Кіріспе

Шотланд кәсіпкері Дэниел Никол Данлоп (28 желтоқсан 1868, Килмарнок, Шотландия – 30 мамыр 1935, Лондон) – шотланд кәсіпкері, Дүниежүзілік қуат конференциясының және басқа да ұйымдардың негізін қалаушы, теософтан антропософқа айналған адам. Ол суретші Рональд Оссори Данлоптың әкесі болды.

Балалық шағы, білім, неке және балалар

Дунлоп 1868 жылғы 28 желтоқсанда Килмарнок қаласында Александр Дунлоп пен Кэтрин Николдың (1847–1873) жалғыз баласы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі сәулетші және квакер дінінің уағыздаушысы болған. Бес жасында анасынан айырылып, Арран аралында әкесінің әкесімен бірге өсті, онда ол балық аулау кәсібін үйренді. Әкесінің әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Килмарнокқа әкесіне қайта оралып, жергілікті мектепке барып оқыды. Оқуын аяқтаған соң, ол Шотландияның батысындағы Айршир графтығының Ардроссан қаласындағы инженерлік компанияда оқушы болып жұмыс істеді. Әкесімен пікір келіспегендіктен, 1886 жылы үйден кетіп, Глазгодағы велосипед дүкенінде жұмыс істеді. 1889 жылы Дублинге көшіп, шай және шарап саудагерінің жұмысын істеді, онда ол ақындар Æ (Джордж Уильям Рассел) және Уильям Батлер Йейтспен танысып, достық қарым-қатынас орнатты және Ирландия теософиялық қоғамында белсенділік танытты. Ол сондай-ақ Джеймс Джойстың танысы болды, ол оны «Улисс» романында еске алды. 1891 жылы Элеонора Фицпатрикке (шамамен 1867–1932) үйленді; үш баланың әкесі болды – танымал суретші Рональд Оссори Дунлоп, социолог Майкл Янгтың анасы Эдит және Айлин.

Бизнесте

Дунлоп Америкаға көшіп, 1896 жылы американдық «Вестингхаус электр» компаниясында жұмыс істеді, кейін менеджердің көмекшісі, содан кейін оның Еуропалық жарнама бөлімінің менеджері болды. 1899 жылы ол осы қызметте отбасымен бірге Ұлыбританияға оралды. 1911 жылы Себастьян Зиани де Ферранти және басқалармен бірге Данлоп Лондон қаласында Британдық электр және одақтас өндірушілер қауымдастығын (BEAMA) құруға көмектесті, ол әлі күнге дейін бар. Ферранти оның бірінші төрағасы (1913 жылға дейін) болған кезде, Дунлоп алдымен оның хатшысы, кейіннен директоры болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін бір-екі жыл өткен соң, Дунлоп 1924 жылдың 11 шілдесінде алғаш рет өткен және оның төрағасы болып сайланған Дүниежүзілік Энергетика Кеңесінің алдағысы – Дүниежүзілік қуат конференциясын ұйымдастыруды бастады. Өмірінің соңына таман ол «Electrical Fair Trading Council» және Дүниежүзілік қуат конференциясының атқарушы кеңесінің тәуелсіз төрағасы болып сайланды.

Теософиядағы еңбегі

1886 жылы үйінен Глазгоға кеткеннен кейін көп ұзамай Дунлоп оккультизм және философия саласындағы еңбектерді зерттей бастады. Бұл оның Эмен (Æ) достығының арқасында күшейді және олардың өмір бойына созылған байланысына әкелді. Дублинге көшкеннен кейін ол Теософиялық қоғамның жергілікті ложасына мүше болды. Э және Йейтспен бірге ол Герметикалық қоғамның жиналыстарына қатысып, 1892 жылы «Ирландиялық теософ» журналын құрды және 1897 жылы Дублиннен Америка Құрама Штаттарына кеткенге дейін оны редакциялады. 1895 жылы Теософиялық қоғам бөлінген кезде Дунлоп Америкадағы Теософиялық қоғамға қосылды, онда ол Кэтрин Тинглинің президенттік хатшысы қызметін мерзім-мерзім атқарды. 1899 жылдың соңында ол Америкадағы Теософиялық қоғамнан кетті, немесе шығарылды деген де болжам бар, себебі бұл мәселе бойынша құжаттар нақты емес, және Лондондағы Адьяр Теософиялық қоғамына қосылды. Ол «Theosophical Review» және «The Vahan» журналдарында көптеген мақалалар жариялады. 1909 жылы ол теософиялық дәріс циклдері мен қатысушылардың жақын танысуына мүмкіндік беретін жазғы мектептерді, тұрақты халықаралық жиналыстарды ұйымдастырды. 1910 жылы Манчестерде Блаватский институтын құрды, сондай-ақ сол жылы Чарльз Лейзенбимен бірге «Жол» журналын шығарды. Ол Теософиялық қоғамның қолдауымен «Жолдағы жарық» деген атпен өзінің теософиялық ложасын құрып, оның президенті болды.

Антропософиямен кездесу

Дунлоп Рудольф Штайнерді алғаш рет Теософиялық қоғамның неміс бөлімінің бас хатшысы болып тұрғанда кездестірді. Алайда, ол 1920 жылға дейін Антропософиялық қоғамға қосылмады, сол кезде ол антропософиялық "Адам бостандығы тобын" құрды және оған жетекшілік етті. Ол бұл жерде тағы да антропософиялық жазғы мектептер идеясын ұсынды, олар 1923 және 1924 жылдары іске асырылды. Рудольф Штайнермен жеке кездескеннен кейін, екеуі де өте жақын рухани байланыста екендерін және бір-біріне құрметпен қарастындырды. 1928 жылы ол Антропософия бойынша бірінші және жалғыз дүниежүзілік конференцияны ұйымдастырды, ал 1929 жылы Ұлыбританиядағы Антропософиялық қоғамның бас хатшысы болып сайланды. Ол Элеонора Мерримен (1873–1956) тығыз достық қарым-қатынаста болды, ол оның жұмысын, әсіресе оның әйелі Элеонораның 1932 жылы қайтыс болғаннан кейін, қолдады. Жалпы Антропософиялық қоғам ішіндегі қақтығыстар мен билік күресінің салдарынан, 1935 жылдың сәуірінде қоғам бөлініп кетті, соның нәтижесінде Дунлоп көптеген басқа жетекші мүшелермен бірге қоғамнан шығарылды. Ол көп ұзамай аппендициттен қайтыс болды. Дунлоп Дүниежүзілік экономикалық ұйым құру ниетімен тағы бір антропософ, Уолтер Йоханнес Штайннің көмегіне жүгінді, бірақ оның өлімі осы жобаның іске асуына кедергі келтірді.