Ақ қол: Сербия, Хорватия және Словения Корольдігіндегі құпия әскери ұйым
White Hand (Serbia)
Ақ қол – Серб, Хорват және Словен Корольдығындағы құпия әскери ұйым. «Қара қолға» қарсы құрылған, 1903 жылғы май төңкерісіне қатысқан. Пасербизм идеологиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ақ қол – Сербтер, хорваттар және словендер патшалығында (кейін Югославия патшалығы) құрылған құпия әскери ұйым. Ол Қара қолдың ықпалына қарсы әрекет ету үшін құрылды және Халық радикалдық партиясына сүйенді.
The White Hand was a secret military organization in the Kingdom of Serbs, Croats, and Slovenes (later the Kingdom of Yugoslavia). It was established in order to counter the influence of the Black Hand, and relied on the People's Radical Party.
Өмірбаян
Александр Обреновичті құлатқан мамыр төңкерісін (1903) Драгутин Димитриевич ("Апис" деп аталды) және оның тобы, төменгі шендегі офицерлер, олардың ішінде Петар Живкович болды, ұйымдастырды. Петар Караджорджевич Сербия патшасы болып жарияланды, ал австрофильді Обренович әулетінен өзгеше, Караджорджевич Ресей мен Францияға сүйенді, бұл Австрия-Мажарстан тарапынан наразылықтың күшеюіне себеп болды. Конспираторлар серб жерлерін азат ету және біріктіру (пансербизм) ниетімен Обреновичті құлатты. Мамыр төңкерісіне қатысқан конспираторлардың кейбіреулерінің отставкаға шығуы, әрі қарай топтың екі жақтасқан тарапқа бөлінуіне әкелді: династияны қолдаған конспираторлар және оған қарсы болғандар; біріншісі сарай мен үкіметке жақын болды, екіншісі наразылық білдірді. Бөлініс 1906 жылы басталды және кейіннен армияға тарады. Пашич Балқан соғыстары кезіндегі саясатқа қанағаттанбады. Салоника процесінде (1917) "Қара қолдың" талқандалғаннан кейін, "Ақ қол" жас және амбициялы Александр ханзаданың билігін нығайта бастады. Живкович 1921 жылы сарай күзетінің басшысы болып тағайындалды және билік жинауға кірісті. 1929 жылы Александр I патша, "Ақ қолдың" офицерлерімен бірлесіп, елдегі ұлтаралық шиеленісті (әсіресе Хорватияда) және парламенттің тұрақсыздығын бақылауға тырысу үшін төңкеріс жасады. Живкович, енді генерал, премьер-министр болып тағайындалды. Корольдің реформалары күтілген нәтижені бермегеннен кейін 1931 жылы автократия жұмсалды, ал Живкович 1932 жылы азшылықтардың басшыларына, ультраұлттық топтарға және коммунистерге қарсы көрсеткіштік соттарды ұйымдастырғаннан кейін лауазымын жоғалтты. "Ақ қолдың" мүшелері сондай-ақ 1909 жылы тақтан бас тарған мұрагер принц Георгийдің орнына Александрды тағайындауға, Петр I патшаның билігі кезінде Александрды регент етіп бекітуге, сондай-ақ 1941 жылғы 27 наурыздағы төңкеріске қатысқан деп күдіктенеді, нәтижесінде кәмелетке толмаған Петр II Караджорджевич патшалық таққа отырды, бұл Югославияны Германиямен соғыс жағдайына түсірді. Екінші дүниежүзілік соғыста Иосип Броз Титоның коммунистік күштерінің жеңісінен кейін, "Ақ қолдың" мүшелері жаңа режим тарапынан жазаланды немесе шетелге қашып кетті.
The May Coup (1903) which overthrew Aleksandar Obrenović was orchestrated by Dragutin Dimitrijević (called "Apis") and his group of lower officers, among whom were Petar Živković. Petar Karađorđević was crowned King of Serbia, and in contrast to the Austrophile Obrenović dynasty, Karađorđević relied on Russia and France, which provoked rising hostility from Austria Hungary. The conspiracy group had toppled Obrenović on the pretext of pursuing the liberation and unification of Serb lands (Pan Serbism). The retirement of some of the conspirators involved in the May Coup eventually led to the division of the conspiratory group into two quarrelling sides: the conspirators that stayed behind the dynasty and those who stood against it; the first was close to the court and government, the second dissatisfied. The split began in 1906, and subsequently spilled over into the Army. Pašić was unsatisfied with the politics during the Balkan Wars. With the demise of the Black Hand in the Salonika Trial (1917), the White Hand steadily gained control of the young and ambitious Prince Alexander. Živković was made the head of the Palace Guard in 1921 and started amassing power. In 1929, King Alexander I, along with officers of the White Hand orchestrated a coup in an attempt to control the growing nationalist tensions in the country (especially in Croatia) and the instability of the Parliament. Živković, now a general, was appointed Prime Minister. The autocracy was eased in 1931 when the King re instated some constitutional rights after his reforms completely failed in their purpose, and Živković lost his position in 1932 after organizing numerous show trials against minority leaders, ultra nationalist groups, and communists. The members of White Hand are also suspected of being involved in the abdication of heir apparent Prince George in favour of Alexander (1909), the installment of Alexander as a regent during the reign of Peter I, as well as the coup of 27 March 1941, which placed the underage King Peter II Karađorđević in power, effectively putting Yugoslavia in a state of war with Germany. With the victory of the communist forces of Josip Broz Tito during Second World War, members of the White Hand were either executed by the new regime or fled abroad.