Кіріспе

Lake Vermilion Soudan Underground Mine State Park) - Миннесота штатының паркі, Вермилион көлінің оңтүстік жағасында, Вермилион кенді аймағында (Минесота) орналасқан. Кен, Минесотаның ең көне, ең терең және ең бай темір кеніші ретінде белгілі. Бұрын ол Судан жер асты зертханасына ие болды. Судан темір кеніші ретінде ол АҚШ Ұлттық тарихи ескерткіші мәртебесіне ие болды.

Тарих

XIX ғасырдың соңында Миннесота штатының солтүстігінде алтын іздеген кеншілер осы жерде гематиттен өте бай кендерді тапты, олардың құрамында көбінесе 65%-дан астам темір болды. 1882 жылы ашық карьер жұмыс істей бастады, ал қауіпсіздік мақсатында 1900 жылы жер астына көшті. 1901 жылдан бастап, 1962 жылы белсенді кен өндірісі тоқтағанға дейін Судан кеніші АҚШ Болат корпорациясының «Оливер темір кені» бөлімшесіне тиесілі болды. 1912 жылға қарай кеніш 381 метр тереңдікке жетті. Кеніш жабылған кезде 27-ші қабат жер бетінен 713,5 метр тереңдікте салынып жатыр, ал жер астындағы барлық ішкі жұмыстар елу мильден астам созылған шахталар, тоннельдер мен тік осьтерден тұрды. 1965 жылы US Steel Судан кенішін Миннесота штатына білім беру мақсатында пайдалану үшін табыстады. Жер астында кен өндірудің негізгі әдісі «кесіп алу және толтыру» деп аталды. Бұл әдіс кен төбесін қазып алуды және Эли Гринстоуны және басқа да тау-кен қалдықтарын пайдаланып, төбе қазылғандағыдай жылдамдықпен еденді жасанды түрде көтеруді қамтыды. Нәтижесінде еден мен төбе әрқашан 3-тен 6 метрге (10-20 фут) дейін қашықтықта болды. Қалдықтарды жер бетіне тасымалдау қажеттілігі болмады, өйткені олар қысқа қашықтыққа жылжытылып, сол жерде қалдырылды. Бұл техника гематит кендерінің беріктігі және оларды қоршаған Гринстоунның әлсіздігіне байланысты Судан кеніші үшін ерекше қолайлы болды. Бұл әдіс жақын орналасқан Эли, Миннесота кеніштерінде қолданылмады, өйткені ондағы темір кендері сынық болғандықтан Судандағыдай құрылымдық тұрақтылыққа ие емес еді.

Мемлекеттік саябақ

Парк Брейтюнг қалашығында, Вермильон көлінің жағалауында, Миннесотаның солтүстігіндегі Вермильон жотасында орналасқан. Ол танымал туристік орынға айналды, көбінесе Ели қаласына және Боундерли Уотерс Каноэ Аймағының Жайлы даласына баратын жолда тоқтайды. Мемлекеттік парк Табиғи ресурстар департаменті басқарады. Бұл Ұлттық тарихи ескерткіш, демек ол Ұлттық тарихи орындар тізіліміне де енген. Зияратшылар 1924 жылғы көне электрлік шахта көтеру машинасымен 27-ші деңгейге түседі, бұл шахтаның жер астындағы ең төменгі деңгейі, тереңдігі 713,5 метр. 2021 жылдан бастап, бұрынғы белсенді жер асты физикалық зертханасына экскурсиялар өткізілмейді. Вермильон көлі мемлекеттік паркі, бастапқыда Судан жер асты шахтасы мемлекеттік паркінен бөлек болған, 2010 жылы U.S. Steel компаниясынан шамамен 3000 акр жер сатып алу арқылы құрылды. Парк құрамына Stuntz Bay Boathouse тарихи ауданы кіреді. 2014 жылы екі жақын орналасқан парк біріктірілді.

Жер асты зертханасы

1980 жылдары Миннесота университетінің ғалымдары Судан кенішін терең жер астындағы орналасқандықтан ғаламдық сәулелердің өте төмен деңгейіне және әлі жұмыс істеп тұрған шахта тік көтергішін қолданудың ыңғайлылығына байланысты сезімтал физикалық эксперименттер өткізу орны ретінде дамытуды бастады. Кен зертханасында алғашқыда Судан 1 протондық ыдырау эксперименті және оның ізінен 1989 жылдан 2001 жылға дейін жұмыс істеген Судан 2 орналасты. Кейіннен Университет және Миннесота Табиғи ресурстар департаменті зертхананы басқа физикалық жобаларды орналастыру үшін кеңейтті, мысалы MINOS нейтрино детекторы, CDMS II, SuperCDMS және CoGeNT қара материясын іздеу эксперименттері, сондай-ақ таза радиациясыз мыс алу үшін мысты электроформалау жұмыстары. Төмен фондық материалдарды тексеру құралдары қолданыста болды және олардың дамуы жалғастырылды. Зертхана, сонымен қатар қоғамдық экскурсиялармен бірге, шамамен 2016 жылы жабылды.

2011 жылғы өрт

2011 жылдың 17 наурызында 25-ші қабаттағы бас шахтада өрт шықты. 70 000 галлон өрт сөндіру көбігі қолданылып, өрт тоқтатылды, нәтижесінде шахтаның 27-ші және ең төменгі қабаты (27-ші қабат) еденнен төбеге дейін көбікпен толып кетті. Жер асты зертханасы қуатын жоғалтты, бірақ қауіпсіз болды. 2011 жылғы жазда кен ішіндегі экскурсиялар тоқтатылды, бірақ жер үстіндегі экскурсиялар мен аңтартау орталығы қайта ашылды. Үлкен тазалау жұмыстарынан кейін жер асты экскурсиялары 2012 жылдың 26 мамырында жаңартылды.