Кіріспе

Америкалық заңгер (1848–1923)

Финис Лэнгдон Бейтс (22 тамыз 1848 – 29 қараша 1923) – американдық заңгер және «Джон Уилкс Буттың қашып кетуі мен өзін-өзі өлтіруі» (1907) кітабының авторы. 309 беттік кітабында Бейтс АҚШ президенті Абрахам Линкольннің қатылушысы Джон Уилкс Бут 1865 жылғы 26 сәуірде Одақ әскерлерімен өлтірілмегенін, керісінше тұтқындалудан толығымен құтылып, кейін көп жылдар бойы түрлі жалған есімдермен өмір сүргенін, әсіресе Джон Сент-Хелен және Дэвид Е. Джордж есімдерімен танылғанын мәлімдеді.

Жеке өмір

Бейтс 1848 жылы Миссисипи штатының Итавамба округіндегі плантацияда дүниеге келген. Ол Гендерсон Уэсли Бейтс (1807–1869) және Элиза Эльвира Джарратт Бурландтың (1815–1900) он екі баласының тоғызыншысы болды. Финис Бейтс Миссисипи штатының Кэрроллтон қаласында құқық білімін оқыды, ал 1870 жылдары ол отбасымен Техасқа көшіп, онда Джон Сент-Хеленмен танысты. Бейтс Миссисипиге қайтып оралды, содан кейін бірінші әйелінің қайтысынан және одан кейінгі некесінен кейін Мемфиске (Теннесси штаты) көшті.

Отбасы

1869 жылы Бейтс Берти Ли Мэнниге (1851 жылы туған) үйленді. Олардың екі қызы – Эмма мен Ольга Бейтс, және бір ұлы болды, Бертрам Мэнни Бейтс аға (1870–1934), ол Энн Х. "Энни" Коенге үйленді. Берти қайтыс болғаннан кейін, 1890 жылы Финис Вашингтон Джексон Фепо Дойлдің (1838–1907) және Минерва Хасбрук Селденнің (1851 жылы туған) қызы Мадж Янг Дойлге (1869–1944) үйленді. Финистің екінші әйелінен туған кіші ұлы Лэнгдон Дойл Бейтс (1900–1989) болды. Лэнгдон Д. Бейтс 1928 жылы Адриенна Маргарита Буталлға үйленді, олардың Беверли Энн Бейтс есімді қызы болды. Бұл неке ажырасып, Лэнгдон Берти Кэтлин Талбертке (1907–1997) үйленді. Олардың Кэтлин Дойл Бейтс есімді қызы болды, ол актриса Кэти Бейтс ретінде жақсы танымал.

Джон Сент-Елен

Джон Уилкс Буттың қашып кетуі мен өзін-өзі өлтіруіне сәйкес, 1873 жылы Бейтс Техастың Гранбери қаласында спирттік сусындар мен темекі саудагері Джон Сент-Хеленмен кездесті. Кейіннен Сент-Хелен жазылып, толығырақ түсіндірді:

Линкольнді өлтіруге жасалған қастандыққа жетекшілік еткен адам вице-президент Эндрю Джонсон болған. Гарреттегі темекі қоймасында Томас Х. "Бостон" Корбеттің қолынан қаза тапқан адам – Рэдди есімді плантация бақылаушысы еді. Сент-Хелен/Бут Рэддиден Раппаханок өзенін кешіп бара жатқанда қалтасынан түсіп қалған құжаттарын әкелуін сұрады. Рэдди Буттың құжаттарын алып қайтты, ал ол әлі де олардың қолында болғанда, Гаррет амбарында Рэдди қаза тапты, соның салдарынан оны ұстағандар ол Бут деп ойлады. Одан кейін Сент-Хелен Колорадо штатындағы Лидвилл қаласына кен өндірумен айналысу үшін көшті, ал Бейтс Мемфиске көшіп, Сент-Хеленнен хабарсыз қалды. Бейтс сол кезде Сент-Хеленнің әңгімесіне сенбегенін айтып, оны "Сент-Хеленнің мінезінің жағымсыз тұсы" деп сипаттады. Бейтс оны "ыңғайлы, тартымды және жағымды, менімен әрқашан жақсы қарым-қатынаста болды. Ол танысқан барлық адамдармен жақсы тіл табыстырды" деді. Сенбегендігін айтса да, 1900 жылы Бейтс Линкольннің өлтірілуінен кейін жарияланған 100 000 долларлық сыйақыны алу үшін сәтсіз әрекет жасап, Соғыс министрлігіне хат жазды.

Дэвид Э. Джордж

Дэвид Э. Джордж, мүмкін Дэвид Елиу Джордж, ішімдікке құмар және Шекспирдің сөздерін келтіруге бейім үй суретшісі, 1903 жылғы 13 қаңтарда Оклахома штатының Энид қаласындағы Гранд-авеню қонақ үйінің 4-ші нөмірінде у ішіп, өз-өзіне қол жұмсады. Ұзақ өтпей, дүкен иесі Юджин Уотрус, оның клеркінің Джорджқа стрихнин сатқанын білмей, Джорджқа "мысықты улау үшін" тағы стрихнин берді. Сол күні сағат 10:30-да басқа тұрғындар Джордждың есігі құлыпталған бөлмесінен аңғырған және зарлаған дауыстарды естіді. Олар Джордждың бөлмесіне кіріп, оның қатты қиналып жатқанын көрді. Жергілікті дәрігер доктор Чемпионның барлық күш-жігеріне қарамастан, у 11-ге дейін оны жалмады. Сол күні таңертең. Денеге қарауға келген адам Уильям Х. Райанға, оны бальзамалап жатқанға, ол Джон Уилкс Бут екенін айтты. Кун ханым бұл мойындауларды есірткінің салдарынан туған санасыздық деп есептеді. Ол денені таныстары алып кеткенше жерлеуге келіспеді. 1902 жылғы 31 желтоқсанда Джордж жергілікті адвокат Найлс Хьюстонмен өсиетнама жасады, ол 1903 жылғы 16 қаңтарда судья Милтон С. Гарберге тіркелді. Джорджтан табылған басқа қағаздар Финис Бейтсті шақыруды сұрады. 1903 жылғы 23 қаңтарда Бейтс денені өзінің ескі танысы Джон Сент-Хеленнің денесі деп анықтады. Дене 1904 жылғы Сент-Луис әлемдік көрмесінде көрсетілді, бірақ 1933 жылғы Чикаго әлемдік көрмесінде қабылданбады. 1920 жылы Бейтс Генри Фордты оны 1000 долларға сатып алуға көндіруге тырысты, бірақ Форд бас тартты. 1920 жылы Сан-Диегоға бара жатқанда, мумия поезд апатынан зардап шекпестен аман қалды, онда Эванстың сегіз қызметкері және цирктегі көптеген жануарлар қаза тапты. Джеймс Ньютон Уилкерсон (11 мамыр 1866 – 13 желтоқсан 1944), Канзас-Ситидегі заңгер және Джон Уилкс Бут сарапшысы, 1928 жылы мумияны зерттеді, оның жараларын Джон Уилкс Буттың жараларымен салыстырды және онымен Оңтүстік-Батысты аралап, Америка тарихи зерттеулер қоғамын құрды. 1932 жылы Хагенбек–Уоллес циркінің өкілі Джозеф "Барни" Харкин (1883–1943) мумияны, енді "Джон" деп аталған, 5000 долларға сатып алды.

Джон Уилкс Буттың қашып кетуі мен өз-өзіне қол жұмсауы (1907)

1907 жылы Финис Л. Бейтс Джорджтың мумиясының іс жүзінде Джон Уилкс Буттың денесі екенін дәлелдеу үшін «Джон Уилкс Буттың қашып кетуі мен өзін-өзі өлтіруі» атты кітабын жариялады. Кітап «Джон Уилкс Буттың қашып кетуі мен өзін-өзі өлтіруі» деген атпен шықты, оған келесі субтитрлердің бірнеше нұсқалары қоса берілді: Линкольнге жасалған қастандықтың алғашқы шын есебі, Буттың қылмыстан көп жылдар өткен соң жасаған толық мойындауы, қастандық жасаушылардың жоспарлары, схемалары мен інтрыгалары, сондай-ақ АҚШ вице-президенті Эндрю Джонсонның опасыздығы туралы толық мәліметтер. Тарихты түзеу мақсатымен жазылған. Мемфис қаласындағы Pilcher Printing Company, Bates Publishing Company және Historical Publishing Company баспалары; Иллинойс штатының Непервилл қаласындағы J. L. Nichols & Company, Атланта, Джорджия; сондай-ақ Детройттегі «Бөлшек сауда дәріханасының журналы» және Бостон қаласындағы Г. М. Смит 1907 жылы Бейтстің кітабының әртүрлі басылымдарын жариялады.

Бейтс, Генри Форд және Фред Л. Блэк

Генри Фордтың Финис Л. Бейтспен қалай және неліктен байланысқа түскенін, сондай-ақ Джон Уилкс Буттың қашқандығына қатысты дауды түсіну үшін, 1916-1925 жылдар аралығындағы Фордтың қызметінің кейбір аспектілері туралы алдымен қысқаша мәлімет беру қажет.

Фред Л. Блэк

Бейтстің 1907 жылғы Бут туралы кітабы Фордтың назарына ілікті және 1919 жылдың қыркүйегінде Форд Бейтстің Джон Уилкс Бут туралы айтқандарын жаңаша және толыққанды зерттеулер арқылы растауға болатын болса, оның «Тарих – шамалы немесе көптеген өтіріктер жиынтығы» деген сөзінің сенімділігі артатынын ойлады. Форд «The Dearborn Independent» газетінің басқарушы директоры Фредерик Ли Блэкке (26 қазан 1891 – 7 қараша 1971) Финис Л. Бейтсті тауып, оның кітабындағы мәлімдемелердің рас екенін анықтауды тапсырды. Блэк Бейтсті тауып, оны Дирборнға шақырып, өзінің әңгімесін айтуын сұрады, содан кейін Бейтс Фордты Бутқа тиесілі деген мумияны өзінен сатып алуға көндіруге тырысты. 1919 мен 1923 жылдар аралығында Блэк Фордқа қатысты басқа да көптеген жұмыстарымен қатар, Бейтстің 1907 жылғы кітабындағы нақты талаптарын және Линкольнның өліміне байланысты көптеген даулы мәселелерді жан-жақты зерттеді. Алайда, зерттеулерінің соңында Блэк Бейтстің көптеген мәлімдемелерінің жалған екеніне көз жеткізді және Фордқа мумияны сатып алмауға кеңес берді. Блэк өзінің кейбір зерттеу нәтижелерін және қорытындыларын «The Dearborn Independent» газетінде жариялады (атап айтқанда, газеттің 1925 жылғы наурыз, сәуір және мамыр нөмірлерінде), сондай-ақ өзінің зерттеу нәтижелерін баяндаған қолжазба жазды, бірақ ол жарияланбады. Блэк жинаған құжаттар мен оның қолжазбасы Мичиган штатындағы Окленд университетінің Креж кітапханасында сақталады.

Өлім

Бейтс 1923 жылғы 29 қарашада Теннесси штаты, Мемфис қаласындағы 1234 Харберт көшесіндегі үйінде "кардиоренальды" жеткіліксіздіктен қайтыс болды және Мемфистегі Элмвуд зиратында жерленді.