Кіріспе

Дюплекс – төртінші бөлімшесі "Шей" кемесі. Ол 1933 жылы қызметке кіріп, соғыс аралық кезеңді Жерорта теңізінде өткізді. Испания азамат соғысы кезінде Халықаралық патрульге қатысты. 1939 жылдың қыркүйегінде ол әлі де Тулонде болды. Тулонға оралу алдында Атлантика мұхитында "Граф Шпее" кемесін іздеуге қатысты. 1940 жылдың маусым айының ортасында Италиядағы Вадо қаласын бомбалау кезінде ғана қару қолданды. 1940 жылдың маусымында франко-неміс келісімі кезінде Тулонде болды. 1942 жылдың қараша айының соңында француз флоты батырылғанға дейін Тулонде қалды. Кейіннен 1943 жылы итальяндықтар оны көтерді. Ол Жозеф Франсуа, Дюплек маркизінің (1697–1763) құрметіне аталған, ол Ла Компани дез Инд компаниясының қызметінде болған француз саудагері. Ол Солтүстік Америка мен Үндістан арасында саяхаттады. 1742 жылы Француз Үндістанының генерал-губернаторы болып тағайындалды және 1763 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды.

Дизайн және сипаттама

Италиялықтар үлкен контр-торпедоносцтарға қарсы тұру үшін жеңіл крейсерді салғанда, Бас штаб бұл кемені снарядтардан қорғалған болуы керек деп шешті. Оның қорғау схемасы француз крейсері Фошқа ұқсас болды, бірақ броняның қалыңдығы арттырылды. Оның жоғары бұрышты бағыттағыштары алдыңғы түтікпен қатар орналастырылды және француз крейсері Суффрен мен француз крейсері Колберттің үш аяқты мачтасының сол стиліне қайта оралды. II және III мұнараларына 5 метрлік дайындықтары бар қашықтық өлшегіштер орнатылды. Көпір құрылысына төрттік 13,2 мм пулеметтер орнатылуы керек еді, бірақ олардың орнатылғаны белгісіз. Оның қосымша қарулары Фошқа ұқсас болды, бірақ бұл қарулар 1926 жылғы жеке орнатулардың орнына 1930 жылғы екі еселенген орнатуларда орнатылды. Ол 1928 жылғы тапсырыс бойынша тапсырылуға тиіс еді, бірақ Брест кеме құрылыс алаңындағы қиындықтарға байланысты 1929 жылдың 1 сәуірінде ғана тапсырылды. Сондай-ақ, ол 14 қарашаға дейін салынбады. Ол 1930 жылдың 9 қазанында суға жіберілді және жабдықталуын бастады. Оның құрылысы әпкелеріне қарағанда баяу жүрді. Ол 1931 жылдың 1 қазанында теңіз сынақтарын бастады, ал қабылдау сынақтары 1 желтоқсанда өтті. Ол 1932 жылдың 5 мамырында қолданысқа берілді, бірақ сол жылдың 20 шілдесіне дейін толыққанды аяқталмады.

Соғысқа дейінгі қызмет

Ол 1933 жылғы 15 қарашада қызметке қабылданып, Тулон қаласындағы Бірінші эскадрильяның Бірінші жеңіл дивизиясына бекітілді. 1935 жылғы 27 маусымда ол Дураненез шығанағында өткен теңіз парадына қатысты. 1935 жылы Marine Nationale француз теңіз флотының капитаны туралы романтикалық мелодрама, Марсель Л'Эрбиердің «Veille d'armes» фильмін түсіру үшін кинокомпаниямен ынтымақтастық жасады. «Дуплекс» крейсері Тулон портындағы базасы мен айналасында түсірілімдерге қолжетімді болды, ал Л'Эрбиер кеме мен оның ішкі регламенті туралы мүмкіндігінше көп деректерді драмаға енгізуге тырысты. 1937 жылғы сәуірде Бірінші жеңіл дивизия «Дуплекс», француз крейсері «Колбер» және француз крейсері «Алжир» бірге Бірінші крейсер дивизиясы ретінде қайта құрылды. 1937 жылы ол күрделі жөндеуден өтіп, Тулонға қайта оралды.

Соғыс қызметі

1939 жылғы қыркүйекте соғыс басталғанда ол басқа бес келісімді крейсермен бірге Тулон портында болды. 14 қазанда ол «Алжир» крейсерімен бірге Дакарға, Сенегалға, Франция Әскери-теңіз күштерінің (La Marine Nationale) X тобының құрамына қосылды. Екі крейсерді Дакардағы британдықтар Force M деп атады. 25 қазанда «Фантаск» және «Террибел» француз эсминдерімен бірге неміс сауда кемесі «Санта-Фе» кемесін тоқтатып, жаулады. «Foch» француз крейсері келгеннен кейін «Страсбург» француз линкор және «Алжир» крейсері Францияға Y тобы ретінде оралды. 7 желтоқсанда ол «Foch» крейсері, «HMS Neptune» британдық крейсері, «HMS Hermes» британдық авиатасымалдауышы және екі контр-эсминец, «Милан» және «Cassard» француз эсминдерімен бірге теңізге шықты. Кемелерге Пернамбукодан 850 теңіздік шақырым қашықтықта Плата өзені маңындағы шайқас туралы хабарланды. Олар Дакарға қайта оралып, жанармай құюға кірісті, егер неміс крейсері «Адмирал Граф Шпе» теңізге қашып кетсе, оларға тиімдірек орналасу үшін. X тобы 30 желтоқсанда Дакардан қайтадан теңізге шығып, 1940 жылғы 5 қаңтарда оралды. Ол 23 қаңтарда «Foch» крейсерімен бірге Дакардан соңғы рет Бермудадан Мароккоға конвойды сүйемелдеу үшін кетіп қалды. Екі кеме де содан кейін Тулонға қайтып оралды. 13-14 маусым түнінде ол үшінші эскадрильяның Италияның Генуя және Вадо қалаларын бомбалау операциясы – «Вадо» операциясына қатысты. «Вадо» тобында «Foch» және «Algérie» крейсерлері, ал «Genoa» тобында «Dupleix» және «Colbert» крейсерлері болды. Бомбалау аз ғана зиян келтірді, өйткені «Genoa» тобы дұрыс емес нысанаға атып, «Вадо» тобының жартысынан астам снаряды теңізге түсті. Эскадрилья 14 маусымда түске қарай Тулонға оралды. «Foch» рульдік басқару жүйесінде ақау пайда болды, бірақ ол қауіпсіз түрде оралды. 25 маусымда франко-герман келісімі күшіне енді және Франция Әскери-теңіз күштері барлық шабуылдық операцияларын тоқтатты. Дакар маңындағы британдық әрекеттердің жалғасуына байланысты Виши Франциясы 22 қыркүйек 1940 жылы «Algérie», «Foch», «Dupleix» крейсерлерін, «Marseillaise» және «La Galissonnière» француз крейсерлерін, сондай-ақ үш контр-эсминец пен екі флоттық торпедалық катерді Дакарға күштерді күшейту үшін жіберуді жоспарлады. Алайда, 20 қыркүйекте немістер бұл жоспарға вето қойды. 1941 жылғы 1 қаңтарда «Dupleix» 1-ші крейсерлік дивизияда «Colbert» крейсерімен ауыстырылып, күтімге және техникалық қызмет көрсетуге жіберілді. Ол 4 қазанда «Foch» крейсерінің орнына қайтадан іске қосылды. Солтүстік Африкаға «Шамыл» десантынан кейін, немістер 1942 жылғы 11 қарашада Францияның бос аймағын басып алды. «FHM» Солтүстік Африканы «Шамыл» десантынан қорғау үшін теңізге шығуға дайын болды, бірақ оған рұқсат берілмеді. 27 қарашада немістер Тулонға жетіп, базаға кірді. Немістер кемежайға кіруден кейін француз теңізшілеріне флотты батыруға уақыт берді. «Dupleix» Миссисси бассейнінде бекітілген болатын. Немістер кемеге кіріп, экипажды кеменің суға батпауы үшін теңіз клапандарын және конденсаторларды жабуға мәжбүрледі. Қарулар жарылғыш зарядтармен жойылды, ал кемеде өрт пайда болды. Өрт көптеген жарылыстармен бірге жалғасты. «Dupleix» 6 желтоқсанға дейін өртеніп жатты. «Dupleix» 1943 жылғы 3 шілдеде италиялықтармен қайтадан суға шығарылды. 1944 жылғы наурыз айында американдық әуе шабуылы кезінде бомбаға ұшырап, қайтадан батып кетті. Ол 1951 жылы сол жерде жартылай қиратылды.