Кіріспе

2006 жылы Эдвард Цвик түсірген американдық саяси триллер. Blood Diamond – 2006 жылы түсірілген американдық саяси экшн-триллер. Режиссері және продюсері Эдвард Цвик, басты рөлдерде Леонардо Ди Каприо, Дженнифер Коннелли және Джимон Хунсу. Атауы «қанды алмастарды» білдіреді, яғни соғыс аймақтарында қазылып, соғыстарды қаржыландыруға, соның ішінде әлемдегі әскери басшылар мен алмаз компанияларының пайда табуына жәрдем ететін алмастарды. 1991–2002 жылдар аралығындағы Сьерра-Леоне азаматтық соғысының кезінде түсірілген бұл фильмде үкімет тарапынан қолдау көрсеткендер мен көтерілісшілер арасындағы күрес елді қиратқандығы бейнеленген. Сонымен қатар, фильмде сол соғыстың көптеген қасіреттері көрсетілген, оның ішінде көтерілісшілердің сайлауда дауыс беруден жаңылған азаматтардың қолын кесуі де бар. Фильмнің соңында «қанды алмастар» тақырыбында өткен конференция туралы айтылады, ол 2000 жылы Оңтүстік Африканың Кимберли қаласында өткен тарихи кездесуге сілтеме жасайды. Бұл оқиға Кимберли процесінің сертификаттау жүйесін құруға әкелді, ол қақтығыс алмастарын сатуды шектеу мақсатында алмастардың тегін анықтауға бағытталған еді. Алайда, бұл сертификаттау жүйесі тиімсіз деп танылып, көбінесе тоқтатылды. Фильм Ди Каприо мен Хунсудың актерлік шеберлігін жоғары бағалаған оң пікірлер алды. Фильм бүкіл әлем бойынша 171 миллион долларлық табыс әкелді және бес «Оскар» номинациясын алды, оның ішінде Ди Каприо «Ең үздік актер» және Хунсу «Ең үздік қосалқы актер» номинацияларына ие болды. Ди Каприо сондай-ақ «Алтын глобус» сыйлығына «Драмалық фильмдегі ең үздік актер» номинациясын алды (сол жылы «The Departed» фильмі үшін де осы номинацияға ұсынылған еді). Бұған қоса, Ди Каприо мен Хунсу 13-ші «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлығында «Басты рөлдегі үздік актер» және «Қосалқы рөлдегі үздік актер» номинацияларын алды.

Сюжет

1999 жылы Сьерра-Леонеде азаматтық соғыс басталады. Революциялық Біріккен майдан елді қорқытып, көптеген жергілікті тұрғындарды алмастарды қазуға құлдыққа түсіреді, осы арқылы соғысқа қаржы жинайды. Шенгеден келген менделік балықшы Соломон Ванди (Джимон Хунсу) отбасынан айрылып, қатал әскери командир капитан Пейсон (Дэвид Харууд) бақылайтын жұмыс тобына жіберіледі. Өзеннен алмас іздеу кезінде Ванди үлкен қызғылт алмас табады. Капитан Пейсон тасты тартып алмақ болады, бірақ сол кезде аймаққа үкіметтік әскерлер шабуыл жасайды. Ванди тұтқындалмас бұрын тасты жасырып қояды. Ванди мен Пейсон Фритаун түрмесінде Дани Арчермен (Леонардо Ди Каприо) бірге отырады. Арчер – Родезиялық қару-жарақ саудагері, Либерияға алмастарды контрабандалық жолмен әкелгені үшін сотталған шекара соғысының қатысушысы. Алмастар жемқор Оңтүстік Африка кен компаниясының директоры Рудольф ван де Каапқа тиеулі еді. Түрмеде қызғылт алмас туралы естіген Арчер өзін және Вандиді босатуға келісім жасайды. Ол Кейптаунға жұмыс берушісімен – полковник Коэтзимен (Арнольд Вослу) кездесуге барады. Коэтзи – апартеид кезеңіндегі Оңтүстік Африка қорғаныс күштерінің офицері (Арчер 32-ші батальонда оның астында қызмет еткен), қазір жеке әскери компанияға жетекшілік етеді. Арчер алмасты ван де Каапқа сату арқылы зейнетке шығуды жоспарлайды, ал Коэтзи оны Арчердің сәтсіз контрабандалық операциясы үшін өтемақы ретінде талап етеді. Арчер Сьерра-Леонеге оралып, Вандиді табады және ол алмасты табуға көмектессе, оның отбасын табуға көмектесетінін ұсынады. RUF Фритаунды басып алады, ал Вандидің ұлы Диа (Кагисо Куйперс) босатылған капитан Пейсонның қол астында бала солдат ретінде тұтқынға алынады. Арчер мен Ванди Лунгиге қашып, американдық журналист Мэдди Боуэннің (Дженнифер Коннелли) көмегімен Коноға жетуді жоспарлайды. Арчер алмастардың заңсыз саудасы туралы мәліметтер беруге уәде береді. Мэдди Вандиге Гвинеядағы босқындар лагерінде қалған отбасын табуға көмектеседі. Соңында, үштігі ауыр сапардан кейін Коноға жетеді, онда Коэтзи мен оның жеке әскері – Сьерра-Леоне үкіметімен келісімшарт жасасқан – көтерілісшілердің шабуылын тойтаруға дайындалады. Мэдди өз репортажын дайындағанда, екеуі капитан Пейсонның лагеріне беттейді. Диа, сол жерде RUF гарнизонымен бірге, Вандимен кездеседі, бірақ миы жуылғандықтан әкесін танымайды. Арчер Коэтзиге лагерьтің координаттарын жіберіп, ол лагерьке әуе және жер шабуылын ұйымдастырады. Ванди капитан Пейсонды тауып, оны күрекпен өлтіреді, ал жалдамалы әскерлер RUF қорғаушыларын жеңіп шығады. Коэтзи Вандиді алмас табуға мәжбүрлейді, бірақ Арчер оны өлтіреді, Коэтзи оларды екеуін де өлтіруге ниеттенгенін түсінеді. Диа екеуін қысқа уақытқа қарумен ұстап тұрады, бірақ Ванди онымен қайтадан сөйлесіп, отбасылық байланысты жаңартады. Қудалаушы жалдамалы әскерлерден қашып бара жатқан Арчер өзінің өлімі жақын екенін айтады және тасты Вандиге тапсырып, оны отбасына жеткізуді өтінеді. Ванди мен оның ұлы Арчердің ұшқышымен кездесіп, қауіпсіз жерге ұшады, ал Арчер Мэддиге соңғы қоңырау шалып, оған Вандиге көмектесуді сұрайды және мақаласын аяқтауға рұқсат береді. Арчер өлер алдында Африканың әдемі көрінісіне тамашалайды. Ванди Лондонға келіп, ван де Кааптың өкілімен кездеседі. Ол қызғылт алмасқа үлкен ақша алып, отбасымен қайта қосылады. Мэдди алмастар саудасы туралы мақаласында жариялау үшін келісімнің суреттерін түсіреді, ван де Кааптың қылмыстық әрекеттерін ашыққа шығарады. Ванди Кимберлиде "қанды алмастар" тақырыбындағы конференцияда сөз сөйлейді және оған тұрған адамдар қолдау білдіреді.

Өндіріс

Чарльз Ливиттті 2004 жылдың ақпан айында Warner Bros. кинокомпаниясы «Окаванго» деп аталған фильмнің алғашқы нұсқасын қайта жазу үшін шақырды. Бұл оқиға студияда жылдар бойы даму кезеңінен өте алмады, содан кейін продюсерлер Паула Вайнштейн мен Джиллиан Горфил америкалық контрабандист пен жергілікті алмаз өндіруші ұйым арасындағы қақтығысқа қатысқан африкалық фермер туралы әңгімені таңдады. Ол фильмді алмаз индустриясын, әсіресе De Beers компаниясын наразылыққа ұшырататынын білді, сондықтан индустрияны шынайы бейнелеуге тырысты, De Beers және басқа да ірі тау-кен компаниялары сотқа беріп қоюы мүмкін екенін ескерді.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің 219 сыншының пікірлеріне негізделген 63% мақұлдау көрсеткіші бар, ал орташа бағасы 6.30/10. Сайттың консенсусы былай дейді: "Қанды алмаз" нашар сюжетін өткір сын мен керемет актерлік шеберлікпен жеңіп шығады". Metacritic сайтында 39 сынға негізделген 100 балдық шкала бойынша 64 балдық орташа есеп көрсетілген, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлерді" білдіреді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге А-дан F-қа дейінгі шкала бойынша A- бағасын берді. USA Today газетінің журналисі Клаудия Пуиг фильмге оң баға беріп, "Қанды алмазды" қадірлі фильмдер көп болатын маусымдағы бағалы туынды деп атады. Пуиг Ди Каприоның актерлік шеберлігін де жоғары бағалап, оны "жас актердің фильмде алғаш рет еркектей көрінгені" деді. The Christian Science Monitor журналының Питер Райнер де фильмге оң баға берді және Пуиг сияқты Ди Каприоның актерлік қабілетін мақтап: "Ди Каприо керемет, оның жұмысы осы жылы "Жоғалғандар" фильміндегі рөлімен шайқасады" деді. Seattle Post-Intelligencer газетінің Уильям Арнольд фильмге оң пікір білдіріп, "Звиктің баяндау шеберлігі бізді оқиғаға тікелей жеңеді, ал жоғары сапалы өндіріс және түсірілім орнының ерекшелігі (фильм Мозамбикте түсірілді) фильмге керемет көлем мен эпикалық сипат береді" деді. Empire журналының Дэймон Уайз фильмге бес жұлдыздың төртеуін беріп, "тамаша актерлік ойын, ойландыратын идеялар мен тартымды экшн-сценылер соңғы сағатта Голливуд логикасы мен қарапайым сюжеттің құрбаны болды" деп атап өтті. New York журналының Дэвид Эдельштейн фильмді күткеннен артық деп тапты: "Фильмде ешқандай күтпеген сюжеттік бұрылыстар жоқ - сіз әрқашан оның қайда және неге бара жатқанын білесіз, коммерциялық тұрғыдан алғанда, ол сонда барады, сондықтан "Қанды алмаздың" қаншалықты жақсы екеніне таңғалуға болады. Меніңше, осылай болу керек". The Washington Post газетінің Энн Хорнадей де Ди Каприоның "Қанды алмаз" және "Жоғалғандар" фильмдеріндегі (осы жылы шыққан) актерлік шеберлігін мақтап, "оның осы жылы үлкен өркендеуі болды" деді. Ол фильмді "әдеттегідей ақылды, қызықты попкорн-фильм" деп атады. ReelViews сайтының Джеймс Берардинелли фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді, ол былай деді: "Леонардо Ди Каприоның мықты ойыны, ол осындай қатал рөлге өсті және "Жоғалғандар" фильмінде қараңғы жағында билегенін көргеннен кейін көбірек сенімді". Slate журналының Дана Стивенс: "Қанды алмаз" - әрине, сандармен есептелген хабарламалық фильм, бірақ режиссер Эдвард Цвик оның шеберлігімен фильмнің қарқынын бәсеңдетпейді, қуғын-сүргін көріністері қызықты, ал шайқас көріністері қорқынышты. Егер бұл фильм көрермендерді Рождествоға сүйіктілеріне қиындықпен алынған мұзды сыйлық сатып алу туралы екі рет ойлануға мәжбүр етсе, одан да жақсы". The Boston Globe газетінің Тай Берр фильмге оң баға бергеннен кейін былай деді: "Аз қамқорлық жасайтын адамдардың жағдайына назар аударатын киножұлдыздардың ойын-сауық жанрына кірген фильм ретінде, "Қанды алмаз" 2003 жылғы "Шекарадан тыс" фильмінен жоғары, бірақ өткен жылғы "Бағбан" фильмінің жанында айқын және тікелей көрінеді". Film Threat журналының Пит Вондер Хар фильмге аралас пікір білдіріп, былай деді: "Бұл өте қызықты экшн-фильм, және Звик зорлық-зомбылықты немесе соғыс қорқынышын бейнелеуден тартынбайды, бірақ әлеуметтік мәлімдеме ретінде ол сәл кемшілікке шалдығады. Ал зөміргелер одан да әдемі". The Austin Chronicle газетінің Марк Савлов фильмге аралас пікір берді: "Фильм эмоционалдық шыңдарға ешқашан жетпесе де, ол масштабтауға тырысады, Звиктің фильмі сізге үш айлық жалақыңызды үнемдеуге жеткілікті". Village Voice газетінің Нейтан Ли, сондай-ақ Вондер Хар және Савлов фильмге аралас пікірлер берді, "Де Бирс тыныша алады; "Қанды алмаздан" туындаған жалғыз ашу-ыза олардың зергерлік бұйымдарының қайдан келгенін ойламайтындар арасында емес, әрине, бейімсіз саясат пен жаман әңгімелеуге ашуланған көрермендер арасында болады". The A.V. Club сайтының Скотт Тобиас фильмге С бағасын берді: "Звик даңқы және Соңғы самурай сияқты, "Қанды алмаз" маңызды фильм болуға тырысады, бірақ шынымен де қозғайтын және көркемдік жағынан ықтимал емес". San Francisco Chronicle газетінің Мик ЛаСалл фильмге теріс пікір білдіріп, "режиссер Эдвард Цвик керемет фильм түсіруге тырысты, бірақ процестің бір жерінде жақсы фильм түсіруді ұмытты" деп дәлелдеді.

Музыка

Blood Diamond: Original Motion Picture Soundtrack – бұл 2006 жылдың 19 желтоқсанында Varèse Sarabande компаниясы шығарған, осы аттас фильмге арналған саундтрек. Оның музыкасын Джеймс Ньютон Ховард жазды және ол 2008 жылғы Classic Brit Awards жүлдесінде «Жылдың саундтрегі» номинациясын жеңіп алды.

Үй медиасы

Blood Diamond DVD-сі 2007 жылдың 20 наурызында 1-аймақтық форматта жарық көрді. Бір дискілі және екі дискілі нұсқалары шығарылды. Фильм шамамен 3,6 миллион DVD данасын сатты және 62,7 миллион долларлық кіріс әкелді.