Кіріспе

Балық түрлері

Жолақты қуысақ балық (Centriscops humerosus), жолақты сары балық, жолақты мұрынша балық немесе көкжолақты қуысақ балық – Macroramphosidae тұқымдасына жататын балық түрі. Ол оңтүстік мұхиттарда кездеседі. Оның ұзындығы дейін жетеді.

Сипаттама

Қайыс балықтардың денесі өте терең, дерлік дөңгелек, күшті қысылған, ал тереңдігі стандартты ұзындығының 38–62% құрайды. Оның денесінің жоғарғы және төменгі контурлары асимметриялық, себебі кішкентай балықтардың мойын бөлігінде бұрыштық өспе бар, ол балық ересекке жеткенде көбірек бұрышталып, айқын болады. Онда стандартты ұзындығының төрттен бірінен үштен біріне дейін жететін ұзын, түтікше тәрізді тұмсық бар. Дорсальды қанаттың тікендері балықтың арқасының артқы бөлігіндегі тағы бір өспеге орналасқан, ал екінші дорсальды қанат өте үлкен, стандартты ұзындығының жартысына жуық. Құрсақ қанаттары салыстырмалы түрде кішкентай. Іріктеулі сүйек пластиналарының жақсы дамыған төрт бөлігі мойын аймағында орналасқан, ал қабыршақтар дененің және бастың көп бөлігін жабатын жалпақ, тіс тәрізді нысанға өзгерген. Балықтардың түсі көбінесе ақшыл, ал ересектерде қара жиектері жоқ болса да, беске дейін көлбеу қызғылт жолақтары болуы мүмкін. Дорсальды, анальдық және құйрық қанаттарының ұштары қоңырғылт-қызғылт түсті. Жастар көк-сұр түсті, мөлдір қанаттары және жолақтары жоқ. Жастардың өте ерекше сыртқы түріне байланысты оларды жеке түр деп есептеген.

Тарату

Қайыс белдікті балық Оңтүстік жарты шардың қоңыржай суларында үзіліссіз, айнала қоршаған таралымға ие. Атлант мұхитының оңтүстік-шығысында Оңтүстік Африка жағалауында, Колумбайн мүйісінен Фальс шығанағына дейін табады. Бұл түр Тристан-да-Кунья және Гоф аралының суларында да тіркелген. Атлант мұхитының оңтүстік-батысында Оңтүстік Бразилия, Уругвай және Аргентина жағалауларында кездеседі. Тынық мұхитының оңтүстік-батысында бұл балықтар Австралия мен Жаңа Зеландияның жағалау суларында кездеседі. Оңтүстік Үнді мұхитында Сент-Пол аралынан Амстердам аралына дейін кездесетіні хабарланған.

Тұрғылықты орта және биология

Жапсырмалы балла балығы – континенттік шельф және континенттік беткейдің батидемерсальды түрі, тереңдікте кездеседі, бірақ бұл диапазон Австралия жағалауында аралығындағы тереңдіктермен шектелген. Теңіз жылқылары мен құбыр балықтарынан өзгеше, бұл түр жұмыртқа туады, яғни жұмыртқалары денесінен тыс дамып, жарылады. Ол етқоректі және эпибенттік омыртқасыздармен қоректенеді. Тасмания маңында оның негізгі азығы – түбінде тіршілік ететін шаяндар мен жұлдызшалар екені анықталды, мұнда жұлдызшалар балықтың рационының басым бөлігін құрайды, сонымен қатар ол Гектордың фонарь балығымен (Lampanyctodes hectoris) де қоректенеді. Жаңа Зеландияның Чатэм үстірттігінде алынған тегіс конькилердің (Dipterus innominatus) асқазан ішінде де кездескен.