Кіріспе

Тамар Гуржу Хатун (; сондай-ақ Гургу Хатун, фл. 1237 – 1286) – Грузияның Багратиони әулетінен шыққан ханшайым, Рум сұлтанатының басты жұбайы, сұлтан Қайхусрау II-нің сүйікті әйелі, ол 1237 жылы Хорезмнің Мұхаммед II қайтыс болғаннан кейін оған үйленді. 1246 жылы оның қайтысынан кейін Анатолияның күшті тұлғасы Мү'ин әл-Дин Парванаға үйленді. Ол сұлтан Қайқабад II-нің анасы және Румиге демеушілік жасады. Оның «Гуржу Хатун» атағы түркі тілдерінде «Грузин ханым» деген мағынаны білдіреді.

Өмір

Ол Тамар (Тамари) ретінде дүниеге келді және Грузия Корольдігінде кең таралған, Киелі кітаптағы есім болды. Ол әжесі Тамар Ұлының құрметіне осылай аталды. Гуржу Хатун – Грузия патшайымы Русудан мен Сельджук князі Гиас ад-Диннің қызы, Килиж Арслан II-нің немересі. Ол Грузия патшасы Давид VI-ның қарындасы еді. Грузиялықтардың көпшілігі сияқты, Тамар бастапқыда Шығыс православиесінде болды, бірақ кейіннен Ислам дініне кірді. Бұған себеп, оның анасы тарапынан, Тамар мен туысы Дәуіт Олудың арасындағы құпия қарым-қатынас туралы негізсіз айыптаулар болды, бұл оның күйеуімен бұрынғы ақылдасқан қарым-қатынасын тоқтатты. Ол күйеуінен зор соққы алды және бұрынғы дінінен бас тартуға мәжбүр болды. Оған тек қай ислами бағытқа өтуді қалағанын таңдауға рұхсат етілді. Гуржу Хатун суфизмді таңдады. Осы дәуірдегі Сельджук монеталарындағы күн Тамарды, ал арыстан сұлтанды бейнелейтін болған. Бұл эмблема – "шир у хуршид" (Арыстан мен Күн) деп аталды және кейіннен ислам әлемінде кеңінен таралды (дегенмен, оның тамыры одан да ертерек заманға дейін жетеді). 1246 жылы Кейхусрау қайтыс болғаннан кейін, Мү'ин әл-Дин Парвана солтандық билігін қолға алып, Гуржу Хатунға үйленді. Ол ғылым мен өнерді демеушілік етті, әсіресе, атақты суфи ақыны Румимен жақын қарым-қатынаста болды. Сондай-ақ, ол Румидің Коньядағы мазарының салынуына қаржылай көмек берді.