Кіріспе
Куботан – өзін-өзі қорғауға арналған кілт сақинасына ілінетін қарудың жалпыланған сауда белгісі, ол 1960 жылдардың соңында Соке Такаюки Куботамен әзірленген. Оның ұзындығы көбінесе шамамен 15 см, ал диаметрі 2 см-дей болады, маркер қаламынан сәл жуан немесе осыған тең. Материалы әдетте Лексан сияқты берік, соққыға төзімді пластик болып келеді. Куботан корпусы алты дөңгелек ойықтармен жабдықталған, бір жағында бұрандалы ілмек немесе айналмалы және кілттерді ілуге арналған бөлінетін сақина бар.
Kubotan is a genericized trademark for a self defense keychain weapon developed by Sōke Takayuki Kubota in the late 1960s. It is typically no more than long and about in diameter, slightly thicker or the same size as a marker pen. The material is usually a hard high impact plastic such as Lexan. The body of the Kubotan is lined with six round grooves with a screw eye or swivel and split ring attachment at one end for keys.
Тарих
Куботан кілттерін ұстайтын шынжыр бастапқыда Куботаның әкесі Денжиро тапқан "хаши таяғы" деп аталатын кішкентай бамбук қаруының негізінде жасалған. Оның танымалдылығы 1969 жылдан 1970-ші жылдарға дейін өсті, осы кезде Кубота Калифорния штатының сенаторы Эдвард М. Дэвис, бұрынғы Лос-Анджелес полиция департаментінің бастығы, одан қару жасауды сұрады және әйел полицейлерді оны қолдануға оқытты. Ол тәртіпсіз күдіктілердің ерік-жігерін ауыр тұтқалармен және қысымдық нүктелерге соққылармен сындыруда өте тиімді деп жиі айтылады. Осы себепті Куботанды кейде "көзқарасты түзеу құралы" деп те атайды.
Тұжырымдама
Қару ретінде қолданылғанда, оның кейбір қолданылуы явара таяғына немесе коппо таяғына ұқсас болуы мүмкін. Өзін-өзі қорғаудың негізгі нысаналары сүйек, ет және сезімтал бөліктер, мысалы, буын, қолдың алдыңғы жағы, мұрынның көпірі, тізе, асқазан, күн plexus, омыртқа, маңдай, қабырғалар, шатқал, мойын және көздер. Ол ұзын және қолмен оңай жасырылады. Куботан әдетте мұз пішіндес ұстау (шекемен соққанда) немесе алдыңғы ұстау (шабуылдау, қысым нүктелеріне шабуыл жасау және ұстап алу үшін) тәрізді ұсталады. Көп қолданылатын тәсілдерге: ұрып-соғу үшін қолыңызды нығайту, шабуылшының денесінің осал жерлеріне шабуыл жасау және шабуылшының білегін, саусақтарын және буындарын басып алу кіреді. Кілттер ілінген кезде, ол қозғалмалы қару ретінде қолданылуы мүмкін. Қысым нүктесі ретінде ол саусақтың кез келген нүктесіне шабуылдай алады, бірақ ұштарының кіші бетіне байланысты тереңдеу енуге мүмкіндігі бар. Мысалы, құқық қорғау органы күдіктінің мойнына қолын орап, бір мезгілде Куботанның ұшын шабуылшының белгісіне қадап жіберуі мүмкін. Сондай-ақ, полицей күдіктінің мойнына және қолтығының астына арт жағынан жетіп, Куботанның ұшын көкірек бұлшық етінің жоғарғы бөлігіне қадап ауырсыну тудыруы мүмкін. Басқа да құлыптау және бағыну қолдануларында Куботанның денесі ауырсыну тудыру үшін пайдаланылуы мүмкін. Типик ауырсынуды басу әдісі шабуылшының білегін ұстап, екі қолыңызды радиус сүйегі бойымен жатқан Куботанның ұзындығымен қоршап алудан тұрады. Шабуылшыны құлату үшін сүйекке төмен қарай қысым көрсетіледі.
Заңдық
Куботан бейтаныс адамға кілт сақинасы сияқты көрінуі мүмкін. Дегенмен, кейбір заңнамаларда ол шабуылдық қару ретінде танылуы және қарастырылуы мүмкін. АҚШ-та Куботанға қатысты заңдық шектеулер аз, бірақ әуе саяхаттарында алып жүруге тыйым салынған. Ұлыбританияда ұштырмалы Куботан (яғни, таяқ) шабуылдық қару ретінде санала ма, жоқ па – бұл істің мән-жайларына байланысты және оны қазылар шешеді. 2010 жылдың сәуір айында актер және әртіс Даррен Дей Эдинбургтегі сотта куботан стиліндегі кілт сақинасын ұстағаны үшін кінәлі деп танылды. Куботанның импровизацияланған түрлерін табу және пайдалану оңай. Куботан қатты материалдан жасалған қарапайым таяқ болғандықтан, кез келген шектеуші ереже, кез келген қолданыстағы затты куботан сияқты пайдалану мүмкіндігіне байланысты, дұрыс емес және анықталмаған болуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, Куботанды шаш щеткалары, қаламдар, маркерлер, фонарьлар, кішкентай ағаш тіреулер және тіпті электрондық темекілер сияқты күнделікті қолданылатын заттармен алмастыруға болады. Металл қаламдар (яғни, тактикалық қаламдар) кейде Куботанға балама ретінде сатылады.
Тауар белгісі
Уақыт өте келе "Куботан" (кейде қате жазылып немесе "Кубатон" деп сатылатын) тіркелген атауы тозығып, түпнұсқалық дизайнның көптеген көшірмелері мен имитациясын қамтиды. Кейбіреулерінде тікенектер, конус тәрізді ұштар және бастапқы өнертабысқа жатпаған басқа да өзгерістер кездеседі. "Ниндзя" кілт тізбегі қарулары, көбінесе пышақтармен, жасырын оқтармен және газбен күшейтілген, сондай-ақ Куботан ретінде сатылып, таралды. Бірақ, олар көшірмелер және оларды жалпы өзін-өзі қорғау кілт тізбегі (SDKS) немесе жалпы өзін-өзі қорғау қалталық қарулары деп жіктеу дұрыс. Мұндай қол қаруларын жіктеу үшін кейде "қалта таяғы" термині де қолданылады.