Кіріспе

Перудегі археологиялық орын – Силустани. Бұл Перудегі Пуно қаласының жанындағы Умайо көлінің жағасында орналасқан инкаларға дейінгі қорым. Мұнара сияқты құрылыстарда, «чульпа» деп аталатын жер бетінде салынған қабірлер, 15 ғасырда Инка империясы бағындырған Аймара халқының Кулла тайпасының іздері. Бұл құрылыстарда толық отбасылық топтардың қалдықтары сақталған, бірақ олар, көбінесе, ақсүйектерге ғана арналған болуы мүмкін. Көптеген қабірлер қабір тонаушылармен жарқызылған, ал қалғандары аяқталмай қалған.

Чулла

Өлгендерге құрмет көрсету және туыстық байланыстар аймара мәдениетінің ажырамас бөлігі болды, ал Силустанидегі зор чуллпалар немесе "чупалар" инкаларға дейінгі және инка дәуіріндегі аймара элитасын орналастыру үшін салынған. Бұл сөз 19 ғасырда қолданылған және Людовико Бертонионың сөздігінен (1612 ж.) алынған. Бертонио жартылай көшпелі малшылардың тоқумен жасалған жерлеу орындарын "чульпа" деп атады, ал тас мұнараларды "ута амая" – "жандар үйі" деп атады. Дегенмен, "чуллпа" термині бүгінде мұнараларды атау үшін қолданылады. Силустанидегі көптеген чуллпаларда инкаларға дейінгі ерекшеліктері бар, олар кейін инка тас блоктарымен жаңартылды. Осыған ұқсас чуллпалар бүкіл Оңтүстік-Орталық Анды таулы аймағында кездеседі, ал жер бетіндегі жерлеу салты Тиуанаку дәуіріне (шамамен 500–950 жж.) дейін барып жетеді. Қабірлердің ішкі жағы бүкіл топ адамдарды, көбінесе аймара элитасының кеңейтілген отбасыларын қабылдауға арналған. Мәйіттерді әдейі мумиялау жолымен сақтамаған, бірақ жабық қабірде пайда болған құрғақ ортада олар ғасырлар бойы сақталды. Көптеген мумиялардың орамы ұрықтың позыциясында жерленгенін көрсетеді. Кейбір қабірлердің тасына түрлі жануарлардың суреттері ойылып салынған. Ғимараттардың жалғыз ашылуы шығысқа қарап тұр, онда Күн ана Жер-Ананың арқасында күнделікті қайта туады деп сенген.

Сәулет

Чуллалар Силустаниге ғана тән емес, олар Альтипланоның барлық аймақтарында кездеседі. Бірақ осы орын олардың ең жақсы сақталған және көрнекті мысалы деп есептеледі. Бір чулланың үстіндегі үлкен пандус құрылыс кезінде қабырғаларға қалай тас үйілгенін көрсетеді. Әйгілі Кобо Куско соборын салғанда инка құрылысшылары да осындай пандус қолданғанын айтқан.