Кіріспе

Осман заңгері және тарихшысы (1879–1952)

Мұхаммед Захид ибн Хасан әл-Каутари (1879–1952) – Осман империясының соңғы шейх әл-Исламның жанындағы кеңесші, ханафи матуриди ғалымы.

Шолу

Ол 1879 жылы қазіргі Түркияның Дюзе қаласында (сол кезде Осман империясының құрамында) черкес отбасында дүниеге келген. Осман империясы құлағаннан кейін кемалисттер діни ғалымдарға қатысты зорлық-зомбылықты күшейтті. Өміріне қауіп төніп тұрғанын сезіне, Қаутари Каирге қашып, содан кейін Сирияға, ал түпкілікті Каирге қайта оралды. Онде ол фиқһ, хадис және усул салаларындағы классикалық еңбектерді өңдеп, қайта таратуға жасай білді. Әсіресе, ол ханафи мәзхабының көрнекті тұлғаларының қысқаша өмірбаяндықтарын жазды.

Ғылыми еңбектер

Табдид әл Залам әл Мухим мин Нуньят Ибн әл Қайым – Ибн әл Қайымның дәлелін жоққа шығару. Булуғ әл-Амани фи Сират әл-Имам Мұхаммед ибн әл-Хасан әл-Шайбани – Захир әл-Риуаяны құрастырған Имам Әбу Ханифаның шәкірті туралы қысқаша өмірбаян. Ал Фараид әл Вафия фи `Илмай әл `Аруд ва әл Кафия – (Просодия және рифм ғылымдарындағы теңдесі жоқ ең маңызды мәселелер). Fiqh Ahl al `Iraq wa Hadithuhum: Бастапқыда Nasb al Raya кітабына кіріспе ретінде жазылған, кейін Шайх Абдул Фаттахтың түсіндірмелерімен бөлек жарияланды. Ханин әл Мутафаджи` ва Анн әл Мутаваджи` – Бірінші дүниежүзілік соғыстың қасіреттері туралы өлең. Әл Хави фи Сират әл-Имам Әби Жафар әл-Тахави – Имам әл-Тахавидің өмірбаяны. Хусн әл-Тақади фи Сират әл-Имам Әби Юсуф әл-Қади – Имам Әбу Юсуфтың өмірбаяны. Ал Истибсар фи ал-Тахаддут `ан әл-Жабр ва әл-Ихтияр – (Тағдыр және еркін таңдау туралы түсінік алу). Мақалаат ул-Каутари – оның мақалаларының жинағы. Al Insaf fima Yajib I'tiqaduh (оның өңдеуімен). Табыин Кадиб әл-Муфтари фима Нусиба ила әл-Имам Әби әл-Хасан әл-Аш'ари (өзінің редакциясымен).

Сенімі

Ол бекем матуриди болған және ортағасырлық ғалым Ибн Таймия мен оның шәкірті Ибн әл-Қайимға сынды көзқараспен қарады.

Каутаридің соңғы аудармалары

Мұфти Мұхаммед Анвар Хан Касми, Деобанди ғалымы, жақында көптеген еңбектерін урду тіліне аударып, оларды Үндістанның академиялық журналдары мен басылымдарында жариялады. Мысалы, Каутаридің дінсіздікке қарсылықты дінсіздікпен теңестірген «Аль-Ла-Мадхабия Кинтарат әл-Ла-Диния» атты мақаласын Касми кеңінен түсіндірмелермен және кіріспесімен аударды және 2013 жылы Деобанд Ислам зерттеу және білім беру қоры арқылы «Ғайр Муқаллидия: Илхад Ка Дарваза» деген атпен жариялады. Сондай-ақ, Касми Каутаридің Имам Ибн Асакирдің «Табын қадхиб әл-Муфтари» кітабына жазған кең кіріспесін де аударды, ол 2013 жылы Деобандтағы сол орталықта «Ислами фирке: Ейк жайза» деген атпен жарық көрді. Әнуар Қасми мырза «Фиқһ Әһл әл-Ирақ уа Хадисухум» атты өзінің маңызды кітаптарының бірін урду тіліне аударып, редакциялады. Бұл кітап бастапқыда Шайх ʿАбдул Фаттахтың түсіндірмелерімен бірге «Насб ар-Райя» кітабына кіріспе ретінде жарық көрген. Осы үлгіде, әл-Каутаридің «min ʿIbar al Tārīkh fi al Kayd lil Islam» сияқты басқа да кітаптары, оның имам Байхакидің «Аль-Асма уа аль-Сифат» кітабына кіріспесі және әл-Каутаридің Дахабидің «Баян Загал әл-Илам» кітабына жазған түсіндірмелері де Касми мырзаның редакциясымен аударылып, Деобандтағы сол орталықтан жарияланды.