Кіріспе

Австрияның Вена қаласындағы қазіргі заманғы австриялық өнер мұражайы, Вена қаласындағы Музейлік кварталда орналасқан Леопольд мұражайы, Эгон Шиле, Густав Климт, Оскар Кокошка және Рихард Герстль сияқты суретшілердің ең ірі жинақтарының бірін қамтиды. Әлемдегі ең үлкен Эгон Шиле жинағы осы мұражайда сақталған. Элизабет және Рудольф Леопольд бес онжылдық бойы жинаған 5000-нан астам экспонат 1994 жылы Австрия Республикасы мен Австрия Ұлттық банкінің қолдауымен Леопольд мұражайының жеке қорына біріктірілді. Леопольд мұражайы 2001 жылы есігін ашты. Жинақтың негізгі бөлігі 20 ғасырдың бірінші жартысындағы австриялық өнерді, оның ішінде Эгон Шиле мен Густав Климттің маңызды картиналары мен суреттерін қамтиды, бұл Вена секцессиясынан, Австриядағы модерн/югендстиль қозғалысынан экспрессионизмге қарай болған эволюцияны көрсетеді. Тарихи контекст 19 және 20 ғасырлардағы австриялық өнердің маңызды туындылары арқылы бейнеленеді.

Нацистер тонаған өнер

Леопольд мұражайы нацистер тонаған өнер туындыларына қатысты көптеген дау-дамайларға тартылған. 1997 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті Леопольд туралы жариялаған мақаласында оны «тырысқан» коллекционер деп сипаттады, оның қатал тактикасы нацистер тонаған өнерді, соның ішінде Шиленің «Уоллидің портретін» сақтауына әкелді, бұл картина еврей өнер саудагері Леа Бонди Джарайға тиесілі болған. Көптеген сот процестерінен кейін, доктор Леопольд қайтыс болғаннан соң ақыры келісімге қол жеткізілді. «Леопольд картинаның ұрланғанын білген», - деді өнер заңгері Николас О’Доннелл, «Ол мұны әрқашан білген. Оның мақтанышы мен өршілдігін жойғаннан кейін, нақты келіссөздер жүргізуге мүмкіндік туды».

2008 жылы Австрияның «Жасылдар» партиясы мен Израильдік мәдениет қауымы (ИКГ) мұражайды «нацистер еврей иелерінен ұрлаған өнерді сақтап отырғаны» үшін айыптады, Эгон Шиленің 1914 жылғы «Көлдегі үйлер» картинасы «нацистер еврей иесі Дженни Штайнерден ұрланғаны» туралы мәлімдеді. 2011 жылдың маусым айында мұражай 19 ғасырлық австриялық суретші Антон Ромаконың туындыларына қатысты өнер коллекционері және бизнесмен Мориц Айслердің мұрагерлерімен келісімге келді. 2016 жылы мұражай екінші дүниежүзілік соғыс кезінде еңбек лагеріне жер аударылғаннан кейін қайтыс болған Карл Майлаендердің мұрагерлерімен Шиленің бес туындысына қатысты келісімге келді. 2023 жылдың қарашасында Фриц Грунбаумның мұрагерлері мұражайға Шиленің «Өлі қала III», «Гримасамен автопортрет» (1910), «Қызыл шаль киген адам» (1913), «Сары матамен отырған қыз» (1913) және «Сары шұлықпен тұрған қыз» (1914) картиналарын қайтаруды талап етіп, сотқа берді. Грунбаум, еврей кабаре суретшісі және өнер коллекционері, оның әйелі сияқты Холокост кезінде қаза болды.

Жылаңаш ерлер

2012 жылы, көпшіліктің наразылығынан кейін, музейдің ең үлкен көше плакаттары Илзе Хайдердің «Накте Меннер» (ағылш. «Жылаңаш ерлер») көрмесінің ең танымал туындысы – «Vive la France» (француз суретшілері Пьер мен Жиль салған үш жалаңаш француз футболшысының суреті, олардың жыныс мүшелері толық көрініп тұр: біріншісі қара, екіншісі араб/мұсылман, үшіншісі ақ) суретшілердің өздерінен, ойыншылардың жыныс мүшелерін жабу үшін қызыл лента немесе жолақ қосылып өзгертілді.