Кіріспе

Орал (немесе Замоскворечье) – Мәскеудегі аудан. Ол жасанды аралдан тұрады және 1786 жылы Водоотводный каналына айналған ескі арнасымен, Мәскеу өзенінің арасында, Кремльдің тіке қарсысында орналасқан. Оның тарихи, ресми немесе орнықты атауы жоқ. Көптеген дереккөздерде ол жай ғана "Арал" деп аталады. Арал тарихи Замоскворечье аймағының бір бөлігі. Аралдың өзі төртге бөлінген: Берсеневка, Болото (батпақ), Балчуг және Садовники (бақтардан шыққан атау).

Балчуг көшесі

Балчуг – Кремль қабырғасынан тыс, Мәскеудегі ең көне көшелердің бірі. Ол 14 ғасырдың соңында, Дмитрий Донской салған жаңа Кремль, қоныс ауданын қазіргі Қызыл алаң және одан шығысқа қарайғы аймақтарға ығыстырған кезде пайда болды. Оңтүстікке қарайғы негізгі сауда жолы мен өзен арқылы өту де шығысқа қарай жылжыды – қазіргі Балчуг және Пятницкая көшелеріне. Балчуг атауының шығуы – татар тіліндегі balčyk сөзі, яғни «қоқыс» немесе «балшық» деген мағынаны білдіреді. Аймақтағы батпақты жағдайға өзен арнасының жылжуы, су тасқынының жиі болуы және жеткіліксіз дренаж себеп болды. 15 ғасырда князь Василий I Балчуг көшесінің батысында, Кремльге қарама-қарсы патшалық бақтарды орнатты. Бағбандар Балчугтың шығысына қоныстанды, Садовники ауданына және қазіргі Садовническая көшесіне аттарын берді. Олар Мәскеу өзенін ескі арнамен байланыстыратын су тасқынына қарсы орларды жасады. Ортағасырлық қазбалардың – rovushki және endovy-дің (ежелгі орыс тілінде) естеліктері Раушская набережнаясы және 1653 жылғы «В Эндове» шіркеуінің атауларында сақталған. Бір ор Балчуг көшесінен шығысқа қарай 50 метр қашықтықта орналасқан және 1850 жылдарға дейін сақталды. 1669 жылғы салық тізіліміне сәйкес, қала Замоскворечьеге қарай өскен сайын Балчуг базар көшесіне айналды. 1701 жылы Бақшалар мен Балчуг өртке ұшырады, 1730 жылы тағы бір өрт болды. Базар әр жолы қайта жанданды, бірақ 1735 жылы үкімет ет сатушыларды қала шегінен тысқары көшірді; 1744 жылға қарай базарда негізінен жылқы сатылатын болды. 1783 жылғы су тасқыны Балчуг пен Садовникинің көп бөлігін, соның ішінде Георгий мұнарасын қиратты. 1786 жылы қала ескі арна бойымен су тасқынына қарсы қорғау үшін алғашқы Водоотводный каналын салды. Мәскеудегі алғашқы металл көпір – Чугунный көпірі (1830) Балчугты Замоскворечьемен байланыстырды. Солтүстікке қарай, Қызыл алаң мен Зарядьеге апаратын темір көпір 1872 жылы аяқталды. 1930 жылға дейін Балчуг екі қабатты дүкендерден тұратын көше болды; төрт қабатты ғимараттың жалғызы – Новомосковская қонақ үйі (қазіргі Балчуг (гостиница)). Жаңа Болшой Москворецкий көпірінің (1938) салынуы көше мәртебесін тағы өзгертті. Басты солтүстік-оңтүстік магистраль Балчугты айналып өтіп, батысқа жылды. Көпір мен Балчуг көшесі арасындағы үйлер бұзылды (осы учаскенің солтүстік бөлігі әлі бос тұр). 1930 жылдарда қалғандары 1990 жылдары жойылды. Біріншіден, ескі Балчуг қонақ үйі 4 қабаттан 9 қабатқа дейін қайта жаңартылды, содан кейін көпір мен Балчуг арасындағы сақталған бірнеше ғимараттардың орнына Орталық банк ғимараты салынды. Бір 19 ғасырлық бір қабатты ғимарат тоғыз қабатты кеңсе үйінің қасбеті ретінде сақталған (фасадизмді қараңыз).

Водоотводный каналы

1692 жылы Большое Каменное көпірі – қаланың алғашқы тұрақты көпірі, Замоскворечье ауданын солтүстікке қарай қаламен байланыстырды. Төрт жыл өткен соң, көпірдің алдына Ресейдің алғашқы триумф аркасы орнатылды, бұл Петр I-нің Азов жорықтарынан оралуын құттықтау мақсатында жасалды. 1783 жылы бұл аймақты қатты су тасқыны шайып, көпірге зиян келтірді. Оны жөндеу үшін Мәскеу өзені уақытша құрғатылып, ескі арнасының орнына төрт шақырымдық Водоотводный каналы (ағылшын тілінде "Су айналма каналы") салынды, қазір бұл каналдың үстінен он көпір өтеді.

Көршіліктер

Төрт жұп көпір (Москва өзенінен өтетін Большой Каменный, Москворецкий, Устинский, Краснохолмский және Канал арқылы салынып жатқан олардың кіші көпірлері) аралды бес бөлек бөлікке бөліп алады. Жоғарыда аталған көпірлерден өзге, арал Водоотводный каналы арқылы екі автомобиль және төрт жаяу жүргіншілер көпірімен Замоскворечье құрлығына қосылған; Патриарший көпірінің жалғасы салынып жатыр, 2007 жылдың соңында аяқталуы күтілуде. Қалалық әкімдік Ред-Хиллс аймағында Москва өзені арқылы жаяу жүргіншілерге арналған көпір салу жоспарларын жариялады, бірақ 2007 жылға дейін ешқандай жоба жарияланбады.

Берсеневка

Берсеневка аралдың ең көне бөлігі, әртүрлі сәулеттік стилде салынған ғимараттармен мақтанады. Мұнда Аверкий Кирилловтың имениесі (1650-ші жылдар, 1703–1711 жылдары қайта салынған), оның ішінде үйі және Николай шіркеуі орналасқан. Өзен жағалауында бұрынғы «Красный Октябрь» шоколад фабрикасының (солтүстік жағы) және сары түсті Екінші электр станциясының қызыл кірпіштен салынған ғимараттары басым. Шығысқа қарап тұрған Ембанкменттегі сұр үйдің ішінде екі театр орналасқан. Қала жоспарлаушылары Берсеневкадағы индустриалдық ғимараттарды жоғары деңгейдегі қонақ үй мен пәтерлерге айналдыруды қарастырып жатыр. Жобаны басқару үшін «Гута Девелопмент» компаниясы шақырылғаннан кейін жұмыс қарқыны артты.

Болото

Болото орыс тілінде сөзбе-сөз "батпақ" дегенді білдіреді. 1701 жылға дейін аумақты патшалық бақтар алып жатқан. Кейіннен ол парад алаңына айналдырылып, онда көптеген қоғамдық атылулар болды, соның ішінде 1775 жылдың 21 қаңтарында (ескі стиль бойынша 10 қаңтар) Емельян Пугачев және оның казак көтерілісшілері жазаланды. Атауына қарамастан, Болотода әдемі сарайлар көп болған. Олардың бірі, өнеркәсіпші Гюстав Листке тиесілі болған, кейіннен Ұлыбритания елшілігіне айналды. 1890 жылдары Мәскеуде жаңа тұрғын үй салу тәжірибесі басталды, нәтижесінде тұтас кварталдарды алып жатқан үйлер салынды, солардың бірі қазір "Роснефть" бас кеңсесі болып табылады. Қала Болотоны қайта жаңартуды жоспарлаған, бірақ 2007 жылға дейін бұл жоспарлар іске аспады. Көптеген тарихи үйлер эвакуацияланып, жылдар бойы қараусыз қалды. Болотная алаңы, каналға қарап орналасқан, Михаил Чемиакиннің адам жасайтын кемшіліктерді бейнелейтін даулы мүсіндерінде орналасқан.

Балхуг

Балчуг – Болшой Москворецкий көпірі мен Болшой Устинский көпірі арасындағы қысқа бөлік, Балчуг көшесі мен Садовническая көшесінің басталуын қамтиды), аралдың ең тығыз маңызы бар аймағы. Мұнда Мәскеудің алғашқы электр станциясы орналасқан (қазір де жұмыс істейді); кеңселер электр (Mosenergo) және мұнай компанияларының меншігінде.

Садовники шығысы

Садовники-Шығыс – Садовническая көшесінде орналасқан тұрғын үйлердің, білім беру орындарының және өнеркәсіптік ғимараттардың аралас ауданы. Ол Замоскворечье өңірінің дәстүрлі атмосферасын сақтап қалған. Жақында ғана ескі тоқыма фабрикасының орнына тұтас блоктан тұратын кеңсе кешені салынды. Соған қарамастан, 19 ғасырға тән архитектура керемет жақсы сақталған. Садовникиде сондай-ақ 1930 жылдарға арналған екі ескерткіш ғимарат бар: конструктивизм стиліндегі Текстиль институты (1938 жыл) және постконструктивизм стиліндегі 518 мектеп. Бұл мектеп жақында 1935 жылғы бастапқы жоба бойынша қайта жаңартылды, бірақ қазіргі қауіпсіздік талаптарына сәйкес салынды.

Қызыл төбелер

1938 жылы Болшой Краснохолмский көпірі салынар алдында Қызыл төбелер аралдан Бақ сақинасының сыртынан өтетін тар канал арқылы бөлінген (1853 жылғы картаны қараңыз). Әлі 15 жыл бұрын ғана аралдың шығыс бөлігі төмен қабатты өнеркәсіптік ғимараттармен толып тұрған, бірақ олар бұзылып, олардың орнына кеңселер, қонақ үй мұнарасы (2006) және Мәскеу халықаралық музыка үйі (2003) салынды.