Кіріспе

Футбол, регби лигасы, регби одағы және Австралиялық футболда, алдау немесе қалжың – бұл ойыншының қарсыласын оның пас беретініне, соққы жасайтынына, белгілі бір бағытта қозғалатынына немесе допты қабылдайтынына сендіріп, одан кейін мүлдем басқаша әрекет етуі, соның арқасында үстемдікке қол жеткізуі.

Қауымдастық футболы

Қауымдастық футболында шабуыл жағдайларында дриблинг кезінде алдау (фейк) жиі қолданылады. Қарсыласты қозғалыс бағытынан жаңылыстыру үшін мысалдар: Роналду мен Криштиану Роналду қолданған қадам; Ривеллино, Роналду және Роналдиньо қолданған флип-флэп (сондай-ақ "эластико" деп те аталады); Зинедин Зидан мен Диего Марадона қолданған Марсель бұрылысы ("360" немесе "рулетка" деп те аталады); Неймар қолданған көкжиек бұрылысы; Иохан Кройфтың есімімен аталған Кройф бұрылысы; және Ромарио қолданған допты сүйреп айналу (допты қорғаушыдан аяғыңыздан кетпей сүйреп жүру). Ең көп кездесетін жағдай – шабуылдау кезінде, ойыншы гол соққысы мүмкіндігі бар аймақта, қорғаушыны алдап, оның соққыға дайындалғанын сезіндіріп, қозғалысын тоқтатуға мәжбүр етеді. Бұл ойыншыға қорғаушыны айналып өтіп, жақын қашықтықтан гол соғуға мүмкіндік береді. Бұл алдау қақпашыға қарсы бірге-бір жағдайда да қолданылуы мүмкін: мысалы, Диего Марадонаның "Ғасырдың голы", онда ол алаңның жартысын бірнеше ойыншыны басып өтіп, қақпашы Питер Шилтонға қарсы шығып, оны алдап, допты қақпаға енгізді. "Алдау" сөзі етістік ретінде де қолданылады. Онда ойыншы допқа қарай жүгіріп, оны қабылдағандай болып, аяқтарының арасынан өткізіп жібереді. Бұл оның командаласына – допқа қарай жылжып келе жатқан, бірақ одан алыс тұрған ойыншыға – допты алуға мүмкіндік береді. Көбінесе кездесетін жағдай – "алдау" жасаған ойыншы допты аяқтарының арасынан өткізіп жібергеннен кейін оны қуу, бұл қимыл "мускат жаңғағы" деп аталады. Егер алдау сәтті болса, бұл өте тиімді, себебі қорғаушының тоқтауы мен қозғалуы шабуылдаушыдан әлдеқайда баяу болады, ол инерцияны сақтайды. Луис Суарес осы тәсілдерді жиі қолданады.

Регби лигасы және регби одағы

Регби лигасы және регби одағында "алдау" деген сөз ұқсас мағынаны білдіреді, бірақ көбінесе ойыншы қарсыласын допты пас беруге немесе кейде тепкілеуге дайындалып тұр деп ойландырып, ішінде допты өзінде қалдырып, жүгіріп кетеді. Бұл қорғаныстағы ойыншыларды алдау пасқа түсіп, олардың назарын аударуға мүмкіндік береді. Егер алдау сәтті болса, қорғаушы "алданды" делінеді. "Алдау" тактикасын алғаш қолданған немесе кем дегенде осы әдісті Жаңа Зеландияға жеткізген регбишілердің бірі Томми Хаслам болды. Хаслам регбидегі бөлініске дейін Батли клубында ойнады және 1888 жылы Жаңа Зеландия мен Австралияға жасалған Британ аралдарының құрама командасының құрамында болды.

Австралиялық футбол

Австралиялық футбол ережелерінде "думи" термині басқа футбол түрлеріндегідей ұқсас мағынаға ие. Думи – бұл командаласыңызға қолмен немесе аяқпен пас беруді есімдей көрсетіп, қарсыласты алдап, одан кейін күрт бағытты өзгерту арқылы қарсыласынан қашу үшін қолданылатын амал. Бұл терминді "баукинг" немесе "алдау" деп те атайды.