костюм дизайны" және "Ең үздік шетелдік фильм" сыйлықтарын, сондай-ақ 1954 жылғы Канн кинофестивалінде "Гран-при" (сол жылғы басты жүлде) иеленді.

Сюжет

Хэйдзи көтерілісі кезінде самурай Эндо Моритоға күтімші Кесаны сарайдан эвакуациялау тапсырылады. Ол өздігінен даймионың қарындасы болып көрінуге келіседі, осылайша даймионың әкесі мен нағыз қарындасына із тастамай қашуға уақыт береді. Көтерілісшілер керуенге шабуыл жасағанда Кеса есінен танып, Морито оны ағасының үйіне жеткізеді. Моритоның ағасы келгенде, ол да көтерілісшілердің қатарында екенін айтып, Моритоны өздеріне қосылуға шақырады. Морито даймио, Киёмори мырзаға опасыздық жасаудан бас тартады. Морито мен Кеса қауіпсіздікке қол жеткізген соң, Морито Киёмориге адалдығын дәлелдеп, көтеріліс туралы хабарды жеке өзі жеткізеді. Төңкеріс сәтсіз аяқталғаннан кейін Морито қайтадан Кесамен кездеседі. Оған ғашық болған Морито, көтерілісті басуға көмектескен адал жауынгерлерге Киёмори мырза арнайы тілек тілеуге рұқсат бергендігін естіп, одан Кесаның қолы сұрайды. Киёмори оған Кесаның Императорлық гвардиясының самурайы Ватаруға үйленгенін айтады, бірақ Морито тілегінің орындалуын талап етеді. Кеса Моритоның әрекеттерінен қорқады, бірақ Ватару оны қорғауға уәде береді. Кесаның котода орындаған музыкасын естіген Киёмори Моритоға көңіл бөле бастайды. Ол Моритоға Кесаның қолы үшін күресуге мүмкіндік беруді шешеді. Морито Ватарудың қатысатын жылқы жарысына қатысады, ал жарыс аяқталғаннан кейін өткен «Жарысты ұмыт» кешінде Ватаруға шабуыл жасауға тырысады, бұл айналасындағылардың бәрін қорқытады. Кесаның тілегі бойынша оның қызметшісі Тоне Моритоға Кесаның тәтесіне барып келгенін айтады. Морито үйге барып, бұл өтірік екенін біледі. Ол тәтесін Кесаға ауру екенін және оны көруге келуін сұрап хат жазуға мәжбүрлейді. Кеса келіседі, бірақ Моритоның күтіп тұрғанын көргенде үрейленеді. Морито онымен бірге болу үшін барлығын өлтіремін деп қорқытқанда, Кеса оның жүрегінің тілегін орындайтынын айтып, Моритоның Ватаруды өлтіріп, жесір қалғаннан кейін оны алу жоспарын толықтай түсіндіреді. Кеса үйіне оралып, Тоне мен Ватаруға мейірімділікпен жауап береді. Барлығы ұйықтап қалғаннан кейін, Морито жатын бөлмесіне тығылып кіреді және төсеніш астындағы тұлғаға шешуші соққы береді. Ол Кесаны өлтіргенін түсінгенде қорқып кетеді. Кеса өзін немесе басқа біреуді оның ақылсыздығына ұшыратудың орнына, өзін құрбан еткенін түсінген Морито, Ватарудан оны жазалауын өтінеді. Ватару өлген әйеліне қайғырып жатқанда, Морито аулада тізе бүгіп, самурайлық жолын кесіп, монах болып жаңа өмір бастауға ант етеді.

During the Heiji Rebellion, samurai Endō Morito is assigned to escort lady in waiting Kesa away from the palace once she volunteers to disguise herself as the daimyō’s sister, buying the daimyō’s father and real sister time to escape unseen. Kesa is knocked unconscious when the rebels attack their caravan, and Morito takes her to his brother’s home. When Morito’s brother arrives, he reveals that he too is part of the rebellion and suggests Morito join him. Morito refuses to betray the daimyō, Lord Kiyomori. Once he and Kesa are safe, Morito proves his loyalty to Kiyomori by personally riding to him to deliver news about the insurrection. After the coup has failed, Morito runs into Kesa again. Infatuated with her, he asks Lord Kiyomori, who is granting one wish to each of the loyal warriors who helped put down the rebellion, to grant him Kesa’s hand in marriage. Kiyomorii informs him that Kesa is already married to Wataru, a samurai of the Imperial Guard, but Morito demands that his wish be granted. Kesa is concerned by Morito's determination, but Wataru promises to protect her. After hearing Kesa perform koto music, Kiyomorii begins to sympathize with Morito. He decides to give Morito a chance to compete for Kesa’s hand. Morito enters a horse race in which Wataru is competing, and nearly attacks Wataru at a “Forget the Race” dinner after the race is over, visibly disturbing everyone around him. At Kesa's request, her handmaid Tone tells Marito that Kesa has gone to visit her aunt. Morito heads to the home and discovers the lie. He forces the aunt to write a note to Kesa claiming she’s sick and needs Kesa to come see her. Kesa agrees and is terrified to see Morito waiting for her. When Morito threatens to kill everyone in order to have his way with her, Kesa tells him she will fulfill his heart’s desires and details a plan for Morito to kill Wataru and claim her once she’s widowed. Kesa returns home and behaves generously to Tone and Wataru. After everyone has gone to bed, Morito sneaks into the bedroom, dealing a decisive killing blow to a figure beneath the blankets. He is horrified to realize that he has killed Kesa. Realizing that Kesa sacrificed herself rather than subject herself or anyone else to his insanity, Morito fruitlessly begs Wataru to kill him in penance. As Wataru mourns his dead wife, Morito kneels in the courtyard, cuts off his topknot and vows to start over as a monk.

Қабылдау

Жапон қоғамы 1954 жылдың желтоқсан айында АҚШ-та фильмнің көрсетілімін ұйымдастырғаннан кейін, Босли Кроутер оны «The New York Times» газеті үшін мақала жазды. Кроутердің пікірінше:

Оның ерекше қызығушылығының сыры, болжам бойынша, құпия эмоциялардың күшті ағыны мен сыртқы тыныштықтың тамаша үйлесімін өте нәзік көрсетуінде. Зор құмарлықтың кернеуі мен азабы қатаң формальдылық, қадір-қасиет, өзіне қатысты тәртіп және көркем эстетикалық үйлесімнің керемет жібектей көрінісінің артында жасырылған. Бұл фильмде ежелгі жапон мәдениетінің мәні сезімталдықты оятушы күшке айналған. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 13 рецензия негізінде 92% мақұлдау көрсетілген, ал орташа бағасы 8.3/10 құрайды.

Марапаттар

"Тозақ қақпасы" 1954 жылы Канн кинофестивалінде бас жүлде алды, сондай-ақ 1954 жылы АҚШ-та тұңғыш рет көрсетілген ең үздік шетелдік фильм үшін 1954 жылғы Арнайы «Оскар» сыйлығына, ең жақсы костюм дизайны (түсті) үшін «Оскар» сыйлығына және 1954 жылғы Нью-Йорк киносыншыларының шеңбері сыйлығына ие болды. Бұған қоса, ол Локарно халықаралық кинофестивалінде «Алтын леопард» сыйлығын жеңіп алды.

Үй бейнесі

Ұлыбританияда "Gate of Hell" фильмі 2012 жылы Blu-ray және DVD форматтарында "Masters of Cinema" туындылар сериясының құрамында жарық көрді; келесі жылы "The Criterion Collection" оны АҚШ-та шығарды.