Кіріспе

Норвегиялық социалистік көшбасшы Мартин Олсен Транмель (27 маусым 1879 – 11 шілде 1967) – Норвегияның Еңбек партиясынан шыққан социалистік көшбасшы.

Өмірбаян

Мартин Транмель Норвегияның Сор-Трёнделаг округінің Мельхус қаласындағы орташа фермада өсті. Ол суретші және құрылысшы болып жұмыс істеуді бастады. 20 ғасырдың басында Транмель біраз уақыт АҚШ-та тұрды, онда американдық жұмысшылар қозғалысымен байланысқа түсті. Ол AFL-ге қосылса да, Өнеркәсіптік жұмысшылар әлемінің құрылтай съезіне қатысты және Норвегияға оралғаннан кейін де революциялық синдикалистік идеологиясы оған үлкен әсер етті. Оралғаннан кейін ол Норвегияның Еңбек партиясына қосылды, көп ұзамай партияның сол қанатының жетекшілерінің бірі болды және көптеген социалистік газеттерде жұмыс істеді. Транмель 1917 жылғы Ресей революциясы туралы білгеннен кейін коммунист болды, Ресейдегі Коминтерн отырыстарына қатысты және Норвегияның Еңбек партиясын Коммунистік Интернационал ұйымына қосылуға және мүшелікке 21 талапты қабылдауға шақырды. Ақырында Транмель 1923 жылы төрағасы Зиновьевпен болған қақтығыстан кейін Норвегияның Еңбек партиясын Коминтерннен шығарды. Партия екіге бөлінді және сол жылы Коминтернде қалуды қалаған адамдар Норвегияның Коммунистік партиясын құрды. Ол 1924 жылы Солшыл коммунистік жастар лигасының әскери акциясына қатысты, «Arbeiderbladet» газеті арқылы оны қолдады, осы ісі үшін сотталып, 5 айға түрмеге кесілді. Екінші дүниежүзілік соғыс және Норвегияның нацистер тарапынан оккупациялану кезінде Транмель Норвегияны тастап, Швецияның Стокгольм қаласына эмиграцияға кетті. Оның онда Зеф Хёглунд және Туре Нерман сияқты көптеген достары болды. Соғыстан кейін ол Норвегияға оралды, социалист болғанымен, көзқарастары жұмсарып, 1949 жылы Норвегияның НАТО-ға кіруін қолдады.