Солтүстік Вэй әулетінің шежіресі: Хэлань тай-худың өмірі мен тағдыры
Princess Dowager Helan
Солтүстік Вэй әулетінің тарихындағы Хэлан патшайымы (351-396) – император Даоудың анасы, әйгілі әскери қолбасшы қызы. Туысқандық және әулеттік байланыстар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ханшайым Елан (賀蘭太后, жеке аты белгісіз) (351–396), ресми түрде Императрица Сянмин (獻明皇后, сөзбе-сөз "дана және түсінікті император"), Сянбей тайпасының басшылығымен құрылған Қытайдың Солтүстік Вэй әулетінің ресми тарихы бойынша, император Даовудың (Туаоба Гуй) анасы болған. Оның күйеуі – Туаоба Гуйдің әкесі Туаоба Ши (拓拔寔), Дай ханзадасы Туаоба Шийцзяньның (拓拔什翼犍) тақ мұрагері. (Дегенмен, бұл мәліметтердің дұрыс болмауы мүмкін себептерін және әсіресе Туаоба Гу (拓拔觚) туралы ата-аналық ақпаратқа қатысты ескертуді қараңыз.)
Princess Dowager Helan (賀蘭太后, personal name unknown) (351–396), formally Empress Xianming (獻明皇后, literally "the wise and understanding empress), was, according to official history of the Xianbei led Chinese Northern Wei dynasty, the mother of the founding emperor Emperor Daowu (Tuoba Gui). Her husband was Tuoba Gui's father Tuoba Shi (拓拔寔), the heir apparent of the Dai prince Tuoba Shiyijian (拓拔什翼犍). (However, for reasons why this account may have its problems, see here in particular, note below with regard to description of the parentage of Tuoba Gu (拓拔觚).)
Қауіпті кезең
Хелан ханым – Хелан тайпасының басшысы Хелан Еганның (賀蘭野干) қызы, Туоба Шийцзяньның маңызды генералы. Оның сұлулығына тәнті болған Туоба Шийцзянь оны ұлы Туоба Шидің әйелі етіп таңдады. 371 жылы генерал Баба Цзин (拔拔斤) Туоба Шийцзяньді өлтіруге тырысқанда, Туоба Ши әкесін қорғау үшін өзіне шабуылдың күшін қабылдап, сол жылдың соңында қайтыс болды. Туоба Ши қайтыс болғаннан кейін, Мұрагер Хелан Туоба Гуиді дүниеге әкелді. 377 жылы Туоба Шийцзянь өзінің ұлы Туоба Шицзюнь (拓拔寔君) өлтіргеннен кейін, Дай бұрынғы Цинь әскерлерінің қолына түсті. Бастапқыда ол Туоба Гуиді Хелан тайпасына, ағасы Хелан Наның (賀蘭訥) қорғауына алып келді, бірақ кейін Сионғу басшысы Лю Куреннің (劉庫仁) қорғауына өтті. Бірнеше жыл бойы Хелан ханым мен оның ұлы туралы көп мәлімет болмады. 384 жылы Фэй өзені шайқасында жеңілгеннен кейін бұрынғы Цинь құлағаннан кейін, Лю Курен бұрынғы Цинь ханзадасы Фу Пиге көмектесуге тырысты, бірақ оны өзінің генералы Мую Чан (慕輿常) өлтірді. Оның ұлы Лю Сянь (劉顯) кейіннен Туоба Гуиді өлтірмекші болды, бірақ Хелан ханым бұл жаңалықты естіп, ұлына қашуға рұқсат берді. Кейін екеуі де қайтадан Хелан тайпасында болды, сол кезде оның ағасы Хелан Ранган (賀蘭染干) Туоба Гуиді өлтірмекші болды, бірақ ол араласуынан кейін тоқтады.
Lady Helan was a daughter of the Helan tribal chief Helan Yegan (賀蘭野干), an important general under Tuoba Shiyijian. Because of her beauty, Tuoba Shiyijian selected her to be the wife of his son Tuoba Shi. In 371, when the general Baba Jin (拔拔斤) attempted to assassinate Tuoba Shiyijian, Tuoba Shi took the blunt of the assault personally to protect his father, and he died later that year. After Tuoba Shi's death, Heiress Apparent Helan gave birth to Tuoba Gui. In 377, after Tuoba Shiyijian was assassinated by his son Tuoba Shijun (拓拔寔君), Dai fell to Former Qin forces. Initially, she took Tuoba Gui to Helan tribe to be taken under the protection of her brother Helan Na (賀蘭訥), but later went to be under the protection of the Xiongnu chief Liu Kuren (劉庫仁). Not much was known about Lady Helan or her son for a number of years. In 384, after Former Qin had begun to collapse in light of its defeat at the Battle of Fei River, Liu Kuren tried to aid the Former Qin prince Fu Pi, but was assassinated by his own general Muyu Chang (慕輿常). His son Liu Xian (劉顯) later tried to kill Tuoba Gui, but Lady Helan heard the news and allowed her son to flee. Later, both were again at Helan tribe, when similarly her brother Helan Rangan (賀蘭染干) tried to kill Tuoba Gui, but stopped after she interceded.
Билік ордасы
386 жылы Туоба Гуй Хелан Наның қолдауымен Дай мемлекетін өзінің ханзадасы деп қайта жариялағаннан кейін, және кейін мемлекеттің атын Вэй деп өзгерткеннен соң, Хелан әйелі ханшайым-ана ретінде құрметке бөленді. 391 жылы Туоба Гуй өзінің кіші інісі және ұлы Туоба Гуді сыйлықтар жеткізу үшін Кейінгі Янға елші ретінде жібергенде, Туоба Гуді Кейінгі Ян тұтқынға алды, және ол оның қамығынан ауырып қалды деседі. Ол 396 жылы қайтыс болды. (Осы мәліметтегі қиындық, егер Туоба Ши Туоба Гуйдің өлімінен бұрын қайтыс болса, онда одан да кіші ұлы болуы мүмкін емес. Бірақ, әрине, ол Туоба руының басқа бір мүшесіне, мысалы, Туоба Шидің кіші інісі Туоба Ханға (拓拔翰) үйленген болуы мүмкін, себебі Туоба Гу сонымен қатар Туоба Ханның ұлы Туоба Идің (拓拔儀) кіші інісі деп те айтылады.) 399 жылдың жаңа жылына таяу Туоба Гуй өзін император деп жариялағаннан кейін, ол Туоба Шиді император, ал оны императрица ретінде мәртебелеп құрметтеді.
After Tuoba Gui redeclared the Dai state as its prince with Helan Na's support in 386 and later changed the state's name to Wei, Lady Helan was honored as princess dowager. In 391, when Tuoba Gui sent his younger brother and her son Tuoba Gu as a messenger to Later Yan to pay tribute, Tuoba Gu was detained by Later Yan, and it was said that she grew ill from her worries for him. She died in 396. (The problem with this account is that if Tuoba Shi had died before Tuoba Gui's death, than she could not have had an even younger son by him—but of course, she might have married another member of the Tuoba clan, perhaps Tuoba Shi's younger brother Tuoba Han (拓拔翰), for Tuoba Gu was also referred to as the younger brother of Tuoba Han's son Tuoba Yi (拓拔儀).) After Tuoba Gui declared himself emperor around the new year 399, he posthumously honored Tuoba Shi as an emperor and her as an empress.