Кіріспе

1689 жылғы Корольдік және Парламентті мойындау туралы заң (2 Will. & Mar. c. 1) – 1690 жылғы сәуірде қабылданған, бірақ парламенттік сессияның 1690 жылғы 20 наурызда басталуына дейін кері күшінде қолданылған Англия Парламентінің заңы. Ол Англия королі III Уильям мен королева II Мэридің таққа мұрагерлік құқығын бекіту және Даңқты революциядан кейін, сондай-ақ II Джеймс патшаның билігінің аяқталуынан кейін, бұрынғыдан безгек шақырылған Конвент Парламенті қабылдаған заңдардың заңдылығын растау мақсатында жасалды. Бұл Заң Англия мен Уэльсте толық күшінде әлі де қолданылуда.

Актінің себебі

Бұл заң 1688 жылы Англия королі Джеймс II-нің биліктен алынуына (ол тақтан бас тартқан деп есептелді) және оның орнына Уильям мен Мэридің бірлесіп билік жүргізуіне байланысты қабылданды. Бірақ бұл Парламент актісіз мүмкін емес еді. Ол кезде парламент болмағандықтан, оны шақыру қажет болды, бірақ конституция бойынша парламентті тек патша шақыра алады. Патшаның мұндай мүмкіндігі болмағандықтан, бұрынғы парламент мүшелері корольдік шақырусыз жаңа парламентті өздері шақырды, оның орнына Уильямнан шақыруды беруді сұрады, ол 1689 жылғы 22 қаңтарда осылай істеді. Бұл ресми емес Парламент 13 ақпанда отырыс өткізді. Олар Джеймстің тақтан бас тартқанын жариялады, содан кейін Мэриді (оның қызын) және Уильямды (оның күйеуі және туысы) оның орнына таңдады және оны заңды ету үшін акт қабылдады. Осы акт 1689 жылғы Құқықтар туралы билль болды. (Шотландияда жеке акт қабылданды, ол Джеймстің заңсыз әрекеттері мен тәж кигізу антына орай алмауы салдарынан тақтан бас тартқанын мәлімдеді.) Дегенмен, Конвенция Парламенті қабылдаған Құқықтар туралы билльдің және басқа да актілердің заңдылығына күмән туды. Парламент ресми түрде шақырылмағандықтан, ол парламент емес деп таласуға болады және оның заңнамасының құқықтық күші болмайды (мұндай жағдай ағылшын тарихында бұрын-соңды болған емес). Сондықтан Конвенция Парламенті таратылғаннан кейін және келесі парламент Патша мен Королева тарапынан әдеттегідей шақырылғаннан кейін, патшалық мұрагерліктің заңдылығын және бұрынғы парламенттің заң шығару құзыретін растау үшін Корольдік және Парламентті мойындау туралы акт қабылданды.

Дау

Заңның қиындығы – егер Конвенция Парламентінің билігі болмаса, онда Уильям мен Мэридің мұрагерлігі заңды күшіне енбеген болар, яғни олар келесі парламенттегі ешбір заңға патшалық келісім бере алмайтын еді, нәтижесінде тіпті Тақ пен Парламентті мойындау туралы заң да күшін жойған болар. Осы мәселе 1944 жылы Херефорд округінің сотында «Hall v. Hall» ісі бойынша өзін-өзі қорғаған сот ісінде қарастырылды. Ол 1857 жылғы Мұрагерлік сот актісінің (ол оның ісіне қарсы болды) ешқандай заңды күші жоқ екенін, себебі ол ешқашан патшалық келісім алмағанын мәлімдеді. Ол Корольдік келісім Виктория патшайымнан алынғанын мойындады, бірақ оның пікірінше Виктория ешқашан заңды түрде таққа отырмаған, өйткені Құқықтар туралы заң мен 1701 жылғы Елдестіру актісі (таққа мұрагерлік жолын өзгертетін заңдар) күшін жойған, себебі екеуіне де нағыз патша емес Уильям III келісім берген. Демек, Виктория ешқашан нағыз патшайым болған жоқ, сондықтан Мұрагерлік актісі (1689 жылдан бергі барлық заңдар сияқты) заң емес. Күтілгендей, судья оған қарсы шешім шығарды және бұл мәселе содан бері сотта талқыланбады. Судья шешімінің толық себептерін айтпаса да, ғалымдар жоғарыдағы аргументке қарсы пікір келтірді: «Орта ғасырлардағы кейінірек орын алған тәжірибелерді ескере отырып, патшалық билікті басып алулар жиі болған кезде, мемлекеттік қажеттілік тұрғысынан, де-факто корольдің заңды Парламент шақыруға құқылы екендігін айтуға болады».

Ирландия

Ирландия Корольдігінде олардың Ирландия Тажына деген даусыз құқықтарын мойындау туралы акт (4 Will. & Mar. c. 1 (I)) 1692 жылы Ирландия Парламентімен қабылданды, және ол ұқсас қағидаларды қамтыды. Ирландия Республикасында бұл акт 1962 жылғы Статуттық құқықтарды қайта қарау (Одаққа дейінгі ирландиялық заңдар) заңының 1-тармағымен және оған қосымшамен күштен шығарылды.