Вирараджендра Чола: Өмірбаяны мен әскери жетістіктері

Кіріспе

1063–1070 жылдардағы Чола императоры Вираражендра (1002–1070) – Чола императоры. Раджендра I-нің ұлы, ол өмірінің көп бөлігін екі үлкен бауырлары Раджадхиража I және Раджендра II-ге бағынышты күйде өткізді. Билігінің басында ол Ведаларды, шастраларды және грамматиканы оқу үшін мектептің күтімін қамтамасыз етті. Студенттерге жатақхана берілді. Сонымен қатар, ол ауру адамдар үшін Вирасолан атымен аурухана да салды. Вираражендраның билігі Чола империясы шекараларын кеңейтуге және қолдағы аумақтарын сақтауға тырысқан кезде болды, бірақ Вираражендраның үлкен бауыры және патшасы Раджадхиража I-нің қазасы мен Вираражендраның ағасы Раджендра II-нің қысқа билігі салдарынан бұл әрекеттері тоқтап қалды. Барлығы үш бауыр бір-бірінен кейін 16–20 жыл билік етті. Бұл жылдам ауысу Чолалардың дәстүрлі жаулары мен бағыныштылары – Сингалалар (Сейлон), Пандиялар және Чера Перумалдар үшін қолайлы мүмкіндік ретінде көрінді, әрқайсысы босануға тырысты немесе Чолаларға соғыс жариялады. Вираражендра қабілетті және батыл басшы екенін дәлелдеді, ол халқына мейірімді және қамқор болды, Чола билігін қайта орнатты және Чалукьялар мен Пандияларға қатыгездік танытты. Оның билігі 10 жылдан кем созылды, бірақ Карурдағы түрлі жазбалар көрсеткендей, Вираражендра билік құрған қысқа мерзім ішінде елеулі із қалдырды. Ол Чола жерлерін сақтап қана қоймады, сонымен қатар Индонезия, Малайзия, Шри-Ланка және Никобар сияқты алыс елдерді жаулап алды.

Ерте өмір

Ол Шри-Ланканың Чола вице-королі ретінде ағасы Раджадхиража Чоланың билігінің басында тағайындалды. Кейін, оның тағы бір ағасы Раджендра Чола II билік құрған кезде, ол Урайюрдің билеушісі қызметін атқарды. Вираражендра билік еткен кезде Сомешвара Мадукарудағы жеңілісінің артынан туған ұятты жоюға тырысып, Чолалармен шайқасқа шақырды. Чолалармен болған әрбір қақтығыста. Карур және Тиндиванамдағы жазуларында Вираражендра Сомешвара I-нің ұлдары Викрамадитья VI (Виккалан аталған) және Джаясимха III (Сингханан аталған) шайқас алаңынан шашы тарақсыз қашқандарын мақтанышпен айтады. Вираражендра Сомешвара I-нің әскерін кемінде бес рет жеңгенін мәлімдеді. Бұл шайқастар Кудаласангамам, Гангаикондачолапурам, Карур, Кампили және Венгиде болды. Әрбір шайқаста Сомешвара I-нің әскербасылары, мысалы, Чамундраджаның басы кесілді, Мадувана, Викрамадитья VI, Джаясимха III, Аннала және соңында Ахвамалла Сомешвара I қашқандарын айтады. Сомешвара I-нің екінші ұлы Сомешвара II Каннада елінен қуылған кезде де болды. Сомешвара соңғы мүмкіндігін пайдаланып, Вираражендраны шайқасқа шақырды. Сомешвара I Чола патшасына хат жазып, бұрынғы шайқаста Чалкуя әскерінің толық жеңіліске ұшыраған жеріне жақын Кудал Сангамам деген жерді шайқас орны ретінде белгіледі. Бұл хабарды алған Вираражендра дереу шайқасқа аттанды және Чалкуя әскерінің келуін күтіп, Кандайға жақын жерге орналасты. Вираражендраның Манимангаламнан табылған жазуында шайқасқа белгіленген нақты күн 1067 жылдың 10 қыркүйегі, дүйсенбі күні болған. Чола әскері күткен шайқасты бір айдан астам уақыт күтті, бірақ Чалкуя патшасы келмеді. Содан кейін Чола әскері айналасындағы жерді жойды және Тунгабхадра өзенінің жағасында жеңіс жотасын орнатты. Сомешвараның Кудала Сангамада Чолаларға қарсы тұра алмауының нақты себебі белгісіз. Оның үлкен ұлы және таңдалған мұрагері Сомешвара II мен Викрамадитья VI арасында мұрагерлік талас болды. Викрамадитья VI әкесі үшін соғысқысы келмеген сияқты. Шындығында, Перумбердегі Вираражендраның жазуында Сомешвара II Каннада елінен қуылғаннан кейін Викрамадитья VI Вираражендрамен одақтасқан көрінеді. Вираражендра дереу Викрамадитья VI-ні Чалкуя тағына мұрагер етіп тағайындады және оған қызын берді, оның ұлы Викрамадитья VI-ден кейін Чалкуя патшасы болады деген уәде алды. Бұл жағдайлар Сомешвара I-нің рухын одан әрі түсіргені сөзсіз. Себебі қандай болса да, Сомешвара өз-өзіне қол жұмсады, 1068 жылдың наурыз айында суға батып қайтыс болды. Бірақ Вираражендраның жазбаларында Салюкки батыс теңізіне тығылған деп айтылады, бұл Сомешвара I-нің Чола әскерінен қашып бара жатқанда Арабия теңізінде суға батқанын көрсетеді. Бұл Вираражендраның алдағы билеушісі Раджадхиражаның жаумен шайқасып, майдан даласында қаза тапқаннан мүлдем өзгеше болды. Рамнад ауданындағы Тирупаттурдегі Тирутталеесвара ғибадатханасынан алынған тағы бір жазуда патшаның әкесі Пурвадесам, Ганг және Кидарамды жеңген адам ретінде еске алынады.

He was posted as the Chola viceroy of Sri Lanka by his elder brother Rajadhiraja Chola during the early part of the latter's reign. Next, during the reign of his other elder brother Rajendra Chola II, he served as the Lord of Uraiyur. During Virarajendra’s reign, Someshvara, the loser of this battle sought to wipe the disgrace of his defeat at Madukaru and called for battle with the Cholas. On each of the confrontations with the Cholas. In his inscriptions at Karur and Tindivanam, Virarajendra claims proudly that Someshvara I's sons Vikramaditya VI (called Vikkalan) and Jayasimha III (called Singhanan) fled the battlefield with dishevelled hair. Virarajendra further claimed that he defeated Someshvara I's armies not less than five times. These battles took place at Kudalasangamam, Gangaikondacholapuram, Karur, Kampili and Vengi. On each occasion, the generals of Someshvara I like Chamundaraja were beheaded, Maduvana, Vikramaditya VI fled the battlefield with, Jayasimha III, Annala and finally Ahavamalla Someshvara I too fled the battle. In another war, it was the time of Someshvara I's second son, Someshvara II to be expelled from Kannada country itself. Someshvara I took final chance and called Virarajendra for battle. Someshvara I wrote the Chola king assigning a site in a place called Kudal Sangamam for the battle, near the site of the previous battle in which the Chalukya forces were so utterly defeated. Receiving this message, Virarajendra immediately set out for the battle and camped near Kandai for the Chalukyan army to arrive. The exact date set for the battle, according to Virarajendra’s inscription found at Manimangalam, was Monday, 10 September 1067 C. E.

The Chola army awaited the expected battle for more than a month; the Chalukya king never met the appointment. The Chola army then devastated the surrounding countryside, erected a pillar of victory on the banks of the Tungabhadra River. There is no verifiable and known reason for Someshvara’s inability to face the Cholas at Kudala Sangama. There was a running succession feud between his first son and chosen heir, Someshvara II and Vikramaditya VI. Apparently, Vikramaditya VI did not want to fight for his father. In fact as per the inscription of Virarajendra at Perumber, after the expulsion of Someshvara II from Kannada country, it seems that Vikramaditya VI allied Virarajendra, Virarajendra immediately nominated Vikramaditya VI as the heir to the Chalukya throne and also gave his daughter in marriage to him on extracting the promise that his daughter's son will succeed Vikramaditya VI as the next Chalukya King. Surely, the above developments would have discouraged Someshvara I even further. Whatever may be the reason, Someshvara and he committed suicide by drowning himself in March 1068 C. E. But Virarajendra's records say that the Salukki hid himself in the western sea, which indicates the probability of Someshvara I having been drowned in the Arabian sea while running away from the Chola army. This was in sharp contrast to Virarajendra's predecessor Rajadhiraja who lost his life in the battlefield while fighting the enemy. Another inscription from the Tiruttaleesvara temple in Tirupattur, Ramnad district mentions the king's father, as the conqueror of Purvadesam, Ganges and Kidaram.|author=Ottakoothar|source=Vikrama Cholan Ula, verse 22

Қатысушы

Сомешвара I қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Сомешвара II 1068 жылдың сәуір айында Чалукья тағына отырды. Ұзақ өтпей, оның және оның кіші әйелі Викрамадитья арасында дау туып, Батыс Чалукья мемлекетінде азамат соғысы басталды. Викрамадитья VI Вираражендра Чоланың Чола сарайына қашып кетті, онда оны патша жақсы қарсы алды. Патша Вираражендра өзінің жазбаларында Викрамадитья VI-ны Батыс Чалукьяның патшасы деп мойындағанын айтты. Оның билік құрған 15-ші жылында Таңжавурдағы Брихадеесвара храмындағы I Кулотунга Чоланың жазуынан Вираражендраның патшайымының аты Арумолиннагай екенін білеміз. Вираражендра Чоланың қызы Раджасундари Шығыс Ганг әулетінің ханзадасына үйленді, ал оның ұлы Анаттаварман Чодаганга Дева Шығыс Ганг әулетінің негізін қалаушысы болды.

Өлім және мұрагерлік

Тирунаманаллурде ол билік құрған төртінші жылы жазылған жазуынан Вираражендра Чоланың Сакалабхуванасрая, Сримединиваллаба, Махараджадхираджа Чолакула Сундара, Пандякулантака, Ахавамаллакула Кала, Ахавамалланай мұмкинди вен канда Раджасрая, Вира Чола, Карикала Чола, Күн расының даңқы, Шри Вираражендрадева, Раджакешариварма Перуманадигаль (Каннада елінен Пермандидің Ноламба Паллава атақтарына ұқсас) және Конеринмайкондан деген атақтар алғандығын білеміз. Тирунаманналлурды өзінің ұлы алдыңғысы Раджадитья Чоланың есімімен Тирунавлур немесе Раджадиттапурам деп те атаған. Вираражендраның әскерін соғысқа жұмылдырғаны оның қарсыластарын, әсіресе Салукилерді, қорқынышқа бөленді және олар Салукилер, Пандиялар немесе Венги аймақтарының басқа қарсыластарымен кездесуге тырысқан сайын, оған қарсы аттанғанда жеңілістен басқа ештеңеге тап болмады. Вираражендра Чола 1070 жылдың басында қысқа, бірақ өте жеңіске толы билік жүргізгеннен кейін қайтыс болды. Ол ағасы Раджендра II немесе Раджадхираджа Чоладан жас емес, ол таққа отырғанда орта жаста болған. Шындығында, оның өмірін (Раджендра I сияқты) толыққанды жеңіске жеткен өмір деп атауға болады, өйткені ол әкесі Раджендра Чола I-ге, содан кейін ағалары Раджадхиража I және Раджендра II-ге әкімшілік және соғыс ісінде көмектесті. Кейіннен патшалық билікті қолға алғаннан кейін, ол өзінің ішкі басқаруы мен әскери жеңістері тұрғысынан өте табысты билік жүргізді. Бір жағынан оның жетістіктері Ұлы Раджа Раджа Чола I-ден мұрагерлік алған империясын кеңейткен Раджендра Чола I-нің жетістіктерімен салыстыруға болады. Вираражендраның орнын оның ұлы және мұрагері Атираджендра Чола басады. Оның мұрагері I Кулотунганың Таңжавурдағы жазуы Вираражендраның патшайымы Арумоли Нангаи деп аталады. Оның Алавандан деген ағасы да болды, оған «Раджараджа» немесе «Раджадхираджа» деген атақ берді. Билік етуінің басында Вираражендра өзінің ұлы Мадурантаканы Тондаймандаламның вице-падишасы етіп тағайындады. Тарихшы Сетураманның айтуынша, Мадурантакан I Раджадхираджа Чоланың ұлы болған. Оның тағы бір ұлы Гангэйкондачола Пандия аймақтарының вице-королі болған. Бізде осы екі ұлының қайсысы Атираджендра екені туралы нақты ақпарат жоқ. Ағасы Раджадхираджа сияқты Вираражендра да өзінің әкесін Пурвадесам, Гангай және Кадарамды жаулап алған адам деп атаған. Оның билігінің ең ерекше жағы – ол өте көп мөлшерде сыйлықтар мен жарлықтар берген адам ретінде танылған. Патша Чидамбарамдағы Тиллаи (Сиван) иесінің алдында құлшылық етіп, оған жоғары сапалы рубиндерден тұратын алқа тартты. Алайда, өзінің барлық алдыңғылары сияқты, ол барлық діндердегі храмдарға демеушілік жасады және қамқорлық көрсетті, соның ішінде Вишну иесінің храмдары да болды.

From an inscription of his from Tirunamanallur dated in the fourth year of his reign, we understand that Virarajendra Chola held the titles Sakalabhuvanasraya, Srimedinivallabha, Maharajadhiraja Cholakula Sundara, Pandyakulantaka, Ahavamallakula Kala, Ahavamallanai mummadi ven kanda Rajasraya, Vira Chola, Karikala Chola, The Glory of the Solar race, Sri Virarajendradeva, Rajakesarivarma Perumanadigal (similar to the Nolamba Pallava titles of Permanadi from Kannada country) and Konerinmaikondan. Tirunamanallur was also called as Tirunavlur or Rajadittapuram, named after his great predecessor Rajaditya Chola. The very indication of Virarajendra mobilizing his armies for war made his adversaries especially the Salukkis, tremble with fear and every time they tried to confront him, be the Salukkis, Pandiyas or other adversaries of the Vengi territories, they met with nothing but defeat when they marched against him. Virarajendra Chola died in early 1070 CE after a short but extremely victorious rule. He probably was not very younger to his elder brother Rajendra II or Rajadhiraja Chola and was probably into his middle years when he ascended the throne. In fact, his can be termed (like that of Rajendra I) as a completely victorious life in that he initially helped his father Rajendra Chola I, then brothers Rajadhiraja I and Rajendra II in both administration and war. Later, upon taking over as King, he himself had a highly successful reign in terms of both internal administration and military conquests. In a way his achievements are comparable to those of Rajendra Chola I, who expanded his empire inherited from the great Raja Raja Chola I. Virarajendra was succeeded by his son and heir apparent Athirajendra Chola. The Thanjavur inscription of his successor Kulottunga I gives the name of Virarajendra's queen as Arumoli Nangai. He also had an elder brother called Alavandan on whom he conferred the title 'Rajaraja' or Rajadhiraja. Early in his reign Virarajendra appointed his son Madurantaka as viceroy of Tondaimandalam with the title of Cholendra. According to historian Sethuraman, this Madurantakan was the son of Rajadhiraja Chola I Another son Gangaikondachola was made viceroy of the Pandya territories. We have no clear information as to which of these two sons was Athirajendra. Like his elder brother Rajadhiraja, Virarajendra also referred to his father as the one who took Purvadesam, Gangai and Kadaram. The most stand out aspect of his rule is the fact that he is known to be the one who issued an excessively large number of grants and edicts The king was a devotee at the feet of lord at Thillai(Sivan) at Chidambaram, to whom he presented a necklace consisting of rubies of high quality. However, like all his predecessors, he also patronized and cared for temples of all faiths including those of Lord Vishnu.