"Толық шеңбер: Ай саяхаты"

Кіріспе

Space: 1999 эпизоды "The Full Circle" - Space: 1999 телесериалының бірінші маусымның он бесінші бөлімі. Сценарийін Джесси Ласки, кіші және Пэт Сильвер жазды; режиссері – Боб Келлетт. Финалдық түсірілім сценарийі 1974 жылдың 17 қыркүйегімен тамыздалған. Нақты түсірілім 1974 жылдың 24 қыркүйегінен 8 қазанға дейін жүргізілді.

Сюжет

Ай тұрғын планетаның қашықтығына жақындап келеді. Альфа штабы бұл планетаға «Ретха» деген кодтық ат берді – «Жер» сөзінің анаграммасы. Алдын ала сараптау үшін алты адамдық команда жіберілді. Бірнеше сағаттан кейін радиобайланыс үзіліп, «Бүркіт-6» белгіленген уақытта оралмайды. Ұшу телеметриясы кемедегі барлық жүйелер қалыпты жұмыс істеп тұрғанын көрсетсе, алаңдаған Джон Кениг оны қашықтан басқару арқылы Ай базасы Альфаға қайтаруға бұйрық береді. Ол, Виктор Бергман және Хелена Рассел құпия кеменің жұмбағын ашуға барады. Олар жолаушылар модуліндегі орындықтың артында жасырылған қарапайым тас шақыр және жүнді қолды байқайтынша ешкімді таба алмайды. Жақыннан қарағанда, тек бір ғана тас дәуіріндегі адамның денесі табылады. Бұл ерекше мәйітті медициналық бөлімге алып барып, сараптау үшін жіберсе, Кениг құтқару миссиясын жоспарлайды. Ол жердегі іздеу тобын жетекшілік етеді, ал Алан Картер «Бүркіт-2» ұшағымен алғашқы қону орнынан бастап аумақты әуеден қарап шығады. Сандра Бенес онымен бірге толыққанды фотосуреттерге түсіру үшін барады. Альфада Бергман құтқару кемелерінің кететінін бақылайды. Ай қашықтықтан шығуға үш күн қалғанда, ол жоғалулардың Ретханы отарлау мүмкіндіктеріне қатысты үлкен әсер ете алатынын мойындайды. «Бүркіт-1» алғашқы экспедицияның қону орнына, орманның арасындағы кеңістікке қонады. Картер әуеден іздеуді бастағанда, орманның жапырақтары арасындағы үзілістер арқылы бірнеше тұман қалталарын байқайды, бірақ адамдардың белгісі жоқ. Қосымша команда жақын маңдағы аумақты барлап жатқанда, Кениг пен Хелена Ай багиімен жүріп, барлау тобы қалдырған жол белгілерін қадағалайды. Олар орманға кіргенде көліктен шығып, жаяу жүріп барады. Батпақты су айдынында олар алып жануардың іздерімен кездеседі. Хелена көлдің арғы жағындағы жапырақтардың арасындағы қозғалысты байқайды және оларды бақылап отыр деп санайды. Кениг суға тоңдырғыш сәулесін атып, жасырынып отырған нәрсені қорқытады. Бірнеше сағаттан кейін жол белгілері оларды тығыз тұманға толы тар шатқалға апарады. Олар кіргенде, айналадағы орман үндемейді, ал бұрқыраған будың астында көріне алмайды. Кейіннен, кеңістіктің айналасынан ештеңе таппай, көмекші топ та ізді жалғастырады. Күн батқанда олар шатқалға жетеді. Команда жетекшісі Картерге олар тұманға толы аймаққа жақындап келе жатқанын және қараңғы түспей тұрып Кенигті табуға үміттене жатқанын хабарлайды. Олар да өткелден өтіп, тұманға кіреді.

The Moon is passing within range of a habitable planet the Alpha staff have code named 'Retha'—an anagram of 'Earth'. A six man team is dispatched for a preliminary survey. After several hours, radio contact is lost and Eagle Six fails to return on schedule. Flight telemetry shows all ship's systems operating normally, and a worried John Koenig orders it flown back to Moonbase Alpha by remote control. He, Victor Bergman and Helena Russell go to meet the mystery vessel. They can find no one aboard until Helena spies a primitive stone axe and a hairy hand nearly hidden behind a seat in the passenger module. A closer look reveals the sole occupant—the dead body of a Stone Age man. While the bizarre corpse is taken to Medical for a post mortem, Koenig plans a rescue mission. He will lead a search party on the ground, while Alan Carter will overfly the area in Eagle Two in a search pattern centred on the initial landing site. Sandra Benes will accompany him to make a detailed photographic scan. Left in command of Alpha, Bergman watches the rescue ships depart. With just three days remaining before the Moon travels out of range, he admits the disappearances could seriously affect their chance of colonising Retha. Eagle One sets down at the first expedition's landing site, a clearing in a forest. As Carter begins the aerial search, he notes a few pockets of mist through breaks in the forest canopy, but no sign of people—Alphan or otherwise. While the support team reconnoitres the immediate area, Koenig and Helena drive off in a Moon buggy, following a series of trail markers left by the reconnaissance party. Entering the forest, they leave the vehicle and continue on foot. At a swampy watering hole, they are brought up short by the tracks of a gigantic animal. Helena perceives movement in the foliage on the far side of the pool and thinks they are being watched. Koenig fires a stun gun blast into the water to frighten off who or what is in hiding. Hours later, the trail markers lead them down a narrow ravine blanketed by a dense mist. The surrounding forest is eerily silent as they enter and are obscured by swirling vapour. Later, having found nothing around the clearing, the support party is also following the trail. By sunset, they have reached the ravine. The team leader reports to Carter that they are approaching an area of mist and hope to catch up with Koenig before dark. They, too, walk down the passage and into the mist

Ай базасында Бергман Кенигке қоңырау шалуға тырысады, бірақ жауап ала алмайды. Картер де командирмен байланыса алмай жатқанын хабарлайды. Олардың географиялық ендіктерінде түн екі сағатқа созылады; Картер жерге түсіп, таңертең басқаларды іздеуді бастауды шешеді. Сандра әлсіреп бара жатқан жарықта бір нәрсенің қозғалып жатқанын көреді, бірақ Картер оның көруін растай алмайды. Ол кемені «Бүркіт-1» кемесінің жанына қонақтайды. Картер мен Сандра түнгі уақытта үш үңгір адамы кемені сырттағы бұталардан бақылайды. Келесі күні Сандра оянып, Картердің кеткенін көреді. Аймақты барлау үшін ертерек кеткен ғарышкер, алаңдаулы Сандра қоңырау шалатындай, Коэнигтің Айдағы кішкентай көлігіне жетіпті. Ол оның барлық шатасуы оның жігіті Пол Морроуды қызғанатынын айтып әзілдеді. Ол жолға белгі қойып, белгілерді орындайды, бірақ биік шөптің арасынан қысқа жолмен өту үшін белгіленген жолдан бұрылады және жасырынған шұңқырға түседі. Сандра қайтадан қоңырау шалуға тырысқанда, телефонға жауап жоқ. Ол Альфаға хабарласады. Морроу Бергманның жаңа іздеу миссиясын бастау үшін ұшып келе жатқанын айтып жұбатады. Картер есін жиып алады. Ол үш метр тереңдіктегі шұңқырдың түбінде тұтқындалып, жұмсақ балшық қабырғаларға қолмен және аяқпен қазғыра бастайды. Оның жұмысын үш үңгір адамы тоқтатады. Олардың сүңгісі бар көшбасшысы Картерге жабайы аң сияқты секіреді. Келесі ұрыс-керіске ұшыраған ғарышкер есінен танылмай қаза табады. Үңгір адамы оны аяқтау үшін найзасын көтергенде, Картердің қоңырау шалу дыбысының шуылдауынан қорқып қалады. Ол Сандраның кішкентай теледидардағы суретін көріп, қызығады. Жауап ала алмай, ол кенеттен «жоқ» деп шақыруды тоқтатады, бұл найзашыны ашуландырады. Ол ағаштың кесірінен қаңғып шығып, бүркітшілерге қарай жүреді. Реттадан он минут қашықтықта Бергман Сандраға 3-ші «Бүркіт» телефонынан хабар береді. Тамақ дайындағаннан кейін, ол олардың келуін байқау үшін люкті ашады және сыртта күтіп тұрған найзашыны көріп таңғалады. Ол ішке кіреді, күрескеннен кейін Сандраны оның жабайы шабуылшысы алып кетеді. Осы уақытта Картер есін жинап, шұңқырдан шығып, үңгір адамы қалдырған ағаштан көмек алады. Ол қону орнына беттейді, «Бүркіт-3» қонақтайды. Бергман мен Кано «Бүркіт-2» кемесіне кіргенде, олардың тамағын ғана көреді. Сандра және оның тұтқыны тас дәуіріндегі кішкентай тайпаның үңгірлеріне жетеді. Олардың арасында бала жоқ, олар Сандраға қызығушылықпен қарайды және үңгір басшысының назарын аударады. Найзашымен қысқаша күрескеннен кейін, басшы Сандраны өзіне иеленеді және наразылық білдірген әйелімен бірге жеке бөлмесіне сүйреп апарады. Олар оған жақын келгенде, Сандра қорқып айқайлайды, өзінің есінен айырылғанын сезінеді. Беттері ауа райынан күйген, тістері шіріген және шашы ұзын болса да, басшы мен оның үңгір әйелі Кениг пен Хеленаға ұқсас. Түнде найзашы Сандраны көру үшін үңгірге келеді. Ол оған барыс терісін сыйлайды, бірақ ол оны қабылдамайды. Оның ұсынысы одан да ынталырақ болады, оның теріге кигізу әрекеті кезінде оның формасының жоғары жағын жыртып алады. Оның айқайы басшыны оятып, найзашымен шайқасуға шақырады. Аса қатыгез күрес басшының найзашыны басынан жоғары көтеріп, оттыққа лақтыруымен аяқталады. Жеңіске жеткен басшы сыйлығын иеленеді, ал оның әйелі, сонымен қатар тайпаның емшісі, найзашының күйігін емдейді. Басшы Сандраның теріні пайдалы киімге айналдырғанын көреді. Ол оны махаббатпен қуып жетеді, бірақ оның білегіндегі жылтыр медициналық монитор оның назарын аударады. Ол осы мүмкіндікті пайдаланып, оның басына таспен соғып, түнге қашып кетеді. Үңгір әйелі бір нәрсе дұрыс емес екенін сезіп, жаралы және есінен айырылған әйелінің жанына келеді. Ол ағылап, Сандраның формасымен – оның қанымен боялған – көрсетіп, қашқан адамды ұстау үшін ерлерді шақырады. Таңертең Бергман және оның тобы Сандра мен басқаларды орманнан іздейді. Олар жұмбақты шатқалға жақындағанда, Картер Канодан Ай багиінің басқару таяғысын тартып алып, тұман қабырғасына дейін бұрылады. Ол оның жоғалулармен байланысты болуы керек деп санайды. Барлығы осы жолмен өтіп, тұманға кіріп, жоғалып кетті. Олар айналып өтуге шешім қабылдайды; екінші жағында олар үңгірді көріп, азалы ән естиді. Үңгір басшысы шалғын жерленген жердің алдында діңгектеп тұрады, жаралы және қанға малшық. Альфа тобының келуі оның азалы рәсімін бұзады. Әйелдер жасырынып, басшы шабуылшыларға шабуыл жасайды. Бергман да жаралы басшының жоғалған Кенигке ұқсас екенін байқайды. Картер шабуылшыны атуға дайындалғанда, Бергман ғарышкердің қолын көтеріп, лазерлік сәуле қателікпен атып кетеді. Атыстан қорқып, басшы қашып кетеді. Картер Сандраның қанмен боялған формасын тауып, ашуға ілеседі. Ол қаруын алып, барлық үңгірлерді Сандраны табу үшін іздейтініне серт салады және оған зиян келтірсе, олардың жазасы ауыр болады. Бергман мен Кано басшыны қуып жетеді, профессор оның ұқсастығының жай ғана сәйкестік емес екеніне сендіреді. Іздер шатқалға апарады және екі ер адам әр жаққа бұрылады. Екінші жағында кездескенде, олар Кенигті, басы ауыр жарақат алған күйде, тұманның ар жағында жерде жатқанын көреді. Миға қан құйылуынан қорқып, Бергман оны Альфаға асығыс жеткізеді; бәкілдікпен, бұл ауыр шайқас емес. Командир...

On Moonbase, Bergman attempts to call Koenig, but gets no response. Carter reports that he, too, is unable to contact the Commander. At their geographic latitude, the night will last only two hours; Carter decides to land and commence searching for the others at daybreak. Sandra claims to see something moving in the fading light, but Carter cannot confirm her sighting. He brings the ship down next to Eagle One. As Carter and Sandra settle in for the night, a trio of cavemen watches the ship from the bushes outside. The next morning, Sandra awakens to find Carter gone. Having left early to scout the area, the astronaut has reached Koenig's Moon buggy by the time a concerned Sandra calls. He jokes that all her fussing will make her boyfriend Paul Morrow jealous. Signing off, he follows the markers, but veers from the designated trail to take a short cut through tall grass—and falls head first into a camouflaged pit. When Sandra tries to call again, she receives no answer. Nervous, she contacts Alpha. Morrow consoles her with the news that Bergman is flying down to lead a new search mission. Carter comes to. Trapped at the bottom of a ten foot deep (3 m deep) pit, he begins to dig hand and footholds into the soft clay walls. His work is interrupted by the three cavemen. Their spear carrying leader leaps on Carter like a wild animal. In the ensuing brawl, the astronaut is beaten senseless. As the caveman raises his spear to finish him off, he is startled by the buzzing ring tone of Carter's commlock. Fumbling with the device, the spearman is intrigued by Sandra's image on the tiny TV monitor. Getting no response, she stops calling—her sudden 'absence' angering the spearman. Using a tree trunk lowered by his comrades, he clambers out of the pit and shambles off toward the Eagles. Ten minutes out from Retha, Bergman calls Sandra from Eagle Three. After laying out a meal, she opens the hatch to observe their arrival—and is surprised to find the spearman waiting outside. He darts inside and, after a struggle, Sandra is carried off by her savage assailant. During this, Carter regains consciousness and climbs out of the pit using the trunk left by the cavemen. He makes for the landing site as Eagle Three sets down. When Bergman and Kano enter Eagle Two, they find only their lunch waiting for them. Sandra and her captor arrive at the caves that house a small tribe of Stone Age people. As the curious adults (there are no children) crowd around her, she attracts the attention of the caveman chief. After a brief scuffle with the spearman, the chief claims Sandra for himself and drags her into his private lair, followed by his protesting mate. When they lean in close to observe her, Sandra shrieks, convinced she has gone mad. Despite their weather beaten faces, rotten teeth and unkempt hair, the chief and his cave wife are dead ringers for Koenig and Helena. That night, the spearman steals across the cave to see Sandra. He presents her with a leopard skin, which she refuses. His offer becomes more vigorous and, in his attempt to make her to wear the skin, he tears off her uniform tunic. Her screams wake the chief, who charges out to do battle with the presumptuous spearman. A vicious struggle ends with the chief lifting the spearman over his head and hurling him into the fire pit. As the victor claims his prize, his mate—also the tribe's medicine woman—tends to the spearman's burns. The chief finds Sandra has fashioned the pelt into a serviceable garment. He stalks her with amorous intent, but is distracted by the shiny medical monitor on her wrist. She takes this opportunity to bash him in the head with a rock and slip away into the night. The cave wife, sensing something amiss, finds her mate alone, battered and insensate. Wailing, she gestures with Sandra's tunic—stained with his blood—and sends the men out to hunt down the escapee. Morning finds Bergman and party searching the forest for Sandra and the others. As they approach the mystery ravine, Carter grabs the moon buggy's control stick from Kano and swerves just before they enter the wall of mist. He reckons it must be involved in the disappearances. Everyone has passed this way, entered the mist and vanished. They opt to go around; on the other side, they come across the cave and hear a moaning dirge. The cave chief stands swaying before a shallow grave, half dead and covered with gore, as his mate prepares him for burial. The arrival of the Alpha party disrupts the funerary ritual. As the women hide, the chief clumsily charges at the intruders. Bergman, too, is struck by the uncanny resemblance the wounded chief bears to the missing Koenig. As Carter prepares to shoot the savage, Bergman forces the astronaut's gun arm upward and the laser blast goes wild. Startled by the pyrotechnics, the chief runs off. When Carter finds Sandra's tunic—stained with blood, he goes ballistic. Gun drawn, he vows to search the entire network of caves for her—and God help the savages if she has been harmed. Bergman and Kano take off after the chief, the professor convinced the resemblance is more than a coincidence. Tracks lead into the ravine and the men go round each way. Meeting up on the other side, they are shocked to find Koenig, sporting an ugly head contusion, sprawled unconscious on the ground just beyond the curtain of mist. Fearing cerebral haemorrhage, Bergman rushes Koenig up to Alpha; fortunately, it is nothing more serious than severe concussion. When the Commander regains consciousness, a relieved Bergman makes light of his suspicions of the cave chief being Koenig. Bob Mathias presents the results of the caveman's autopsy. He died of heart failure, frightened literally to death when trapped inside Eagle Six during lift off. The doctor first thought him similar to Cro Magnon man—until discovering he had capped teeth. Further examination revealed his identity to be that of the first reconnaissance team's pilot, Sandos de evolved 40,000 years by some phenomenon. They realise the professor may have been correct: if some unknown force was responsible for regressing Sandos into a caveman, it could have also transformed Koenig into the cave chief. Ignoring doctor's orders, the Commander flies back down to Retha to save Helena and the other transformed Alphans from Carter's wrath. During this, the cave wife and her entourage have been skilfully evading Carter in the maze of tunnels. She returns to the main cavern in time to see that her posse has recaptured Sandra and are tying her spread eagled to a frame used to dry animal skins. She howls in triumph. Carter follows the noise, and finds the vengeful cave wife preparing to murder Sandra with a crude obsidian blade. Ignorant of her true identity, the astronaut sets his gun to kill, takes aim—and is pole axed by Koenig's stun blast. Koenig and a rescue party barge in, collect Sandra and Carter, and quickly withdraw. Led by the shrieking cave wife, the cavemen pursue. Consumed by bloodlust, they are easily decoyed to the mysterious ravine, where Koenig and Bergman have prepared an ambush. Knowing the answer must lie within the mist, they fire repeated near misses at the cave people to drive them into it. The cave wife is the last to enter. As the vapour engulfs her, she peers at Koenig with recognition and utters her first intelligible word—John. Going round to the other side, Koenig watches as restored Alphans, led by Helena, emerge from the mist. Back on Alpha, all those affected are given a full medical work up. The results show no aftereffects from their experience on Retha. Bergman speculates the ravine was the nexus of a time warp. The temporal field present in the mist caused the regression of their bodies (clothes and equipment included) to an earlier stage of evolutionary development; the transformation extended to their minds, giving them a Cro Magnon level of knowledge and intelligence. Unfortunately, there will be no opportunity for a proper study as the Moon has since moved out of range of the planet. To the professor's annoyance, no one has retained any memory of being a Stone Age person. He had hoped to learn how the human psyche has evolved after 40,000 years. Sandra's debriefing shows the inability to communicate fostered fear and anger. Helena admits the cave wife expressed feelings of jealousy and vengeance for the same reasons she would. Bergman ruminates if man ever will change

Музыка

Бұл эпизод үшін Бари Грей жаңа музыкалық шығарма жазды. Алғашқы, соқпалы композициялар оның бұрынғы "Космос: 1999" эпизодтарынан (әсіресе "Басқа уақыт, басқа орын") және "Thunderbird 6" фильмінен алынған музыкамен толықтырылды. Бұл Грейдің бағдарламаға немесе болашақта Джерри Андерсонның өндірісіне жасаған соңғы үлесі болды. Осыдан кейін екі адам ажырасып, 18 жылдық серіктестігін аяқтады.

Өндіріс

Режиссер Боб Келлетт бұл сценарийдің бағдарламаның атмосферасын «ашу» мүмкіндігін пайдаланды. Хабарлама бойынша, ол сценарийдің көп бөлігін (америкалық әйел мен ерлі-зайыпты авторлар Джесси Ласки, кіші және Пэт Сильвердің жазу тобы) осы сериалдың алғашқы (және жалғыз) кең ауқымды сырт түсірілімін іске асыру үшін қайта жазды. Ландаулар Пайнвуд студиясының шегінен шығуды ұнатпағандықтан, олардың түсірілімдері «М» павильонында (шатқал) және студияның салтанатты бақтарының артындағы алаңда жүргізілді. Қалған актерлер Ретаның көркем орманды жерлеріндегі сахналар үшін жақын орналасқан Блэк Паркте жиналды. Суретші Кит Уилсон бұрынғы «Өлімнің басқа билігі» эпизодынан танымал «Мұз сарайы» декорациясын тас дәуіріндегі үңгір адамдарының үйіне ұқсатып өзгертіп жасады. Үңгір адамдарын көбінесе Мунбазаның тұрақты массовка актерлері сомдады (оның ішінде Гленда Аллен, Тони Аллин, Сара Буллен, Энди Демпси және Кристофер Уильямс). Эпизодтың басындағы «тартымды» бөлімде өлген үңгір адамын ойнаған Алан Мичем Мартин Ландаудың дублері болды. Ли Страсбергтің және оның актерлік әдісінің шәкірті Барбара Бэйн өзінің алғашқы дауыстауларын жаттығу үшін үңгір әйелінің макияжымен үйіне қайтты. Ол қызының алғашқы жігітін ата-анасымен таныстыру үшін осы уақытты таңдағанын еске алады, бірақ анасының беті шаңмен жабылып, ол дауыспен айқайлап жатқанда көреді.

Новелизация

Эпизод 1975 жылы жарық көрген Э. С. Таббтың "Бірінші жылдық кеңістік: 1999 жылғы соқтығысу курсы" романына бейімделді. Табб өзінің романының сюжетіне сәйкес ету үшін бірнеше өзгерістер енгізді: (1) Осы оқиға "Соқтығысу курсынан" тікелей кейін орын алады, сондықтан Рета Атерия жойылғаннан кейін оның артынан пайда болады; (2) Картер мен Сандра Морроумен бұрынғы (көрінбеген) ажырасудан кейін романтикалық қатынаста болды; (3) Уақытты өзгертетін тұман бір ғана аймақпен шектелмеді; Коэниг оны және Хеленаны бақылап тұрған нәрсені қорқыту үшін жерге атып, топыраққа түсірілген тесіктен тұман көтеріліп, екеуін жалмады.