Кіріспе
Лұқа 10 – Христиан Киелі кітаптарының Жаңа Өсиетінен Лұқа Ізгі хабарының оныншы тарауы. Онда Исаның жеті жүз шәкіртін жібергені, әйгілі Жақсы самариялық туралы параболасы және оның Мәриям мен Марта үйіне барғандығы баяндалған. Бұл Ізгі хабардың авторы, сонымен қатар Елшілердің істерін жазған, аты аталмаған, бірақ ерте христиан дәстүрі бойынша бірауздан Лұқа Ізгі хабаршы деп танылған.
Мәтін
Бастапқы мәтін Койне грек тілінде жазылған. Бұл тарау 42 аятқа бөлінген.
Жетпіс елшінің оқиғасы
Лұқа жазған Ізгі хабарда осы оқиғалар ғана келтірілген. Жетпіс адамның қайтып оралуы осы бөлімді аяқтады (17-20-аяттар). Бұл үзіндіде Исаның «жұмыскер еңбегінің құнына лайық» деген сөзі бар. Бұл сөздер Тімотеге 5:18 (ЖД) -де былай делінген: «Астық бастырып жүрген өгіздің аузын байлама» және «жұмыскер еңбегінің құнына лайық». Осы сөздердің біріншісі Ескі Келісімнің Құран кітабының 25-тарауының 4-аятында кездеседі, ал екіншісі Ескі Келісімде жоқ. Кейбір қолжазбаларда тағы жетпіс екі адам туралы айтылған. Қолжазбалардағы мәліметтер «біршама екіге бөлінген, сондықтан Лұқаның не жазғанын анықтау қиын. Textus Receptus 70 санын көрсетеді, бірақ басқа да сындық мәтіндер «duo» сөзін қосымша мүмкіндік ретінде көрсетеді. Екі нұсқа да Эрик Франклин Лұқаның баянында көрініс тапқан деп санайтын Ескі Келісімдегі екі оқиғамен байланысты: Жаратылыс кітабының 10-тарауында әлемнің жетпіс ұлтының тізімі бар, бірақ Септуагинтада (LXX) жетпіс екі ұлт тізілген. Сандар кітабының 11-тарауында Мұсаның өзіндегі рухтың бір бөлігін жетпіс қартқа бергені айтылады, бірақ тағы екі адам да осы сыйлықты бөліскендіктен, оны жетпіс екі адам деп қарастыруға болады. Франклин бұл аятта Құдай патшалығының «құшағына» жақсы жауап беретіндерге жететінін айтады. Кеннет Н. Тейлор Лұқаның қайта баяндамасында патшалықтың, әсіресе, емделгендерге сыйланғанын айтады: «Дертке шалғандарды емдеңдер, және емдеген кезде: «Құдай патшалығы сіздерге жақын!» дейтіңдер». 11-аятта «Құдай патшалығы сіздерге жақындады» деген сөздер қайталанады, бірақ бұл аят елшілерді қабылдамағандарға да жақын екенін көрсетеді. Мейер бұл аятта Исаның жетпіс адамды және өзін қабылдамаған қалаларды тең дәрежеде қарастырғанын растайтын принцип бар екенін айтады. Екінші бөлімде сөз өрбуге шағылысады: сезімнің күшеюі, салтанатты қорытынды. Лұқа жетпістің жақсы қабылдану мүмкіндігінің оң жағын сақтайды, бірақ теріс жағына көбірек назар аударады.
For the Scripture says, "You shall not muzzle an ox while it treads out the grain", and "The laborer is worthy of his wages". The first of these statements is found at Deuteronomy 25:4 (NKJV), but the second statement is not found in the Old Testament, leading to the suggestion that the author of the letter to Timothy may have referred to Luke or the equivalent verse in Matthew. Some manuscripts refer to seventy two others. The manuscript evidence "is fairly divided, and it is not easy to conclude what Luke actually wrote. The Textus Receptus refers to 70, but other critical texts note the word δύο, duo, as a potential addition. Both alternatives are linked to the two Old Testament episodes which Eric Franklin considers potentially to have been reflected in Luke's account:
Genesis 10 has a list of the seventy nations of the world, although the Septuagint (LXX) has seventy two. Numbers 11 speaks of Moses choosing seventy elders upon whom a portion of the spirit that was upon him would rest, but since two others shared the gift, this could be taken as seventy two. Franklin suggests that in this verse, the "embrace" of the kingdom of God reaches those who respond favourably to the message. Kenneth N. Taylor, in his paraphrase of Luke, has the offer of the kingdom given especially to those who are healed:
Heal the sick; and as you heal them, say, "The Kingdom of God is very near you now". Verse 11 repeats "that the kingdom of God has come near you", but this verse also points to it being near those who reject the messengers. Meyer holds this verse offers confirmation in principle that Jesus placed on equal grounds the cities which reject the seventy and those which reject Himself. In the second part, the saying rises to a climax: a deepening of the emotion, a solemn conclusion. Luke's treatment retains the positive side of the seventy's potential reception but places more emphasis on the negative.
17-аят
Жетпіс шәкірт қуанышпен Исаға қайтып келді де: - Раббым, Сенің атыңмен тіпті шайтандар да бізге бағынады! - деді. Мейер осы тараудағы олардың міндеттерінің мәніне байланысты, жетпістің барлығы бірдей бастапқы орнына бір уақытта оралған болуы екіпайлы екенін атап өтті. Иса заңгердің дұрыс жауап бергенін растады. Лұқаның осы Ұлы Ұстанымға қатысты баяндауы, Марк пен Матфейден өзгеше, онда Иса шәкірттеріне тікелей осылар Заңдағы ең үлкен өсиеттер екенін айтқан. Содан кейін заңгер өзінің "қонағын" кім деп сұрады. Жауап ретінде Иса бір саяхатшы, болжам бойынша яһуди, туралы оқиға айтты, ол жол бойында ұрып-соғып, тонап, жартылай өлтіп тастаған. Бірінші дін қызметкері, содан кейін леуілік өтіп кетеді, бірақ екеуі де сол адамнан қашып өтеді. Соңында, саяхаттап жүрген самариялық келеді. Самариялықтар мен яһудилер әдетте бір-бірін жек көретін, бірақ самариялық жараланған адамға көмектеседі. Осы теңеу Жаңа Өсиеттің тек осы тарауында ғана айтылған. Исаның самариялықты жақсы жағынан көрсетуі оның тыңдаушыларын таңқалдырған болар. Августин мен Джон Ньютон сияқты кейбір христиандар бұл теңеуді аллегориялық тұрғыдан түсіндірді, самариялық Иса Мәсіхті бейнелейді, ол күнәлі жандарды құтқарады. Дегенмен, басқалары бұл аллегорияны теңеудің бастапқы мағынасына қатысы жоқ деп санайды.
Бұл теңеу сурет, мүсін, поэзия және киноға шабыт берген. "Жақсы самариялық" деген сөз тіркесі, бейтаныс адамға көмектесетін адамды білдіреді, осы теңеуден шыққан, және көптеген ауруханалар мен қайырымдылық ұйымдары Жақсы самариялық атымен аталады.
Мәриям мен Марта (10:38-42)
Лұқаның баяндауында Марта мен Мәриямның үйі "бір белгілі ауылда" орналасқан. Бетания есімді жер туралы ештеңе айтылмаған, және ол Исаның Иерусалимге қарайғы жолының жер бедерімен үйлеспейді, себебі осы оқиғаның басында Ол Ғалилеядан жаңа ғана шығып келе жатыр. Джон Килгаллен былай дейді: "Лұқа Марта мен Мәриямның оқиғасын басқа жерге жылдырған".