Кіріспе
Ғылымда қолданылатын объективтілік тұжырымы – шындықты ашуға жасалған әрекет.
Type of attempt to uncover truths
Objectivity in science is an attempt to uncover truths about the natural world by eliminating personal biases, emotions, and false beliefs. It is often linked to observation as part of the scientific method. It is thus intimately related to the aim of testability and reproducibility. To be considered objective, the results of measurement must be communicated from person to person, and then demonstrated for third parties, as an advance in a collective understanding of the world. Such demonstrable knowledge has ordinarily conferred demonstrable powers of prediction or technology. The problem of philosophical objectivity is contrasted with personal subjectivity, sometimes exacerbated by the overgeneralization of a hypothesis to the whole. For example, Newton's law of universal gravitation appears to be the norm for the attraction between celestial bodies, but it was later refined and extended—and philosophically superseded—by the more general theory of relativity.
Объективтілік ғылымда жеке пікірлер, сезімдер және қате сенімдерді жою арқылы табиғи әлем туралы шындықты ашуға бағытталған тыраныс. Ол көбінесе ғылыми әдістің бір бөлігі ретінде байқаумен байланысты. Сондықтан, ол тексеруге және қайталауға мүмкіндік беру мақсатына тығыз байланысты. Объективті деп есептелу үшін өлшеу нәтижелері адамдар арасында таратылуы керек, содан кейін үшінші тараптарға әлемді ұжымдық түсінудегі жетістік ретінде көрсетілуі керек. Мұндай расталатын білім әдетте болжам жасау немесе технологияның расталатын күшін сыйлайды. Философиялық объективтілік мәселесі жеке субъективтілікпен салыстырылады, кейде гипотезаның бүкілге таратылуымен күрделенеді. Мысалы, Ньютонның жалқы тартылыс заңы аспан денелері арасындағы тартылыс нормасы сияқты көрінеді, бірақ кейіннен оны жетілдіріп, кеңейтіп, философиялық тұрғыдан салыстырмалылық теориясы толыққанды алмастырды.
Type of attempt to uncover truths
Objectivity in science is an attempt to uncover truths about the natural world by eliminating personal biases, emotions, and false beliefs. It is often linked to observation as part of the scientific method. It is thus intimately related to the aim of testability and reproducibility. To be considered objective, the results of measurement must be communicated from person to person, and then demonstrated for third parties, as an advance in a collective understanding of the world. Such demonstrable knowledge has ordinarily conferred demonstrable powers of prediction or technology. The problem of philosophical objectivity is contrasted with personal subjectivity, sometimes exacerbated by the overgeneralization of a hypothesis to the whole. For example, Newton's law of universal gravitation appears to be the norm for the attraction between celestial bodies, but it was later refined and extended—and philosophically superseded—by the more general theory of relativity.
Тарих
Ғылыми әдісті ағартушылық философ Фрэнсис Бэкон қолдады, Исаак Ньютон мен оның ізбасарларының жаңалықтары арқасында танымал болды және кейінгі дәуірлерде де жалғасты. Он сегізінші ғасырдың басында ғылымда табиғатқа адалдық деп аталатын эпистемиялық қасиет болды. "Типикалық", "ерекше", "идеалдық" немесе "орташа" екенін анықтау үшін ой-қабілет пен шеберлік қажет деп есептелді. Дегенмен, кейбір жағдайларда өлшеуде толық объективтілікке қол жеткізу мүмкін емес. Тіпті экономика сияқты ең сандық әлеуметтік ғылымдар да Пьер Духемнің ойлап тапқан терминімен айтқанда, құрылымдық (конвенциялық) өлшемдерді пайдаланады.
Ғылыми қауымның рөлі
Қасақана емес және жүйелі қателермен қатар, ғылыми нәтижелерді пайда, даңқ немесе идеологиялық мақсаттармен қасақана бұрмалау мүмкіндігі де әрқашан болады.
Ғылыми объективтілікті сынға алу
Ғылыми объективтілік және позитивизмге қатысты маңызды аргумент – барлық ғылымның белгілі бір деңгейде интерпретивизмге ие болуы. 1920 жылдары Перси Бриджменнің «Заманауи физиканың логикасы» және ұсынылған операционализм осы тұжырымға негізделген. Егер берілген ғылыми парадигмаға қайшы келетін немесе оны жоққа шығаратын байқау деректері пайда болса, сол парадигмадағы ғалымдар Карл Поппердің жалғандық философиялық теориясы ұсынғандай, оны дереу қабылдамайды. Керісінше, парадигманы жоққа шығармай, көзге көрінетін қайшылықты шешу үшін көп күш жұмсайды. Теорияға қосымша өзгерістер енгізу және деректерді жақсы түсіндіру арқылы, қолдайтын ғалымдар осы түйінді шешеді. Шығар жағдайда олар деректерді мүлдем назарға алмауы мүмкін. Осылайша, ғылыми парадигма осы саладағы көптеген ғалымдар оған сенімдерін жоғалтқанда дағдарысқа ұшырайды. Бұл байқаудың салдары – парадигманың үстемдікке жеткен кездегі ғалымдар арасындағы әлеуметтік тәртіпке байланысты екендігі.
Донна Харауэйдің "Жеке білімдері"
Орналасқан Білімдер: Феминизмдегі Ғылым Сұрағы және Ішік Көзқарас Артықшылығы (1988) еңбегінде Донна Харавей ғылым мен философиядағы объективтілік дәстүрлі түрде "ешқандай жерден бақылаушының жеңімпаз көзі" ретінде түсініледі дейді. Ол осы объективтіліктің түрі, онда субъекті объектіден бөлініп, алыстатылады, мүмкін емес "іллюзия, құдайдың алдауы" екенін айтады. Ол объективтілікті қайта қарастыруды талап етеді, себебі "шынайы әлемнің адал баяндамасын" ұмтылумен қатар, біз әлемдегі өз тұрғымызды да мойындауымыз керек. Ол осы жаңа білімді "орналасқан білімдер" деп атайды. Ол объективтіліктің "барлық шектеулер мен жауапкершіліктен асып түсуді уәделейтін жалған көзқарас емес, нақты және айқын бейнелеу туралы екенін" дәлелдейді. Осы жаңа объективтілік "бізге нені қалай көруге үйренгендігіміз үшін жауапкершілікке ие болуға мүмкіндік береді".