Кіріспе

Неміс психологы, нацистік Германия психиатры Роберт Риттер (14 мамыр 1901 – 15 сәуір 1951) – неміс нәсілдік ғалымы, психология және медицина докторы, бала психиатриясы және қылмыстың биологиясы саласындағы білімі бар маман. 1936 жылы Риттер нацистік Германияның қылмыстық полициясының Нәсілдік гигиена және демографиялық биология зерттеу бөлімінің басшысы болып тағайындалды. Оның міндеті – неміс "цыгандары", яғни рома және синти тайпаларының генеалогиялық тарихын құру болды, сонымен қатар ол рома және синтилерге жасалған эксперименттердің "сәулетшісі" атанды. Оның Германиядағы осы топтарды жіктеуге бағытталған псевдоғылыми "зерттеулері" нацистік үкіметке "расалық тазалық" мақсатымен жүзеге асырылған жүйелі қуғын-сүргінге көмектесті.

Ерте өмір

Риттер 1901 жылы Германияның Аахен қаласында дүниеге келген. Ол ерекше орта мектепке қатысты, сондай-ақ Пруссия әскери академиясында оқыды. Неміс фрейкорптарында қызметтенгеннен кейін Риттер әртүрлі университеттерде формалды білім алуын бастады. 1927 жылы Риттер Мюнхен университетінде педагогикалық психология саласы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Риттер білімін жалғастырып, 1930 жылы Гейдельберг университетінен медицина ғылымдарының докторы дәрежесін алды және сол жылы медициналық лицензия алды. 1934 жылы, неміс полициясының нәсілдік гигиена зерттеу бөлімінің басшысы болып тағайындалғанға дейін екі жыл бұрын, Риттер бала психологиясы бойынша маманданған сертификатын алды, ол қылмыстың тұқым қуалауын зерттеді. Ол Тюбинген университетінде тұруының бір бөлігін аяқтады.

Риттер және 1933 жылғы стерилизация заңы

1933 жылы нацистер билікті басып алуы партияға нәсілдік тазалық идеологиясын саясатқа айналдыруға мүмкіндік берді. Генетикалық аурулардың алдын алу туралы заң 1934 жылғы 1 қаңтарда күшіне енді және медициналық білімге сәйкес, ұрпақтарына ауыр физикалық немесе психикалық бұзылулар қаупі бар адамдардың міндетті стерилизациясын қамтыды. Медициналық диагнозы бар азаматтармен қатар, "әлеуметтік бейімделуге қиындық" деп танылғандар да стерильденді. "Әлеуметтік бейімделуге қиындық" деген диагноз көбінесе "әдепсіздік" немесе "жасырын ақыл-ой кемістігі"мен байланысты болды, тіпті интеллектуалдық дефицит байқалмаса да. Риттер "жасырын ақыл-ой кемістігі" терминін ойлап тапты. Риттердің сөзіне қарағанда, осы шартқа ұшыраған адамдар, әсіресе балалар, тәуелсіздік пен айлакерлік көрсетеді және сөйлеуге бейім болады. "Жасырын ақыл-ой кемістігі" дегеніміз – ақылдылықтың маскасы, оны жалған ғылыми медицина мамандары жасырын ақыл-ой кемістігі деп сипаттады: егер олар нақты психикалық мәселені байқап, анықтай алмаса, олар оның бар екеніне сендіріп, кері дәлелдерді алдау деп есептеді. Нацистік үкімет 1933-1939 жылдар аралығында 500-ге жуық рома және синти халқының өкілдерін стерильдеу үшін осы шартты құжаттамалық негіз ретінде пайдаланды.

Зерттеу әдістері

Рассенигиеническая және халықтық биологиялық зерттеулер орталығы (Rassenhygienische und Bevolkerungsbiologische Forschungsstelle) – Криминаль полицияның (Криминаль полициясы) бөлімшесі болды. Бұл ұйымды Риттер басқарды, оның құрамында Ева Джастин, Адольф Вурт, Софи Эрхардт және Рут Келлерман сияқты басқа нәсілдік ғалымдар да болды. 1937 жылға қарай, Зерттеу бөлімі Рейх қауіпсіздігінің орталық кеңсесімен және Рейхтің Ішкі істер министрлігімен бірлесіп, Германия бойынша "таза қанды" және "аралас нәсілді" рома және синтилерді тіркеу үшін топтар құрып сапар шекті. Топтар адамдардың шежіресін анықтау үшін шіркеу тізімдерін пайдаланды. Риттердің кейбір көмекшілері рома тілінде сөйлейтіндіктен, нәсілдік тазалығын құжатпен дәлелдей алмаған ромаларды сұраққа тартып, тексеру жүргізді. Қарсылық көрсеткендер түрмеге жабылуымен қорқытылды. Шежірені анықтаумен қатар, топтар өздерінің субъектілерін суретке түсіріп, қан үлгілерін алып, антропометриялық өлшемдер жасады. Риттер бұл деректерді рома және синти халқының "томен раса" ретінде қылмысқа генетикалық бейімділігін дәлелдеу үшін пайдаланғысы келді.

Риттер нацистік Германиядан кейінгі кезеңде

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияның денацификациялануына қарамастан, Риттерге нацистік үкімет кезінде рома және синти халқына жасаған әрекеттері үшін жауапкершілік тағу қажет болмады. 1947 жылы Холокосттан аман қалған Оскар және Визенц Роуздер Риттерді іздеу үшін жеке детектив жалдады. 1949 жылы Франкфурт билігі Риттердің нацистік кезеңдегі рөлін тергеді; алайда, Риттерге қарсы қозғалған іс "сиғандар" деп аталатын адамдардың көрсетулеріне сенбеу керек деген шешіммен жабылды. Риттер 1944-1946 жылдары Тюбинген университетінде қылмыстық биология пәнін оқытты, содан кейін Франкфурт қалалық денсаулық сақтау басқармасы оны бала дәрігері ретінде жұмысқа алды. Ол бұрынғы көмекшісі Эва Джастинді психолог ретінде жұмысқа тартты. Денсаулығы ұзақ уақыттан бері нашарлаған Риттер 1951 жылы қайтыс болды.