Кіріспе

Праховадағы ескі тұз кеніші, Румыния. Slănic кеніші – Румынияның Прахова округінің Сланица қаласында, Бухаресттен солтүстікке қарай 100 шақырым жерде орналасқан ескі тұз кеніші. Кеніш тұз өндіру үшін жабық, бірақ келушілерге ашық, жыл бойы табиғи ауа баптауымен және тұрақты температура мен атмосфералық қысыммен ерекшеленеді. Ол Unirea және Mihai деп аталатын екі деңгейден тұрады. Көптеген адамдар ауаның тазалығының арқасында емдік әсері бар деген сеніммен келеді. Кеніш ішінде ойын алаңдары және пинг-понг үстелдері сияқты демалысқа арналған жабдықтар орналасқан. Бір бөлігі өкпе рагымен ауырған науқастардың демалуы үшін бөлініп сақталған. Бас лифт шахтасының ерекшелігі – тотығудың алдын алу үшін металл бөлшектері жоқ. 2014 жылы лифт апаты болғаннан кейін, келушілерді жоғары және төмен тасымалдау үшін минивэндер пайдаланылады.

Біріккен шахта

Unirea тұз кенішін ашу жұмыстары 1938 жылы басталды, ал осы кеніштен тұзды өндіру 1943-1970 жылдар аралығында жүргізілді. Өндіру жұмыстары төбеден негізге қарай, 2,2 метрлік тізбектелген қабаттармен жүзеге асырылды, негізге көлденең және қабырғаларға тік кесімдер жасалды. Тас бұзғышпен жарылыс жүргізіліп, тас сынықтары алынды. Алынған материал дайындау және жөнелту орнатылысына дейін шахта арқылы көтерілді. Кен орны 14 трапеция пішіндес камерадан тұрады, олардың төбесі 10 м, едені 32 м, биіктігі 54 м және қабырғаларының еңіс бұрышы 60 градусқа тең. Жер беті мен кеніштің ең төменгі нүктесі арасындағы биіктік айырмасы 208 м, лифтпен 90 секундта өтіледі, бірақ 2014 жылдан бері лифт істен шыққан. Қазылған кеңістік көлемі 2,9 миллион м³ құрайды және 78 000 м² аумақты алып жатыр. 1970 жылдан бері кеніш туристер арасында танымал болды, өзінің микроклиматының арқасында ерекше табиғи жағдайларды ұсынады, ол аэрозольдерге бай және кейбір адамдар тыныс алу ауруларын емдеуге пайдалы деп санайды. Кеніштегі ауа райы табиғи, жыл бойы температурасы тұрақты 12 °C, атмосфералық қысым 730 мм сынқ. бағ. және ылғалдылық жер бетіндегі орташа көрсеткіштен 10% төмен. Камералардың бірінде автор Юстин Настасе салған «Genesis Hall» деп аталатын тұз мұражайы орналасқан, онда Децебал мен Траянның тұзdan жасалған бюстері қойылған. Кеніште Михай Эминеску бюсі немесе жергілікті суретші Оана Брезеанудың Михай Витеазул бейнесі салынған барельефі сияқты басқа тұз мүсіндері де бар. Кеніштің кейбір камералары спорт залдарына айналдырылып, спортшылар жаттығуларын орындайды. Кеніш төбесінің барлық периметрі бойынша ағаштан жасалған балкон орналасқан. Балкон кеніш құрылысының жоғарғы бөлігіндегі беткейлердің тұрақтылығын мерзімдік тексеру кезінде уәкілетті персоналдың жүріп-тұруы үшін пайдаланылады. Тұрақтылығы күмәнді аймақтар кеніштің ең төменгі жағында шектеліп, қоғамдыққа жабық.

Михай кеніші

Unirea шахтасының тік үстінде орналасқан және одан 40 метрлік қалың еденмен бөлінген Михай деңгейі 1912 жылы ашылды және 12 метр төбе ені, 37 метр еден ені, 66 метр биіктігі және қабырғалары 60 градусқа еңкейген 6 трапеция пішіндес бөлмеден тұрады. Кен қазу жұмыстары төмен қарай бағытталған трасса бойынша жүргізілді. 1942 жылы Unirea кеніші ашылғанға дейін 462 332 м³ тас тұз қазылып алынды. Бұл Румыниядағы электр жарығымен жабдықталған алғашқы тұз кені болды. 1970 жылдан бері Михай кені бірнеше ұлттық және халықаралық әуе модельдеу жарыстарын қабылдап келеді, сондай-ақ осы кезде туристерге кенішке еркін кіруге мүмкіндік беріледі.

Тұз еріту

1994 жылдың күзінде екі деңгей де жер асты және жауын-шашын суларының сіңуінен туындаған тұздың еруінен пайда болған табиғи құбылыстан қатты зақымдалды, нәтижесінде Unirea шахтасы суға толып кетті. Шахтаға ағып келген судың күшті агрессивтігі бірте-бірте үлкен қуыстарды жасады және апаттың ауқымын бағалаған мамандар шахтаны жабу туралы шешім қабылдады. И.С.П.Х. зерттеушісі Эвген Скроб кен орнын толығымен құлаудан сақтау үшін идея ұсынды. Ол дереу Slanic шахтасының жұмысшыларының көмегімен жаңа тәжірибелік әдісті қолданды. Төрт жылдық жұмыстан кейін, өзен арнасы реттелді. Жер көшкінінің динамикасы мен пьезометриялық деңгейі тұрақты түрде бұрғылау арқылы бақыланды. Сонымен қатар, шахтаның қабырғаларын қаптау және пайда болған қуыстарды толтыру үшін көп мөлшерде бетон пайдаланылды. Бұл жұмыстарға кеткен барлық шығын, барлығы 20 миллиардтан астам румындық лей (ROL; 2 миллион RON-ға баламалы), Slănic тұз кенішінің қаражатынан төленді. Су шығарылып, су батқан шахтаның түбі толығымен кепкеннен кейін, кен орны 1998 жылдың 31 шілдесінде қайта ашылды.