Кіріспе

Айналатын доптың қасиеттері

Доптық ойындарда топспин немесе оверспин – қозғалыс кезінде алға қарай айналуға ие доптың қасиеті. Ауа арқылы жылжыған допқа топспин берілген кезде, ауамен өзара әрекеттесуі нәтижесінде допты төмен қарай түсіретін күш пайда болады (Магнус эффектісін қараңыз). Топспин – бұл кері айналудың керісі.

Бейсбол

Бейсболда, әдетте төмен қарай қозғалатын қисық лақтыру, допқа жоғары айналу берілетіндей етіп тасталады. Оның ұқсас түрлері – слайдер және сларв. Доптың "қисықтығы" әрбір тастаушыға байланысты өзгереді.

Спорттық ойын-сауық

Снукерде, қалта бильярды мен бильярдта ойыншылар допты қоздырып ұстау үшін жоғары айналуды қолданады, тіпті басқа доптарға тигеннен кейін де. Олар доптың жоғарғы жағына соққы беру арқылы жоғары айналуға қол жеткізеді.

Крикет

Крикетте топ-спин – бұл қолтық немесе саусақ айналысын қолданатын крикетшінің ұратын доп түрі. Екі жағдайда да, боулер допты ұру алдында саусақтарымен бұрап, оған жоғары айналыс береді. Екі жағдайда да, топ-спин – бұл стандартты доп пен «қателік» (қолтық спинші үшін гугли, саусақ спинші үшін доусра) арасындағы кезең. Топ-спинмен ұрылған крикет добы теннис немесе үстел теннисіндегі жоғары айналыспен ұрылған допқа ұқсас әрекет етеді. Алға қарай айналу қозғалысы доптың үстінен өтетін ауаға кедергі келтірсе, астынан өтетін ауаға көмектеседі. Доптың үстіндегі және астындағы ауа қысымының айырмашылығы (Магнус эффекті деп аталады) төмен қарай бағытталған күш ретінде әрекет етеді, яғни доп әдеттегіден ертерек және жылдам түседі. Крикет терминдерімен айтқанда, бұл доп қысқарақ түседі, жылдамрақ құлайды және батсмен күткеннен жоғары секіреді. Бұл қасиеттер крикет терминдерінде «looping» немесе «loopy» доп деп сипатталады. Сонымен қатар, доп тікелей ұшады, ал қолтық немесе саусақ айналысымен ұрылған стандартты доп соққы кезінде солға немесе оңға бұрылады. Батсмен осы доптан оңай жаңылыса алады, әсіресе оның қимылы стандартты допқа өте ұқсас болғандықтан. Допты ұру кезінде топ-спин стандартты бүйірлік айналыс допындай ұсталады. Аяқ спинші үшін қолдың артқы жағы қақпақ жағына, ал алақаны ортаңғы қақпақ жағына қаратылады. Офф-спинші үшін бұл бағыттар кері болады. Содан кейін доп тігісі тікелей батсменге немесе аралас тігіспен ұрылады. Спиншілер көбінесе жоғары және бүйірлік айналыспен допты ұрады. Шамамен тең мөлшерде екі айналысқа ие допты «оверспининг» аяқ немесе қол бұрылысы деп атайды. Тактикалық тұрғыдан, боулер батсменді алға тарту үшін топ-спиндерді ұрып, содан кейін оларды жаңылыстыру үшін доптың құлауын және жоғары секіруін пайдаланады. Әсіресе, суыруға немесе ұруға тырысатын батсмендер осал, өйткені доптың секіруі оларды жеңіп шығуы мүмкін. Қазіргі крикетте Анил Кумбле – топ-спиннің ең шебер аяқ спиншісі деп есептеледі. Мұттия Муралитаран – осы допты жиі қолданатын офф-спиншінің мысалы.

Гольф

Гольфте соққылардың үстіңгі айналуы да кездеседі, бірақ көбінесе бұл нашар орындалған соққының (доптың үстінен соққандағы) қосымша нәтижесі болып табылады.

Ракет спорты

Топспинді соққы (немесе топспинер деп те аталады) көбінесе теннисшілер мен үстел теннисі ойыншылары оны "қауіпсіз соққы" немесе допты ұзақ соғу үшін, немесе ұпай құру үшін пайдаланады. Мысалы, ойыншы үш рет топспинді соққыны корттың көлденеңінен өткізіп, төртінші соққыда өзін ұпай жеңіп алуға қою үшін жазық допты немесе корттың бойымен кесіп жіберуі мүмкін. Топспинді соққыны допқа жоғары және алға қарай қозғалыспен, ракетка қозғалыс бағытынан төмен қаратып соғу арқылы жасауға болады. Топспинді соққы "арқалап соғудың" (slice) қарама-қарсысы болып табылады.

Қалқанша

Тағы да сервіс, форхенд және кейде бэкхенд соққанда қолданылады.

Үстел теннисі

Бетте теннисте топтың жоғары айналуын тиімді меңгеру өте маңызды, ол кері айналған допқа қарсы шабуыл соққысын орындау үшін ғана емес, сонымен қатар доп тордан төмен болған кезде жылдамдық соққысын орындау үшін де қажет. Үстел теннисінде жоғары айналуға қарсы ең тиімді қорғаныс – үстелге жақын блок, ол қақпақты (рақеттаны) берік ұстауды және 90 градусқа дейін бұрышпен сәл алға жылжуды қамтиды. Топспинге қарсы қорғанудың тағы бір жолы – топспинмен қарсы шабуыл жасау немесе допты кесіп ойнау.

Бәсекеге қабілетті пайдалылық

Топспиндік соққы қатты беттерде өте тиімді. Доп алға қарай айналып, жерге жылдамырақ түседі, сондықтан оны басқа соққы түрлеріне қарағанда күштірек соғуға болады. Көптеген корт жамылғандарында топспин допты төмендей секіреді. Осының нәтижесінде, ол көбінесе сазды немесе "жұмсақ" корт жамылғандарында қолданылады, себебі оларда доптың табиғи түрде жоғары секіруі қарсыластың соққысын қиындатады. Бір қолмен кері соққы жасайтын ойыншы топспиндік соққыға әсіресе осал, себебі бір қолмен төмен секірген допты соғу қиын.