Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Тұнжық рух" – "Space: 1999" телесериалының бірінші маусымындағы 22-ші бөлім. Сценарий авторы – Джонни Бёрн, режиссері – Рей Остин. Финалдық сценарий 1974 жылдың 11 қарашасында дайындалды. Түсірілімдер 1974 жылдың 20 қарашасынан 4 желтоқсанына дейін жүргізілді.
"The Troubled Spirit" is the 22nd episode of the first season of Space: 1999. The screenplay was written by Johnny Byrne; the director was Ray Austin. The final shooting script is dated 11 November 1974. Live action filming took place Wednesday 20 November 1974 through Wednesday 4 December 1974.
Сюжет
Ай кеңістікте қалықтап тұрғанда, Ай базасы Альфа бөлімінің қызметтен бос қалған қызметкерлері кешкі музыка кешін өткізу үшін демалыс секциясына жиналады. Толық залға ойнап, жеке орындаушы электр ситарында әсерлі пьеса орындайды. Гидропоникалық бөлімшеде 2-ші бөлімде доктор Дэн Матео және үш әріптесі дәстүрден тыс эксперимент жүргізіп жатыр. Электродтар арқылы хабар тарату құрылысына қосылған төрт ботаник қол ұстасып, үстелдің айналасында отырып, ғылыми сеанс сияқты көрінеді. Адамдардың өсімдіктерге туа біткен бейімділігі бар деген болжамнан шығып, Матео ботаникалық өмір адам миы шығаратын электр толқындарына ұқсас толқындар шығаратынын анықтады. Экспериментте Матео өзінің санасындағы ми толқынының үлгілерін оқшаулауға, оларды топтың біріктірілген ой күшімен күшейтуге, оларды үстелдегі өсімдіктерге жіберіп, олардың реакциясын өлшеуге үміттенеді. Басты мақсат – адамдар мен өсімдіктер арасында байланыс орнату. Топ назар аудару барысында Матео транстық күйге түседі. Гидропоника бөлімінің басшысы доктор Джеймс Уоррен бөлімшеге кіріп, экспериментті тоқтатады. Шеңбер бұзылғанда, Матео қиналып, еденге құлайды. Кенеттен жарық көмектеседі және Альфаның барлық бөліміне суық жел соғады. Джон Кениг медициналық бригадамен бірге Гидропоникаға келеді. Матео бірден медициналық бөлімге жеткізіледі, ал Джон басқа қатысушылардан сұрақтар қояды. Уоррен мен Матеоның қарындасы және ерікті серіктесі Лора Адамс арасында дау-жанжал басталады, өйткені Уоррен Матеоны қауіп туралы бірнеше рет ескерткен, ал Лора Уорреннің араласуы Матеоның өміріне қауіп келтіруі мүмкін деп ашуланады. Олардың дауын Альфаның барлық бөлімдерінде Гидропоникадан шығатын температураның сәл төмендеуі туралы хабар үзеді. Кениг Виктор Бергманнан түсіндіру талап етеді, бірақ профессор қысымға түседі. Медициналық орталықта Матео есін жинайды. Өзінің тәжірибесін Хелена Расселге баяндағаннан кейін, ол оның психикалық құбылыстарға өте сезімтал болып көрінетіндіктен, сақ болуға кеңес береді. Лора оны тексеруге келгенде, жұп экспериментті жалғастырудың қауіптері туралы алаңдаушылығын білдіргенде, қақтығысқа түседі. Хелена ашуланған Матеоны ұйықтауға көмектесу үшін тыныштандыратын дәрі тағайындайды. Ол қараңғы бұрышта жасырын бір көлеңкелі бейнені көреді. Лораны шығарып салғаннан кейін, Хелена қағаздармен айналысады. Суық желдің әсерінен Хелена көлеңкедегі кейіпкердің Матеоның палатасынан өзіне келе жатқанын көреді. Ол жарыққа шығып, бетінің бір жағы мен қолы күйіп, зақымдалған. Хелена қорқып, артқа шегінеді. Бірнеше минуттан кейін Коэниг қауіпсіздік тобымен келеді. Тыңдап іздеу барысында Хеленаның қорқынышты шабуылшысының ешқандай іздері табылмады. Есірткіге толы ұйқыда жатқан Матео – бұл жердегі жалғыз адам. Ол өзінің таңғажайып кездесуінің егжей-тегжейін баяндағанда, Коэниг бұл психикалық тәжірибе деген қорытындыны қабылдау қиынға соғады. Бұл кездесу Матеоның экспериментімен байланысты екеніне сенімді болған ол жобаны ресми түрде тоқтатты деп жариялайды, ал Уоррен Матеоның жабдықтарын бөлшектейді. Келесі күні таңертең Хелена зерттеуді тоқтату туралы бұйрыққа ашуланған Матеоны босатып жібереді. Гидропоникаға бет алған Матео бірнеше таңғажайып оқиғаларға тап болады: бос дәліздерде қадамдардың дыбысы, ол commlock-ті пайдаланбай тұрып есіктер ашылады және оны жол түтігінде ілейтін көзсіз көлеңке. Гидропоникаға келгенде, Матео өзінің хабар таратушысын бөлшектеліп, қоқыс шелегіне тастағанын көреді. Ашулы күйі ол Уорренді қарсы алады. Уорреннің өміріне қауіп төндірген кезде, Матео оның қолы кеуіп қалған және кеуіп қалған тырнаққа айналғандығын көріп қорқады. Қауіпке түсіп, Матео Уорренді босатып, қолынан жасырып, бөлмеден қашады. Жалғыз қалғанда, ол қолының мүлдем қалыпты екеніне таңғалады. Шабуылға қарамастан, Уоррен Матеоны эксперименттен босатуға бел буады. Гидропоникада суық жел соғады және Уорренге өсімдіктер арасында жасырынған тұлға шабуыл жасайды. Коэнигке Гидропоникадағы температураның төмендеуі туралы дереу ескертіледі және ол Уорреннің өлгенін табады. Коэниг Матеоны сұраққа алады, ол оны өлтірмегенін және ол қайтыс болған кезде жоқ екенін айтады. Коэниг соңғы күндері болған барлық оқиғалар Матео мен оның экспериментімен байланысты болып көрінетінін айтады. Бергман әрбір оқиға кезінде температураның төмендеуінен басқа Альфаның аспаптары Матеоның электрлі толқынының үлгісін анықтағанын хабарлайды. Бергман бұл толқын үлгісінің сирек және күшті психикалық энергияның түрі екенін қорытады. Командалық кеңесте Коэниг базалық қызметкерлерін Альфаны шабуылдап жатқан спектрге сендіруге қиналады. Бергман мен Хелена Матеоның мидың ең қарапайым, аз зерттелген бөлігімен эксперимент жасағанда, жасырын паранормальды күшке тап болғанын ұсынады. Оның жұмысының белгілі бір аспектісі бұл аймақты бұрын-соңды болмаған деңгейде белсендірді, нәтижесінде өлтіруге қабілетті құрылымдық күш пайда болды. Осы уақытта Лора Гидропоникада құрылғысын қайта құрап жатқан Матеоны табады. Бергманның оның толқын үлгісін қазірдің өзінде конвенциялық құралдармен анықтауға болатыны туралы хабарламасымен Матео өзінің жаңа табысына жақын екеніне сенімді. Лора оны тоқтауға өтінеді, ол оның оянған күшінен қорқады. Матео ашуланып, оны жұмыс бөлмесінен қуады. Коэнигке бәрін айыптап, Лора басты шлюзге жүгіріп, оның сыртында күтіп тұрған кейіпкерге кездеседі. Қарындасы өлтірілген Матео қайғыға толы күйзеліске ұшырайды. Ол Уоррен мен Лораға олардың өлімінен бұрын қорқытқанын мойындайды. Матео бұл күш өзімен байланысты екенін, оның ішкі құрылымдық ұмтылыстарын орындайтынын сезінеді. Оны ашыққа шығару үшін ол экспериментін қайта жасауды сұрайды. Коэниг келіседі және басқарушы персонал Гидропоникада жиналады. Сегіз қатысушының ой күшімен Матео өзінің қорқынышты бейнесін шығарады, оның оң жағы қорқынышты түрде деформацияланған. Двойник Коэниг пен компанияны оның өмірін тоқтатуы үшін айыптайды және ол кек алу күші екенін, оны жойғандарды іздейтінін айтады. Осы уақытта Матео транстан шығып, өзінің рухымен бетпе-бет келуге шалығады. Матео құлайды және бейне жоғалады. Матео оқшаулануға жатқызылады және ауыр тыныштандырылады. Коэниг пен Бергман жағдайды талқылайды. Профессор өлімінен бұрын оралған рух концепциясына қызығушылық танытады. Коэнигтің алаңдаушылығы – бұл күш өсуін жалғастырып, тәуелсіз жұмыс істей бастауы мүмкін. Ғылым мен мистицизм арасындағы қақтығысты шешіп, Бергман ғылыми экзорцизмді ұсынады. Рухты шығару үшін Матеого мезадринді, психотроптық дәріні, күшті эмоцияларды тудырады. Содан кейін Бергман Матеоны өлімге әкеп соқтыратын энергия кедергісінің артында жабады. Матео оянды, өзінің оқшауланған бөлмеде және шектеулерде жатқанын көргенде ашуға толы. Оның ашуы Коэнигті өлтіруге айналады. Сонда рух Матеоның денесінен шығып, командирге шабуылдайды, бірақ оны күш алаңы кері қайтарады. Коэнигке жетуге тырысып, рух ашумен кедергіге қайта-қайта шабуылдайды. Матео шектеулерді жыртып, қарсыласын мойнынан ұстайды. Күрес барысында рух басымдыққа ие болып, Матеоның бетін қызып жатқан энергия алаңына тигізеді. Екеуі күйдірілген энергияның жарылысымен бірден еденге құлайды. Матео қайтыс болады және рух жоғалады. Беті жоғары қаратылғанда, Джон мен Хелена рухтың өлімінен кейін экзорцизмделгендей, беті мен денесі күйгенін көріп қорқып кетеді.
As the Moon drifts through empty space, the off duty personnel of Moonbase Alpha gather in the Recreation Section for an evening of music. Playing to a full house, a solo artist performs a haunting piece on an electric sitar. At Hydroponic Unit Two Doctor Dan Mateo and three colleagues are in the midst of an unorthodox experiment. Linked to a transmitting apparatus by electrodes, the four botanists sit holding hands around a table, giving the proceedings the appearance of a scientific séance. Working from the premise that humans have an innate affinity with plants, Mateo has discovered that botanical life emits electrical waves analogous to those produced by the human brain. In the experiment, Mateo hopes to isolate these brainwave patterns in his own mind, amplify them using the combined mental powers of the group, transmit them at plants sitting on the table and measure the response. The ultimate goal is to establish communication between humans and plants. As the group concentrates, Mateo slips into a trance state. Doctor James Warren, head of Hydroponics, enters the unit and stops the experiment. When the circle is broken, Mateo spasms in agony and crumples to the floor. Suddenly, the lights dim and a freezing wind blows all throughout Alpha. John Koenig arrives at Hydroponics with a medical team. Mateo is conveyed to Medical straight away while John questions the other participants. An argument breaks out between Warren and Laura Adams, Mateo's girlfriend and willing accomplice, as Warren repeatedly warned Mateo of the dangers while Laura is furious that Warren's interference could have cost Mateo his life. Their dispute is interrupted by a report that all of Alpha's sections experienced a momentary drop in temperature emanating outward from Hydroponics. Koenig presses Victor Bergman for an explanation, but the professor is stumped. In the Medical Centre, Mateo regains consciousness. After describing his experience to Helena Russell, she advises caution as he seems extremely sensitive to psychic phenomena. When Laura comes to check on him, the couple quarrel when she expresses her concerns over the dangers of continuing the experiment. Helena ends the spat by administering a sedative to help the now angry Mateo sleep. As he drifts off, he spies a shadowy form lurking in a dark corner. Seeing Laura out, Helena settles down to do some paperwork. Experiencing a chilling breeze, Helena looks up to find a figure in the shadows make its way to her from Mateo's ward. It steps into the light, revealing one side of its face and hand to be scarred and mutilated. Helena recoils in horror. Minutes later, Koenig arrives with a security team. A thorough search uncovers no sign of Helena's horrific intruder. Mateo, resting in a drugged sleep, is the only other person present. When she relates the details of her bizarre encounter, Koenig is hard pressed to accept the conclusion that this was some sort of psychic experience. Convinced this encounter is related to Mateo's experiment, he declares the project officially terminated, and Warren dismantles Mateo's equipment. The following morning, Helena discharges Mateo, who is angry over the order to end his research. Making his way to Hydroponics, Mateo experiences a series of eerie occurrences; the sound of footsteps in empty corridors, doors opening before he uses his commlock, and a sourceless shadow following him in a travel tube. Arriving at Hydroponics, Mateo sees his transmitter dismantled and tossed in a bin. With rage, he charges over to confront Warren. While threatening Warren's life, Mateo is horrified to see that his hand transformed in to a scarred and withered claw. Panicked, Mateo releases Warren and runs from the unit, concealing his hand. When alone, he is baffled when the hand is completely normal. Despite the assault, Warren remains determined to discharge Mateo from his experiment. A cold wind sweeps through Hydroponics and Warren is attacked by a figure hiding among the plants. Koenig is immediately warned of a temperature drop in Hydroponics and he arrives to find Warren dead. Koenig interrogates Mateo who insists he did not kill him, and was not present when he died. Koenig cites the fact that all the strange events of the past few days seem connected to Mateo and his experiment. Bergman reveals that during each incident, in addition to the drops in temperature, Alpha's instruments have detected Mateo's electrical wave pattern. Bergman concludes the wave pattern represents a rare and powerful form of psychic energy. At a command conference, Koenig has trouble convincing the base staff that Alpha is being terrorized by a spectre. Bergman and Helena propose that Mateo, while experimenting with the most primitive, least understood segment of the brain, has tapped a latent paranormal power. Some unknown aspect of his work has stimulated this area to a never before seen level of activity, resulting in a destructive force capable of killing. During this, Laura finds Mateo in Hydroponics reassembling his device. With Bergman's announcement that his wave pattern is now detectable by conventional means, Mateo is convinced he is on the verge of a breakthrough. Laura pleads with him to stop, frightened by the force he has awakened. Mateo furiously ejects her from the workroom. Threatening to tell Koenig everything, Laura runs for the main hatch and encounters the figure waiting for her on the other side. With his girlfriend now murdered, the grief stricken Mateo suffers a breakdown. He admits to threatening both Warren and Laura before their deaths. Mateo feels this force is connected with himself, carrying out his subconscious destructive urges. To bring it out into the open, he asks to recreate his experiment. Koenig agrees and the senior staff assembles in Hydroponics. With the mental power of eight participants, Mateo conjures up a chilling apparition of himself, its right side grotesquely mutilated. The doppelgänger blames Koenig and company for ending its life and says it is a force of vengeance, seeking out those who collaborated in its destruction. During this, Mateo emerges from his trance and is overwhelmed at confronting his own spirit. Mateo collapses and the apparition fades away. Mateo is placed in isolation and heavily sedated. Koenig and Bergman discuss the situation. The professor is fascinated by the concept of a spirit returning to avenge its death before that death has occurred. Koenig's concern is that this force will continue to grow and begin operating independently. Bridging the gap between science and mysticism, Bergman proposes a scientific exorcism. To bring forth the spirit, Mateo is given mezadrine, a psychotropic drug which induces violent emotions. Bergman then encloses Mateo behind a lethal energy barrier. Mateo awakens, furious to find himself locked in an isolation room and in restraints. His rage builds to the point where he threatens to kill Koenig. With that, the wraith springs from Mateo's body, hurling itself at the commander, only to be repelled by the force field. Trying to reach Koenig, the spirit repeatedly flings itself against the barrier in a murderous frenzy. Mateo tears off the restraints and grabs his nemesis by the throat. As they grapple, the spirit gains the upper hand and sadistically holds Mateo's face in contact with the sizzling energy field. Both collapse to the floor in a sudden explosion of blinding energy. Mateo dies and the spirit vanishes. When turned face up, the John and Helana are horrified to see the face and body burned in the precise manner as the spirit his death has exorcised.
Музыка
Бари Грейдің әдеттегі музыкасымен толықтырылған (көбінесе "Бір кез, бір орын" шығармасынан алынған), ағылшын музыканты "Биг Джим" Салливан ситарға арналған, негізгі музыкалық трек ретінде қолданылатын, құлқылы, атмосфералық композиция жасайды. Сол заманғы көптеген студиялық гитарист болған Салливан, камераға да түседі – Альфа формасын киіп, осы композицияны орындайтын суреттің басындағы көріністерде көрінеді.
Supplemented by the regular Barry Gray score (drawn primarily from "Another Time, Another Place"), English musician 'Big Jim' Sullivan would compose an eerie, atmospheric composition for the sitar to serve as the primary music track. Sullivan, a prolific session guitarist of the time, also appeared on camera—dressed in an Alpha uniform, he was the performer seen playing the piece in the story's opening scenes.
Өндіріс
Сценарий редакторы Джонни Бёрннің "Мазасыз рух" идеясы ғылыми фантастикалық үрдіс оқиғасын жазуға деген ниетінен туындады. Ол симметрияның табиғи түрде қалыптасқанына қуанды – рух әлі болмаған өлімге кек алу үшін келді, ал Альфалар орталарындағы қауіпті күшке қарсы тұруға тырысып, іс жүзінде болдырмақ болған өлімге себепкер болды. 1970 жылдардың басында адам мен өсімдік арасындағы байланыс идеясы танымал болды, сондай-ақ адам миында паранормальді супер қабілеттері бар, пайдаланылмаған көптеген аймақтар бар деген пікір де кең тараған. (Бұл рөл тез арада өңделді және Ник Тейтке берілді.) Сценарийде аяқталған эпизодтан бірнеше ерекшеліктер болды: (1) Музыкалық бағдарлама скрипкалық квинтет ретінде жазылған, оның құрамында Виктор Бергман болды – бұл оның бөлмесіндегі скрипканың болуымен байланысты, бұл бұрынғы "Альфа бала" эпизодында көрсетілген; (2) Кейіпкерлер сегмент бойында Матеоның "Дан" есімін атауға тиіс болды; теледидарлық нұсқада барлығы тек оның тегін ғана қолданды – тіпті оның сүйіктісі де; актерлар оны итальян тіліндегі "Маттео" айтылымымен, яғни "Мэттью" деп атады; (3) Уақыт шектеулеріне байланысты кесілген сахнада (бірақ "Бұл эпизод" тізбегінде көрінген), Бергман рухты жою әдісін көрсетті: рухтың толқын үлгісімен сәйкес келетін, бірақ кері полярлы энергия. Екі қарама-қарсы күш жанасқанда бір-бірін жояды. Рухтың жоғалып, Матеоның денесіне сіңген кездегі жанды энергияның жылтырауы осы бөлімдегі жалғыз жаңа визуалды эффект болды; Ай базасының кадрлары архивтен алынған. Рухтың суреттері жартылай күмістік айнаны қолданып, камерада жасалған эффект.
Script editor Johnny Byrne's idea for "The Troubled Spirit" arose from his desire to write a science fiction ghost story. He was pleased with the symmetry that organically evolved—the spirit coming to avenge a death that had not yet occurred, and the Alphans, in their attempts to counter the dangerous presence in their midst, actually causing the death they are trying to avert. In the early 1970s, the idea of human plant communication was a popular concept, as was the notion that the human brain contained many underutilised areas which contained paranormal super powers. (The part was quickly rewritten and awarded to Nick Tate.) The script contained several differences from the finished episode: (1) The music programme was written as a string quintet, of which Victor Bergman was a member—this was suggested by the presence of a violin in his quarters in the earlier episode "Alpha Child"; (2) Characters were to have spoken Mateo's given name 'Dan' throughout the segment; in the televised version, everyone only used his surname—including his girlfriend the cast in fact pronounced it as "Matteo" sounds in Italian, i. e. "Matthew" ; (3) In a scene cut for time (but glimpsed in the 'This Episode' sequence), Bergman demonstrated his method to destroy the spirit: energy matching the spirit's wave pattern, but with reversed polarity. When in contact, the two opposing forces would cancel each other out. The animated energy shimmer seen when the spirit vanishes and is absorbed into Mateo's body was the only new visual effect seen in this instalment; the shots of Moonbase were library footage. The superimposed images of the spirit were practical effects, done 'in camera' with a half silvered mirror.
Новелизация
Эпизод 1975 жылы жарық көрген Джон Ранкиннің "Айға шабуыл" ("Lunar Attack") атты "Жыл бірінші: 1999" сериясының бесінші романына негізделген.
The episode was adapted in the fifth Year One Space: 1999 novel Lunar Attack by John Rankine, published in 1975.