2006 жылғы Франциядағы жастар наразылығы: Еңбек заңнамасына қарсы күрес
2006 youth protests in France
Францияда 2006 ж. жастар наразылығы: Еңбек заңдарын жеңілдетуге қарсылық. Жастар жұмысқа орналасу шарттарына (CPE) наразылық білдірді, жұмыстан босату оңайлатылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2006 жылы Франциядағы жастар наразылығы ақпан, наурыз және сәуір айларында еңбек нарығын либералдауға бағытталған заңға қарсылық тудырды. Наразылықтарға ең белсенді қатысушылар – жастар болды, өйткені бұл заң жобасы олардың болашақ жұмыс орындарына кері әсер етеді деп санады.
The 2006 youth protests in France occurred during the months of February, March, and April as a result of opposition to a measure set to deregulate labour. Young people were the primary participants in the protests as the bill would have directly affected their future jobs in a way that they considered negative.
Еңбек туралы заң жобасы
"Loi pour l'égalité des chances" ("Тең мүмкіндіктер туралы заң") деп аталатын даулы заң жобасы, жаңа еңбек шартын – Contrat première embauche (CPE – Бірінші жұмыс шарты немесе Жас мамандарға арналған шарт) енгізді. Жаңа жұмыс орындарын құруға бағытталған бұл шарт бойынша, жиырма алты жасқа дейінгі жұмыскерлерді шарттың алғашқы екі жылында жұмыстан босату оңайлатылған болар еді. Бұл, жұмыс берушілерге алғашқы екі жыл ішінде қандай да себепсіз жиырма алты жасқа дейінгі жұмыскерлерді жұмыстан шығаруға мүмкіндік беретін еді. Аталған Бірінші жұмыс шартына қарсылар, оның жұмыс орнының тұрақтылығын күйретеді, жалақыны төмендету үшін әлеуметтік қысымға ұшыратады, сондай-ақ қызметкерлердің сексуалдық зорлық-зомбылық немесе басқа да қатыгездік жағдайларында заңдық көмекке жүгінуіне кедергі келтіруі мүмкін деп алаңдады, себебі бұл оларды кейіннен жұмыстан шығаруға әкелуі мүмкін еді. Заң жобасын қолдаушылар Францияның тым қатаң реттелген еңбек нарығы француз бизнесмендерін қызметкерлерді жұмысқа алудан тиып отырғанын, нәтижесінде Францияда жоғары жұмыссыздық деңгейіне соқтырғанын айтты. Жұмыссыздықтың жоғары деңгейі, әсіресе жас иммигранттар арасында, 2005 жылғы Франциядағы әлеуметтік толқулардың басты себебі саналды және бұл толқулар Бірінші жұмыс шартын қабылдауға қатысты қоғамдық қажеттілікті күшейтті. Жастар ерекше тәуекелде болды, өйткені олар ересек жұмыскерлерге қарағанда мансаптық мүмкіндіктерден шеттетілді, бұл экономикалық тұрғыдан әлсіз топтар арасындағы шиеленісті күшейтіп, кейбір мамандардың пікірінше, Ұлыбритания мен АҚШ-та жақсы мүмкіндіктер іздеп кеткен бітірушілердің миын кетіруіне әкелді. Француз халқы Бірінші жұмыс шартын қабылдау мәселесінде шамамен екіге бөлінді. Бұл шарт алғаш рет 2005 жылдың қазан және қараша айларында Францияда болған әлеуметтік толқулардан кейін ұсынылды. Франция премьер-министрі Доминик де Вильпеннің рейтингісі төрт айдың ішіндегі ең төменгі көрсеткішке – 42 пайызға дейін төмендеді, бұл негізінен заң жобасына қарсы наразылықтардың салдарынан болды. Ол, Франция президенті Жак Ширактың қолдауына ие екенін мәлімдеді. Кейіннен L'Express және Paris Match газеттерінде жарияланған сауалнамалар халықтың көбінесе наразылық білдірушілерді қолдайтынын көрсетті – президент Ширак қол қойған кезде шамамен 70 пайызы CPE заңына қарсы болды. Заң жобасында 14 жастағы балаларға кәсіби білім беруге мүмкіндік беру, оқушылар сабақтан қашып кеткен жағдайда отбасылық әлеуметтік жәрдемақыны тоқтату (бұл шара ұлтшыл «Ұлттық фронт» партиясының бағдарламасында бұрыннан бар еді) және 15 жастағы жастарға түнгі жұмыс істеуге рұқсат беру (бұрынғы 16 жастағыларға қарағанда) қарастырылды.
The controversial bill, entitled "Loi pour l'égalité des chances" ("Equal Opportunity Law"), created a new job contract, the Contrat première embauche (CPE – First Employment Contract or Beginning Workers Contract). Under this job contract, which aimed to encourage the creation of new jobs, it would have been easier, during a contract's first two years, for workers under twenty six years old to be fired. It would have allowed employers the opportunity to terminate employment of workers under twenty six without any reason, within their first two years of employment. Those opposed to the First Employment Contract were worried that it could compromise job security, encourage social pressure with a view to lowering wages, and impede employees in having legal recourse in cases of sexual harassment or other abuse, since this could lead to them subsequently being fired. Proponents of the bill argued that France's tightly regulated employment market discourages French businesses from employing staff, which has led to France suffering high unemployment. High unemployment, especially for young immigrants, was seen as one of the driving forces behind the 2005 civil unrest in France and this unrest mobilized the perceived public urgency for the First Employment Contract. Youths are particularly at risk as they have been locked out of the same career opportunities as older workers, contributing to both a rise in tensions amongst the economically disenfranchised underclass, and, some claim, a brain drain of graduates leaving for better opportunities in Britain and the United States. The French population was roughly split on the issue of whether the First Employment Contract should be implemented. The contract was first proposed after the civil unrest that occurred in France in October and November 2005. French Prime Minister Dominique de Villepin's rating dropped to a four month low of forty two percent, largely because of the recent protests against the bill. He stated though that he had the backing of French President Jacques Chirac. Later on, polls in L'Express and Paris Match displayed a swing of the population behind protesters – around 70% were against the CPE law when it was promulgated by president Chirac. The bill also included the possibility of manual labour apprenticeships for 14 year olds, suspension of family welfare in cases of students skipping school (a measure long in the programme of the far right National Front party), and night labour being permitted for youths as young as 15 years old (as compared to 16 years old before).
Ақпан
Заң жобасына қарсы наразылықтар бастапқыда Доминик де Вильпен бұл заң жобасын бекітуге дейін өтті. 7 ақпанда 200 000 мен 400 000 аралығындағы адам 187 демонстрацияға қатысты. Ақпан айында Ренн сияқты кейбір университеттер де оккупацияланды.
Protests against the bill originally occurred before the bill was approved by Dominique de Villepin. On 7 February, between 200,000 and 400,000 people took part in 187 demonstrations. Some universities, including Rennes, were also occupied during February.
Наурыздың басында
7 наурызда миллионнан астам адам наразылыққа қатысты. 9 наурызда шамамен 38 университет ереуілде болды.
Over a million took part in protests on 7 March. On 9 March, around 38 universities were on strike.
16 наурыз
16 наурызда Франция бойынша өткен наразылықтар кең ауқымды бұзылыстарға алып келді. Шамамен жүз велосипедші Лувр маңындағы көшелерді тосқан, еңбек шартына қатысы жоқ наразылыққа қатысты. (Лувр маңындағы наразылық мектептердегі дене тәрбие сабақтарының мұғалімдерінің жетіспеушілігіне байланысты болды.) Тағы бір жүз наразылық жасаушы Рен қалалық әкімдігіне жиналды және кетпеді. Басқа, көбінесе бейбіт, наразылықтар елдің Марсель сияқты қалаларында өтті. Көптеген университеттер, соның ішінде Тулуза университеті, 16 наурызда жабылуға мәжбүр болды, себебі наразылықтар кезінде оларды ашық қалдыруды қалағандар да болды, ал кейбіреулері жабуды талап етті.
Protests across France on 16 March led to widespread disruptions. Approximately one hundred bicyclists barricaded streets around the Louvre in protests unrelated to the labour contract. (The protest around the Louvre concerned the lack of sports teachers in schools.) Another hundred protesters descended on City Hall in Rennes, refusing to leave. Other, mostly peaceful, protests occurred throughout the country, in cities such as Marseille. Many universities, including the University of Toulouse, were forced to close on 16 March as some wanted them to remain open and others wanted them closed during the large protests.
18 наурыз
18 наурызда Париждегі демонстрациялардың зорлық-зомбылыққа толы бөлігіне бұқаралық ақпарат құралдарының назары аударылды, онда 700 000-ға дейін наразылық білдірушілер қаланың Place de la Nation алаңына жиналды. Наразылық білдірушілер жиыннан кеткеннен кейін, бірнеше ондаған тәртіпсіздік тудырушылар көліктерді өртеп, дүкендердің витриналарын қиратты, ал полиция жағдайды реттеу үшін шақырылды. Полиция көпіршік тарату үшін көз жастыратын газ қолданды. Кешке қарай Сорбонна алаңында жүздей наразылық білдіруші мен полиция арасында таңғы сағат 1-ге дейін жаңа қақтығыстар болды. Сол түні наразылық білдірушілердің бірі, Sud PTT кәсіподағының мүшесі Сирил Ферес, тәртіпсіздікке қарсы күрес жүргізіп жатқан полицияның аяғына тиіп, Париждегі Place de la Nation алаңында болған қақтығыстан кейін үш апта комада жатты. Сол күні Парижде 156 адам қамауға алынды. Марсельдегі наразылық білдірушілердің кейбіреуі Марсель қалалық әкімдігінің ғимаратына көтеріліп, француз туын "капитализмге қарсы" деп жазылған тумен ауыстырғаннан кейін, оларға көз жастыратын газ шашыратылды. Елдің қалған бөлігіндегі наразылықтар азырақ болды. Полицияның есебуынша, ел бойынша ұйымдастырылған 160-қа жуық наразылыққа жарты миллион студент пен жұмысшы қатысты. Ұйымдастырушылар бұл санды 1,5 миллионға жуық деп бағалады. Студенттердің (оның ішінде жоғары сынып оқушыларының) демонстрациялары күнделікті айналып, көбінесе полициямен қақтығыстарға ұласты.
Media attention focused on the violent element of the demonstrations in Paris on 18 March, when as many as 700,000 protesters converged on the city's Place de la Nation. Once the protesters departed from the meeting, a few dozen rioters began to torch cars and vandalize store fronts as police were called in to calm the situation. To suppress the crowd, police officers began to spray tear gas. In the evening, new clashes occurred on the Place de la Sorbonne, between a hundred demonstrators and the police, until 1 am. A protester from that night, Cyril Ferez, a trade unionist from the Sud PTT union, trampled by riot police, was in a coma for three weeks after skirmishes in the Place de la Nation, Paris. That day saw 156 people being arrested in Paris. Protesters in Marseille were also sprayed with tear gas after some of them climbed Marseille's City Hall and replaced a French flag with a flag that proclaimed "anticapitalism." Throughout the rest of the country, less violent protests occurred. In the estimated 160 protests organized around the country, police estimated that half a million students and labourers participated. Organizers estimated the number was closer to 1.5 million. Students (including high school students) demonstrations began to become daily, and often were the site of clashes with the police.
21 наурыз
16 және 18 наурызда өткен ірі демонстрациялар мен одан кейінгі тәртіпсіздіктерден соң, 21 наурызда Дижон студенттер одағы Libération сияқты солшыл басылымдардың талабы бойынша жалпы ереуілге шақырды. Сол күні өткен түрлі еңбек және студенттік ұйымдардың жиынында ереуілдер, демонстрациялар және университеттерді ұстауды қамтитын, заңға қарсы тағы бір "әрекет күні" өткізуге келісім берілді.
After large demonstrations and subsequent riots on 16 and 18 March, on the 21st the Dijon students' union called for a general strike, as demanded by left wing papers such as Libération. A meeting that day of various labour and student groups agreed for another 'day of action' against the law, including strikes, demonstrations and university occupations across the country.
23 наурыз
Бірнеше француз қаласында бір күндік салыстырмалы тыныштықтан кейін, тәртіпсіздіктер қайтадан жанданды. Францияның Ұлттық білім министрлігі мәлімдемесіне сәйкес, университеттер ереуілді жалғастырып, 84 университеттің 21-і студенттермен толығымен жабылды. Барлығы 67 университет ереуілде немесе блокадада болды.
Riots erupted again after a day of relative calm in several cities in France. According to the French national ministry of education, universities had continued their strike and 21 universities out of 84 were entirely blocked by students. In total, 67 universities were either on strike or blockage.
28 наурыз
CPE қарсыластары 28 наурызда Франция бойынша ереуілдер, демонстрациялар мен университеттерді басып алу акцияларын қамтитын төртінші ұлттық "әрекет күнін" өткізді. Ереуілдер теміржол және әуе көлігі, мемлекеттік білім беру және почта қызметтерін тоқтатты, ал заңға қарсы 1,055 миллионнан (полиция бағалауынша) 2,71 миллионға дейін адам (кәсіподақтар бағалауынша) шеруге шықты. Адам санының бағалауларындағы үлкен айырмашылықтың көп бөлігі Парижде байқалды, онда полиция 92 000 демонстрантты, ал кәсіподақтар 700 000 деп есептеді. Кез келген дерек көзінен қарағанда, бұл 16 наурыздағы демонстрациядағы көрсеткіштен екі есе көп, сондай-ақ 1995 жылғы желтоқсанда зейнетақы заңдарын реформалауға қарсы өткен наразылықтардан да жоғары. Полиция 600 адамды қамауға алды. Полиция репрессиясы Lons le Saunier (Jura) және Lannion (Côtes d'Armor) сияқты шағын қалаларда да орын алды.
CPE opponents convened a fourth national 'day of action' against the law on 28 March, including strikes, demonstrations and university occupations across France. Strikes disrupted rail and air transport, public education and mail services while between 1.055 million people (according to police estimates) and 2.71 million (according to union estimates) marched against the law. Much of the discrepancy in crowd estimates is in Paris where the police estimated 92,000 demonstrators while unions estimated 700,000. Whatever the sources, this is double the number that on 16 March demonstration, and more than during the December 1995 protests against the reform of pensions laws. 600 persons were arrested by the police Police repression also took place in minor towns, such as Lons le Saunier (Jura) or Lannion (Côtes d'Armor).
4 сәуір
Жалпы саны 3,1 миллион адам (CGT деректері бойынша) немесе 1 миллион адам (полиция деректері бойынша) ел бойынша заңға наразылық танытты, сондай-ақ теміржол және әуе көлігіне кедергі келді.
In total 3.1 million people (according to the CGT) or 1 million (according to the police) people turned out to protest the law throughout the country, while rail and air transport were affected.
11 сәуір
CPE 10 сәуірде Ширак Франция бойынша жалғасып жатқан наразылықтар мен блокадалардың қысымымен тоқтатылды, бірақ оның бір бөлігі болған заңға (тең мүмкіндіктер туралы заң [LEC]) қарсы наразылықтар кейбіреулері жалғасты. Қозғалыс КПЭ-ге қарсы күресуді қалағандар мен КПЭ-ге қарсы жеңісті жеткілікті компромисс деп есептегендерге бөлінгендіктен, наразылықтардың ауқымы кішірейді. Осы бөлінудің және университеттердің Пасха демалысының салдарынан қозғалыс өзінің күшінен шығып, заң күштен шығарылғаннан кейін бір апта ішінде университеттерді басып алу сияқты ірі наразылық акциялары дерлік тоқтады. 18 сәуірге қарай блокадаланған барлық университеттердің студенттері бірден оқуды қайта бастауға дауыс берді немесе демалыста болды, ал одан кейін блокада жоспарланбады.
The CPE was scrapped by Chirac on 10 April under the pressure of ongoing protests and blockade across France, though some protests continue against the law of which it was part (the loi pour l'égalité des chances [Equal Opportunity Law], or LEC). Protests were smaller in scale as the movement against the CPE split into those that wanted to fight the LEC and those that considered the victory against the CPE to be an acceptable compromise. Because of this split, and because of the universities' Easter holidays, the movement lost its momentum and within a week of the law's withdrawal, the major acts of protest, such as university occupations, had essentially ceased. By 18 April the students at every one of the blocked universities had either voted to reopen immediately, or were on holiday with no blockade planned afterward.
Университеттегі мамандықтар
Дау кезінде көптеген студенттік ұйымдар ереуілге шықты немесе факультеттерінің бөліктерін басып алды. Полицияның Сорбоннадағы қарсы шабуылынан бастапқы басып алу тоқтатылды, бірақ Ұлттық студенттер федерациясы UNEF басып алулардың саны артып келе жатқанын мәлімдеді. UNEF мәліметінше, наурыз айтының соңына қарай Францияның 89 университетінің 68-і ереуілге шықты. "Наразылықтардың фонында болған ереуілдер көліктен бастап қызмет көрсетуге дейін күнделікті өмірдің түрлі салаларын бұзды" (Нью-Йорк Таймс дерекқоры). Осы аймақтардағы көптеген орындар жабылды немесе әдеттегіден өте баяу жұмыс істеді. Университеттер, мектептер, пошта бөлімдері сияқты орындар осы жағдайдан зардап шекті.
During the dispute, numerous student bodies went on strike, or occupied parts of their faculties. Due to police counter attacks at the Sorbonne, an initial occupation was repulsed – yet the national student federation UNEF claimed that the number of occupations carried on increasing – by the end of March, 68 of France's 89 universities were on strike according to UNEF. "The strikes that formed the backdrop to the protests disrupted aspects of daily life from transportation to services." (New York Times Database). Many places within those areas were with closed or worked a lot slower than they normally did. Some places that were affected were universities, schools, post offices, etc.
Тұтқындау
Collectif Assistance Juridique (CAJ) тәуелсіз тобының мәліметінше, оқиғалар кезінде барлығы 4500 адам тұтқындалған. Олардың ішінде 1950 адам күзетпен ұсталды және 635 қылмыстық іс қозғалды. Тұтқындалғандардың 15%-дан азы судьяларға ұсынылды, себебі айыпталып отырған құқық бұзушылықтарды растайтын жеткілікті дәлел болмады. CAJ атап көрсетеді, сотқа ұсынылған адамдардың көпшілігі бұрын қылмыстық жаза алмаған және «қылмыстық бүлікшілер» деген сипаттамаға сай келмеген. Олардың арасында, әсіресе Парижден тыс аймақтарда, қозғалыстың көптеген жетекшілері болды. 2006 жылғы 24 наурыздағы ішкі әкімшілік бұйрық судьялардан үкімдеріне тым жұмсақ қарауды аулақ тұруды талап етті. Сотқа жеткізілген адамдардың 42%-ы жедел сот отырысында сотталды, бұл ерекше (және даулы) рәсім, ол оларды сол жерде-ақ соттауға мүмкіндік береді. 1994 жылы Балладур үкіметінің студенттік заңына қарсы өткен демонстрациялар кезінде барлығы 1000 адам ғана тұтқындалды, бірақ қақтығыстар одан да қатыгездікпен өтті. Кейбір жағдайларда, қала маңындағы теміржол станцияларындағы кедергілер полициямен қақтығыстарға әкелді, мысалы, Савиньи-сюр-Орж, Сен-Дени және Лес-Улис қалаларында. «Қарашадағы жастардың бүліктері мен осы көктемдегі аласапыран элементтері арасындағы байланысты анықтауға мүмкіндік беретін ешқандай дәлел жоқ», - деп мәлімдеді CAJ есебі, Ішкі істер министрінің сөздерін жоққа шығарып. Сонымен қатар, полицияның зәбірлеушілік әрекеттеріне қатысты бірнеше жағдай тіркелді, соның ішінде 18 наурыздағы демонстрациядан кейін бірнеше апта комада жатқан кәсіподақ мүшесі Сирил Ферес. Каенде Шарлотта бір күндік комаға түсті, Виктордың екі қабырғасы сынды және т.б. Үш жасар бала газды жұтқаннан кейін 24 сағатқа бақылауға алынды. 16 наурызда Париж полициясы префектурасы 18 демонстранттың жарақат алғанын хабарлады. IGS (ішкі істер департаменті) Сирил Ферес ісіне (бірнеше апта комада жатқан) жауапты болды және тұтқындау кезінде шамадан тыс қатыгездік пен зорлық-зомбылық көрсеткен деген айыппен полиция қызметкерлеріне қарсы сот процесі басталды. Бұдан өзге, полиция күштері мен кәсіподақтың «тапсырыс берушілер» (демонстрацияларды ұйымдастырумен айналысатын) арасындағы ынтымақтастық байқалды, оның ішінде кәсіподақтың тапсырыс берушілері бірнеше демонстранттарды полицияға тапсырды. Соңында, CAJ жас демонстранттарға қатысты үкімдердің пропорционалды еместігін атап өтті, ал фермерлер немесе шарапшылар жасаған вандализм актілеріне көбінесе жеңіл жазалар берілді. Ол сондай-ақ 14 трейлерді өртеп жібергені үшін айыпталған, бірақ тек алты айға шартылы жаза алған Эльзас қаласының мэрі туралы айтты, бұл демонстранттарға берілген үкімдермен (мысалы, Флери-Мерогистегі мектеп оқушысы екі қоқыс контейнерін өртеп жібергені үшін 41 күнге сотталды) қарама-қарсы келеді.
According to the Collectif Assistance Juridique (CAJ) independent group, a total of 4,500 people were arrested during the events. Among them, 1,950 were kept in garde à vue and 635 prosecution cases opened. Less than 15% of the arrested people were therefore presented to the magistrates, due to insufficient evidence of alleged legal violations. The CAJ note that many of the people presented before the courts had no previous criminal record and were far from the profile of "criminal rioters". They included many leaders of the movement, in particular outside Paris. A 24 March 2006 internal administrative order asked the magistrates not to be too lenient on their judgments. 42% of the persons presented before courts passed in immediate comparution, a specific (and controversial) procedure, which allow them to be judged on the spot. During the 1994 demonstrations against the CIP, a student law prepared by Balladur's government, 1000 persons only had been arrested, although the clashes had been more violent. These blockings in suburbs' train stations have provoked in some cases clashes with the police, for example in Savigny sur Orge, in Saint Denis or in Les Ulis "There is no evidence which permit us to establish a parallel between the young rioters of November and the disturbing elements of this spring", notes the CAJ report, countering the Interior Minister's claims. Furthermore, police abuse was reported on a number of cases, including Cyril Ferez, a trade union member who entered coma state for several weeks following the 18 March demonstration. In Caen Charlotte entered coma for a day; Victor had two ribs broken, etc. A three year old child was placed 24 hours in observation after having inhaled gas. On 16 March, the Parisian préfecture de police announced that 18 demonstrators had been injured. The IGS (internal affairs department) was charged of Cyril Ferez' case (who was in coma for several weeks) and litigation was initiated against police officers allegedly excessively brutal and violent during arrests. Additionally, cooperation between the police forces and the trade union "service orders" (SO, in charge of the demonstrations) was observed, including handing over of several demonstrators to the police by the trade union's SO. Finally, the CAJ note the disproportion of sentences toward young demonstrators, while others acts of vandalism currently committed by farmers or viticulturists were more lightly punished. It thus alluded to this Alsatian mayor accused of having burned 14 travel trailers but who was condemned only to six months on parole, contrasting with the sentences given to demonstrators (for example, a high school student condemned to 41 days of jail in Fleury Mérogis because he had burnt two garbage cans before his school).