Кіріспе

Парафрения – ұйымдасқан параноидты қате түсініктер жүйесімен сипатталатын психикалық ауру, галлюцинациялармен (шизофренияның оң симптомдары) қатар немесе оларсыз, бірақ интеллект немесе тұлғаның нашарлауысыз (оның теріс симптомдары). Бұл ауру шизофрениядан мұрагерлікке байланысты аз дамуымен, ауруға дейінгі бейімделудің нашарлығымен және прогрессияның баяудығымен де ерекшеленеді. Симптомдар көбінесе өмірдің кейінгі кезеңінде, шамамен 60 жасқа келгенде пайда болады. Кейде жүйелі парафренияны қате түсініктер бұзылысымен кездестіруге болады. Қате түсініктер көбінесе адамды қудалауға ұшыратумен байланысты, бірақ олар эротикалық, гипохондриялық немесе мақтанушылық сипатта да болуы мүмкін. Парафрениямен байланысты галлюцинациялардың көпшілігі есту арқылы болады, пациенттердің 75% осындай тәжірибе туралы хабарлайды; алайда, көру, сезіну және иіс сезу галлюцинациялары да тіркелген.

Таңдау факторлары

Парафрениямен келетін көптеген науқастар есту немесе көру қабілетінде айқын кемістіктерге тап болады, әлеуметтік байланыс жетіспей, оқшаланған өмір сүреді, тұрақты тұрақты үйлері болмайды, үйленбеген және балалары жоқ, сондай-ақ бейімделе алмайтын мінез-құлқылық ерекшеліктері бар. Бұл факторлар парафренияны тудырмаса да, адамдардың өмір бойында осы ауруға шалдығу ықтималдығын арттырады.

Диагностика

DSM және ICD-нің соңғы редакцияларында парафрения диагнозы қамтылмағанмен, көптеген зерттеулер бұл жағдайды "шизофрениядан өзгеше, дербес диагноздық бірлік ретінде мойындайды, мұнда пациенттердің көп бөлігінде органикалық факторлар маңызды рөл атқарады". Психоздық белгілерден жазылуы сирек, және көбінесе парафрения науқастың өмірінің соңына дейін стационарлық емдеуді қажет етеді.

Жасы

Ол көбінесе 60 жастан асқан науқастарда кездеседі, бірақ 40 және 50 жастағы науқастарда да болуы мүмкін. Бұл терминді Зигмунд Фрейд 1911 жылдан бастап қысқа мерзімге шизофрения және деменция прекокс терминдеріне альтернатива ретінде қолданған, оның пікірінше, бұл терминдер жағдайдың түпкі себебін дұрыс анықтамаған. Ал 1912/3 жылы Эмиль Крейпелин оның мағынасын өзгертіп, бүгінгі күні түсінілетін парафренияны – шизофренияның көптеген белгілерімен, бірақ нашарлау және ойлардың бұзылуы жоқ шағын топ адамдарды сипаттау үшін пайдаланған. Қазіргі медицинада парафрения термині "өте кеш жастағы шизофренияға ұқсас психоз" диагнозымен алмастырылды және психотерапевтер оны "атипикалық психоздар, қате пікірлер бұзылысы, басқаша белгіленбеген психоздар, шизоаффективті бұзылыстар және қарт адамдардың тұрақты қудалау сезімі" деп те атайды. Дегенмен, қазіргі зерттеулер бұл жағдайды "шизофрениядан ерекшеленетін, көптеген науқастарда органикалық факторлардың маңызды рөл атқаратын жеке диагностикалық бірлік" ретінде мойындайды.