Кіріспе

Апиацеа тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі. Азиялық центелла (Centella asiatica) - гүлді өсімдіктер тұқымдасына жататын, көп жылдық шөптесін өсімдік. Ол Африка, Азия, Австралия тропикалық аймақтарында және Батыс Тынық мұхиты аралдарында табиғи түрде өседі. Оны тағамдық өсімдік ретінде қолданады және дәстүрлі медицинада пайдаланады. Өсімдік су ортасында өсетіндіктен, судағы биологиялық және химиялық ластануларға өте сезімтал, олар өсімдік тініне сіңіп кетуі мүмкін. Жүйелі суарған жағдайда (мысалы, үй бақшасында) құмды және құмды-қш топырақтарда да өсіруге болады.

Құрамы

Centella құрамында пентациклдік тритерпеноидтар мен трисахаридтердің туындылары, соның ішінде азиятикосид, брахмосид, азиятик қышқылы және брахмик қышқылы (мадекассик қышқылы) бар. Басқа құрамдас бөліктерге центеллоза, центеллосид және мадекасозид жатады. Centella asiatica-дан шамамен 124 химиялық қосылыс оқшауланды және анықталды. Ұзақ мерзім бойы теріге қолдану келесідей ауыр денсаулық проблемаларына әкелуі мүмкін: тері тітіркенуі, қанның улануы, көзге қызыл түс кіруі және лимфа түйіндерімен мәселелер.

Ас үй

Бірма тағамдарында шикі пенниворт пияз, ұсатылған жержаңғақ, бұршақ ұнтағымен араластырылып, лимон шырыны мен балық соусымен дәмделген салаттың негізгі құрамы ретінде қолданылады. Centella Шри-Ланка тағамдарында жасыл жапырақ ретінде қолданылады, ол көбінесе жергілікті жерде қол жетімді жасыл жапырақ, онда оны немесе деп атайды. Ол көбінесе күріш және вегетариандық тағамдарға, мысалы, және жаңғақ немесе тығыз қымызды карриге қосымша ретінде дайындалады. Бұл тағам пайдалы деп есептеледі. Жақсылап туралған өсімдіктерден басқа, оны кесілген кокос жаңғағы, шалот, лимон (немесе лимон) шырыны және теңіз тұзымен жеуге болады. Қосымша ингредиенттер – ұсақ туралған жасыл бұрыш, бұрыш ұнтағы, сары түсті ұнтақ немесе туралған морковь. Centella жеміс беретін бөліктері өте ащы дәмі болғандықтан тасталады. Шри-Ланкада кола канда деп аталатын қамыр да жасалады. немесе жақсы қайнатылған қызыл күріш, қосымша сұйықтық, кокос сүтінің бірінші сығылған шырыны және Centella пюресі қосылып дайындалады. Қамырдың тәттілігі үшін пальма қанты қосылады. Centella жапырақтары қазіргі кезде тәтті пенниворт сусындарында және шөп шайларында қолданылады. Сонымен қатар, жапырақтары кокос майында тұтас қуырылып немесе сарымсақпен кокос сүтінде пісіріледі. Индонезияда жапырақтары самбай ой пеуга га, ачехтік салат түрінде қолданылады, сондай-ақ богордағы асинанға қосылады. Камбоджада, Вьетнамда және Таиландта бұл жапырақ сусын дайындау үшін қолданылады немесе салаттарда немесе суық роллдарда шикі күйінде жеуге болады. Бангкокта Chatuchak демалыс күнгі базарында оны кокос, розель, хризантема, апельсин және басқа да пайдалы сусындармен бірге сатады. Малайзия асханасында бұл өсімдік пегага деп аталады және оның жапырақтары улам, көкөніс салатының бір түрі үшін қолданылады. және ұсақ жаралар. Жергілікті қолдану нәтижесінде контактты дерматит және тері тітіркенуі пайда болуы мүмкін.

Ауыл шаруашылығында пайдалану

Фиторемедиация контекстінде, C. asiatica ауыр металдармен ластанған топырақтарда өскенде металдарды тамырдан жапыраққа дейін сіңіріп, тасымалдау қабілетіне байланысты фитоэкстракция құралы ретінде қолданылуы мүмкін.