Кіріспе

Вьетнам Республикасының ұлттық сот жүйесі

Вьетнамның сот жүйесі Вьетнам Конституциясы, Халық соттарын ұйымдастыру туралы заң (2014) және Халық прокуратураларын ұйымдастыру туралы заң (2014) негізінде реттеледі. Вьетнам бір партиялық социалистік республика болғандықтан, сот жүйесі Вьетнам Коммунистік партиясының жетекшілігінде болады, судьялар мен прокурорлардың барлығы партия мүшелері. Сот жүйесі номиналды түрде Вьетнамның Ұлттық Ассамблеясына есепті, ол елдегі мемлекеттік биліктің жоғары органы болып табылады.

Құрылымы

Вьетнамның сот жүйесі "халық соттарынан", әскери трибуналдардан және халық прокуратураларынан тұрады. Елдегі жоғары сот – Жоғарғы Халық Соты. Жоғарғы Халық Сотының төменінде үш деңгейдегі соттар бар: жоғары халық соттары (toà án nhân dân cấp cao), олардың саны үш; провинциялық деңгейдегі халық соттары (toà án nhân dân cấp tỉnh), олардың саны 63; және ең төменгі деңгейдегі аудандық халық соттары (toà án nhân dân cấp huyện). Жоғары соттар – Ханой, Дананг және Хо Ши Мин қалаларында орналасқан апелляциялық соттар, олардың әрқайсысы тиісінше елдің солтүстік, орталық және оңтүстік аймақтарына жауапты. Облыстық және қалалық соттар – бірінші инстанция және апелляциялық соттар, ал аудандық соттар – тек бірінші инстанция соттары. Вьетнам Халық Армиясында әртүрлі деңгейде әскери трибуналдар құрылған, олардың ең жоғарысы – Орталық Әскери Трибунал, ол Жоғарғы Халық Сотына бағынады. Жоғарғы Халық Сотын Вьетнамның Ұлттық Ассамблеясы тағайындайтын Жоғарғы Халық Сотының Бас судьясы (Chánh án Toà án nhân dân tối cao) басқарады. Халық прокуратурасы (сонымен қатар халықтың инспекция және қадағалау кеңсесі, viện kiểm sát nhân dân) Вьетнамдағы қудалау органы болып табылады. Олар сонымен қатар мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың сот шешімдерін орындауын қадағалауға және тексеруге жауапты. Әрбір халық сотының жанында халық прокуратурасы бар, ал әскерилердің өз әскери прокуратуралары бар. Ең жоғары прокуратура – Жоғарғы Халық Прокуратурасы (Viện Kiểm sát nhân dân tối cao), оны Жоғарғы Халық Прокуратурасының Бас прокуроры (Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao) басқарады, оны Ұлттық Ассамблея тағайындайды.

Сындар

Конституцияда тәуелсіз судьялар мен әкімшілік білімі жоқ халық қазылары (lay assessors) қарастырылғанымен, АҚШ Мемлекеттік департаменті Вьетнамда тәуелсіз сот жүйесінің жоқтығын мәлімдейді, өйткені Вьетнам Коммунистік партиясы судьяларды таңдап, олардың саяси тұрақтылығын тексеріп бағалайды. Бұдан өзге, партия мемлекетке немесе партияның жетекші позициясына қауіп келтіретін делдал істердің нәтижесіне әсер етуге ұмтылады.