Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лотос басындағы индуистік құдай, молшылық, құнарлылық және жыныстық қуатпен байланысты Ладжа Гаури – лотос басындағы индуистік құдай, ол молшылық, құнарлылық және жыныстық қуатпен байланысты, кейде эвфемизм ретінде Ладжа ("әдептілік") деп сипатталады. Ол кейде босану позында бейнеленеді, бірақ жүктіліктің сыртқы белгілері байқалмайды.
Lotus headed Hindu Goddess associated with abundance, fertility and sexuality
Lajjā Gaurī is a lotus headed Hindu goddess associated with abundance, fertility and sexuality, sometimes euphemistically described as Lajja ("modesty"). She is sometimes shown in a birthing posture, but without outward signs of pregnancy.
Тарих
Шактизмдегі Ладжа Гауридің ерте бейнелері Инд өзенінің мөрлерінде табылды. Құдайшаның қолдары жоғары қарай иілген, әрқайсысы лотос сабағын ұстап тұр, олардың ұштары басының деңгейінде, жетілген лотос гүлдерімен бейнеленген. Веда дәстүрлеріндегі иконаграфияға қатысты нақты мәтін болмағандықтан, ол бүкіл Үндістанда, әсіресе Орталық Үндістанның Бастар тайпалық аймағында және оңтүстікке қарай кең таралғанына қарамастан, индус пантеонында жоғары мәртебеге ие емес. Құдайша кейде Ладжа Гаури деп аталады, кейбіреулер оны "Күнәсіз Жаратушы", немесе жай ғана "Басы жоқ Құдай" деп түсіндіреді, ал қазіргі археологтар, ғалымдар мен үндітанушылар оны Адити Уттанапада деп атайды. Оның 150-300 жылдарға жататын маңызды мүсіні Амраватиде (қазіргі Ченнаи мемлекеттік мұражайында сақталады), Орталық Үндістанның тайпалық аймақтарында, Андхра-Прадеш, Карнатакада, Бадами қаласында, Бадами үңгір ғибадатханаларымен әйгілі жерде табылды. Бұл мүсін Бадамидегі жергілікті археологиялық мұражайда сақталады, ол алғашқыда Бижапур ауданындағы Наганаткалладағы Наганатха ғибатында табылған. Сонымен қатар, Бадамидегі Шалукия сәулетімен салынған құдайшаға арналған ғибадатхана да бар, ол Шалукия империясының гүлденген шағында, шамамен 6-шы ғасырда салынған. Майтхили халқы үйленген кезде Ладжа Гауриге құлшылық етеді. Ол жаңа үйленгендердің үйлену бөлмесінде сақталатын Кохбар Митила суретінің ажырамас бөлігі болып табылады. Доктор Рамачандра С. Дхере өзінің "Ладжа Гаури" атты кітабында Ланджа/Ланджика сөзінің "жалаңаш" деген мағынаны білдіретінін айтады, бұл Конкан (Махараштра) аймағындағы Ланджа деген жерді еске түсіреді.
Early depictions of Lajja Gauri in Shaktism were found in the Indus Valley seals, The arms of the goddess are bent upwards, each holding a lotus stem, held at the level of the head again depicted by the matured lotus flower. Owing to an absence of verifiable text in Vedic traditions on the iconography, she does not seem to hold any exalted position in Hindu pantheon, despite her strong presence throughout India, especially in the tribal region of Bastar in Central India and downwards to the South. The goddess is sometimes called Lajja Gauri, interpreted by some as the Innocent Creatrix, the Creator deity or at times simply "Headless Goddess", or Aditi Uttanapada by modern archeologist, academicians and Indologists. A notable sculpture of her dating to 150 300 CE was found at Amravati (now kept at State Museum, Chennai), Tribal areas of Central India, Andhra Pradesh, Karnataka, where the town of Badami, known for the Badami Cave Temples, has a sculpture of the deity preserved at the local Archeological Museum, originally found in Naganatha Temple, Naganathakolla, Bijapur District, and has an extant temple dedicated to the goddess in Badami Chalukya Architecture, within the town precincts dating to Chalukya Empire which flourished around the 6th century AD. Maithili people worship Lajja Gauri during the marriage. She is an integral part of the Kohbar Mithila Painting which is kept in the nuptial chamber of newly weds. Another arguable interpretation by Dr. Ramachandra C. Dhere in his book entitled Lajja Gauri is that Lanja/Lanjika means 'naked', which reminds us of the geographical area in Konkan (Maharashtra), called Lanja.
Символизм және индуизациялау
Үндістанның Ладжа Гаури құдайы бейнеленген поза уттанапад позасы деп аталады. Оның басын толық гүлдеген лотос гүлі алмастырады. 19-шы ғасырда британдық археологтар бұл бейнелерді алғаш рет тапқанда, олар мұндай жалаңаш бейнелердің әдепсіз эротикалық сипаты мен ұятсыздығына таң қалды. Шұлықтанып отырған, табиғи өлшемдегі жалаңаш денелер викториялық дәуірдегі әдептілік пен әйелдік туралы түсініктерге қарама-қарсы келді. Дегенмен, бұл екі әртүрлі мәдениеттің қақтығысынан туындаған қиын мәселе еді. Үнді өнері мен эстетикасында Гауридің уттанапад позасы – тізелері бүгілген, аяқтары іш қуысына тартылған отыру позасы – жаратылысты білдіреді. Сондықтан Ладжа Гаури, оның атының мағынасы «ұялу», қарапайымдылықты көрсетеді. Ол – Гауридің бір жағы, яғни Шиваның жұбайы Парватиның бір формасы, ол ұялшақ және қарапайым. Бұл британдық археологтардың осы бейнелерді эротикалық бейне деп түсіндіруіне қарама-қарсы. Бұл Гаури бейнесі әрдайым байлық пен құнарлылықты білдіретін ерекше символдармен байланысты, оның күшін нақтылайды. Үш негізгі символ: лотос, толы құмыра және Шривастава. Үнді өнерінде лотос жаратылыс, құнарлылық және бақытты білдіреді. Ол ұрпақтан-ұрпаққа репродуктивтік потенциалды жеткізуді және өмірдің айналымын символдайды. Ал толы құмыра – йони, яғни аналық жатырдың символы. Толы құмыраның бейнесі – мөлдірлік пен шексіз шығармашылық потенциалды көрсететін мүйіздің суретіне ұқсайды. Сонымен қатар, дененің орналасуы, үлкен кеуделер және лотос гүлдерінің басындағы гүл шоқтары – Веда дәуірінен бері барлық индуистік рәсімдер мен мерекелерде танымал пурна калаша дизайнына ұқсас. Үнді өнерінде Шривастава – шығармашылық толықтық пен байлықты білдіреді. Ол әдетте үшбұрыш, крест тәрізді гүл немесе спираль тәрізді орналасумен бейнеленеді. Лотостар мен Шриваставаның осылай біріктірілген метафораларын Бхарут пен Санчиде де кездестіруге болады. Бұл бейнені Ладжа Гауримен салыстыруға болады, мұндай тұжырымды Кэрол Болон жасайды. Шривастава оның Лакшмиге және оның Шри мен Гажа Лакшми сияқты әртүрлі формаларына жақындығын көрсетеді. Ладжа Гаури сияқты, олардың барлығы да әл-ауқат пен өркендеу құдайлары. Құдайдың бейнесі мен оған табыну тайпалық аймақтарда және жергілікті ауылдарда пайда болған. Ол бейнесіз түрінде құрметтелген грамадеви болды. Оның антропоморфты формаларының жетілген суреттерін Элефанта үңгірлерінде (500 ж.с.), Эллара үңгірлерінде (550 ж.с.) және 6-шы және 7-ші ғасырларда Гуджаратта көруге болады. Бұл жетілген бейнелер оның брахмандардың табынуына енуінің басталуын көрсетеді. Оның индуизациясы ғибадатханаларға кіруіне жол ашты, тіпті оның мифологиялық қиялы да өзгерді. Ол Шивамен байланыстырылды, оған вахан, яғни сақтидің арыстаны берілді және біртіндеп құдайдың бейнесіне енді. Сондай-ақ, ол Шиваның бұқасы мен лингамымен бірге бейнеленді. Андхра-Прадеш штатында түрлі тақташалар мен есік жақтауларында оның бейнесі басқа да ірі индуистік құдайлармен бірге кездеседі. Ладжа Гауридің эзотерикалық бейнеден толыққанды индуистік құдайға айналуына ықпал еткен факторлардың бірі – патшалық қамқорлық, әсіресе оған шалукия патшаларының көрсеткен назары. Ерте шалукия билігі кезінде оның бейнелерінің сапасы мен саны оның танымалдылығын және сол кезеңде патшалық қамқорлыққа ие болғанын көрсетеді. Көптеген ғибадатханаларда сол кезден бері осы бейнелерге табыну жалғасуда. Бұл біздің алдымызда осы құдайдың орнын табуға арналған қазіргі заманғы тұрақты жүйелі шеңберді ұсынады. Телаңғанадағы Бала Брахма ғибадатханасы және Карнатакадағы Лакулиса ғибадатханасы – осыған дәлел. Бұл ғибадатханаларға балалы болмай жатқан әйелдер, ерлі-зайыптылар және жаңадан үйленгендер барып, құнарлылық пен өрбу күші үшін дұға етеді. Олар құдайға қызылша, ұнтақ, гүлдермен құлшылық етеді және қасиетті орынның айналасында прадаксина жасайды.
The pose in which the Indian goddess Lajja Gauri is depicted is known as the uttanapad pose. Her head is substituted by a full bloomed lotus flower. During the 19th century, when the British archaeologists discovered these images for the first time, they were shocked by the indecent eroticism and the shamelessness of such nude representations. The squatting, life sized nudes were in stark contrast to their Victorian idea of decent morality and femininity. However, that was a classic case of conundrum born out of two distinct cultures interacting with each other. In Indian art and aesthetics, the Guari's uttanapad pose, that is how she sits with her knees bent and legs drawn up to the sides of her abdomen, signifies creation. Therefore, Lajja Gauri, as her name lajja suggests, represents modesty. She is an aspect of Gauri, that is a form of Parvati, the consort of Shiva, who is modest and shy, directly opposite to the interpretations of British archeologists who labelled these images as a nude–heathen representation of eroticism. This Gauri image is always associated with distinct symbols that connote the idea of fortune and fertility, explicitly signifying her powers. The three major symbols are: the Lotus, the Brimming Pot and the Srivastava. The lotus in Indian art styles connotes creation, fertility and fortune. It symbolizes an intergenerational transference of the reproductive potential and stands for the cyclical journey of life. While the brimming pot resembles the yoni or the womb. The overflowing pot is similar to the image of cornucopia suggesting affluence and abundant creative potential. Moreover, the arrangement of the torso, the large breasts, and the flower buds flanking the bloomed lotus on the head are similar to the purna kalasha design popular in all Hindu rituals and festivals since the Vedic times. The Srivastava in Indian art suggests a notion of creative fullness and fortune. It is usually depicted with a triangle, cross shaped flower, or whorl shaped arrangement. This juxtaposed metaphors of the lotuses and srivastavas could also be found at Bhahrut and Sanchi. A comparison could be made with the form of the Lajja Gauri. Carol Bolon does such a reading. The Srivastava highlights her affinity to Lakshmi and her various forms, such as Sri and Gaja Lakshmi. Like Lajja Gauri, all these are also goddesses of well being and prosperity. The image of the goddess, and her worship, originated in tribal areas and/or local villages. She was a gramadevi, revered in her aniconic form. Mature images of her anthropomorphic forms can be seen in the Elephanta Caves (dated 500 CE), in the Ellora Caves (dated 550 CE), and throughout Gujarat during the 6th and 7th centuries. These mature representations hint at the beginning of her induction in the Brahminical fold of worship. Her Hinduisation paved the way for her entry into the temples, and slowly, even her mythological imagination also changed. She began to be associated with Shiva, was given a vahan, sakti's lion, and was gradually merged into the image of the goddess. She was also shown with Shiva's bull and lingam. In Andhra Pradesh, in various plaques and lintels, her image could be spotted with other major Hindu deities. One of the major contributing factors to Lajja Gauri's transformation from an esoteric personfied representational image to a full fledged Hindu goddess was royal patronage, particularly the attention extended to her by the Chalukya kings. The quality and the quantity of the production of her images during the Early Chalukya rule suggests her popularity, and the royal patronage she enjoyed during the period. In many temples, dating back to the time, these images continue to be worshipped. This presents before us a continuous contemporary framework in which to locate this goddess. Temples like Telangana's Bala Brahma Temple, and the Lakulisa Temple at Karnataka, are some famous examples. These temples are frequented by childless women, couples, and newlyweds, seeking for fertility and power of procreation. They worship the goddess with ghee, powders, and flowers and perform the pradakshina around the sanctum sanctorum.