Кіріспе

Шотландия маркизі (1540–1604)

Джон Гамильтон, Гамильтонның 1-маркизі (1540–1604) – Шотландиядағы Гамильтон маркиздері мен герцогтарының ұзын әулетін қалыптастырушы.

Туған жері

Джон шамамен 1540 жылы Шотландияда дүниеге келген. Ол Джеймс Гамильтон мен оның әйелі Маргарет Дугластың үшінші ұлы болды. Оның әкесі Францияда Арран графы және Шателло герцогы болған. Джонның анасы Мортонның 3-графы Джеймс Дугластың қызы еді. Екеуі де шотландтықтар болған. Олар 1532 жылдың қыркүйегінде үйленген. Джон әкесінің мақаласында тізімделген тоғыз бауырдың бірі еді.

Ерте өмір

1547 жылы 28 қарашада Джон, әлі бала бола тұрып, Иншафрей аббаттығының комендаторы болып тағайындалды, ол 1551 жылға дейін осы лауазымды атқарды, содан кейін Арброт комендаторы болды. Ол 1579 жылға дейін Арброттан пайда тапты, бірақ оның құқығына Джордж Дуглас (кейіннен Морей епискобы болған Ангус графының заңды емес ұлы) қарсылық көрсетті. Оның отбасы Шотландия королевасы Мэриді, тіпті Лохлевен қамалында тұтқындалғаннан кейін, 1567 жылғы 24 шілдеде бір жасар ұлының пайдасына тақтан бас тарғаннан кейін, 1568 жылы Лангсайд шайқасында жеңілгенінен және соңын Англияға қашқаннан кейін де қолдады. 1570 жылы VI корольдің кәмелетке толмаған кезеңінде регент болған Морей, королева Мэридің жақтасы Ботуэллхоудың Джон Гамильтоннан Линлитгоуда өлтірілді. Джонның әкесі (Шателлеро герцогы және Арранның 2-графы) сол кезде Мюррейдің тұтқынында болды, ал Джонның өзі де бұл кісі өлтіруге қатысқан болуы мүмкін. Оның ізбасары, Регент Леннокс, 1571 жылы Стерлингте королеваның жақтастарымен болған қақтығыста арқасынан оқ алып қайтыс болды. Соңында, 1573 жылғы 23 ақпанда оның әкесі Мэриге қолдау көрсетуден бас тартып, Мэридің кіндік шешесі Джеймсті Шотландия королі деп мойындады.

Отбасы басшысы

Оның әкесі 1575 жылдың 22 қаңтарында Гамильтон қаласында қайтыс болды. Оның үлкен ағасы Джеймс Арранның 3-графы болды, бірақ денсаулығының нашарлығына байланысты Джонның қамқорлығына берілді, осылайша Джон де-факто граф болып, отбасының басшысы атанды.

Конфискация және ағылшын жер аударылуы

1579 жылы Джеймс Дуглас, Мортонның 4-ші графы, Джонды және оның кіші інісі Клоды регенттер Морей мен Леннокстің өлтірілуіне қатысқан деп айыптады және Джон мен Клодының 1579 жылғы Шотландияның мүлікті тәркілеу актісіне енгізілуін қамтамасыз етті. Осының салдарынан Джон Арброт аббаттығынан түскен кірісінен айырылып, елден кетуге мәжбүр болды. Ол бірінші Англияға, содан кейін Францияға қашып кетті. Кейін Англияға оралып, солтүстікте ағасы Клодпен бірге тұрды. Англияда ол Арчибальд Дугласпен, 8-ші Ангус графымен татуласты, ол да Рутвен шабуылына қатысқандығы үшін сол жерде жер аударылған еді. Король Джеймс осы кезде Ботуэллмуирдің Джеймс Стюартының ықпалына түсті, король оған Гамильтонның бауырының Арран графтығын сыйлады.

Шотландияға оралу

Джон, Ангус графы, Гламис шебері және Англияның Елизавета I-нің құптауымен әскер жинап, Шотландияға кірді және 1585 жылдың қазан айында Стирлингке жетті. Джеймс Стюарт Ботвеллмуир қашып кетті, ал король Джеймс 4 қарашада капитуляциялады, қуылған лордтарды қабылдады. 1585 жылдың 1 желтоқсанында Линлитгоуда өткен парламентте король Джеймс Гамильтонның мүлкін қайтарып, оны және басқа лордтарды бұрынғы иеліктеріне қалпына келтірді. Содан кейін Гамильтон Патшалық Кеңесіне енгізіліп, Думбартон қамалының капитаны болды. Дэвид Хьюмнің айтуынша, Ангус графы мен Гамильтон Холируд сарайындағы корольдің жеке немесе сыртқы бөлмесінде басымдық үшін дауласты. Джеймс VI төсек бөлмесінен шығып, оларды ішімдік ішіп, қол ұстасу арқылы татуластырды. 1589 жылдың қазанында Джеймс VI Норвегияға теңізден өтіп, Гамильтонды Шотландияның үш шекаралық аймағына жауапты етті. Елизавета оның тағайындалуын бекітті. 1590 жылдың сәуірінде ол Далкит сарайына сапар шекті. Бауман оны жылқы алып кетуден тоқтатуға тырысқанда, Гамильтонның қызметшісі оны атқылады. 1592 жылдың 1 шілдесінде лорд Джон Гамильтон Арчибальд Ваукопты Ниддриден және Ботуэлл графының басқа да бүлікші жақтастарын Лесмагау шалғынында тұтқынға алып, Крейгнетхан қамалына қамап, олардың өмірін сақтайтынына уәде берді. Джеймс VI патшалық гвардиясының капитаны сэр Джон Кармайклды тұтқындарды алуға жіберді, бірақ Гамильтонның ұлдарының бірі оларды босатты. 1588 жылы Джон Гамильтон академиясы аталған грамматикалық мектеп құрды. 1972 жылы бұл мектеп Гамильтон грамматикалық мектебіне айналды. 1590 жылдары Джон Джеймс VI-ның туысы және жақын досы Людовик Стюартпен, Леннокстың 2-ші герцогымен, Думбартон қамалы үшін күреске түсті. Джеймс Гамильтонды қамалдың капитаны етіп «өмір бойына» тағайындағанымен, Леннокс бұл лауазымға қызығушылық танытты және патшаға оны алу үшін көптеген әрекеттер жасады. Ұзақ қарсылықтан кейін Гамильтон 1598 жылдың қаңтарында Ленноксқа Думбартон қамалын беруге мәжбүр болды.

Маркиз

Гамильтон патшаның құрметіне ие болып, 1599 жылдың 15 сәуірінде, Холирудхауста принцесса Маргареттің крещениесінен кейін, Гамильтон маркизі, Арран графы және Лорд Авен титулы берілді. 1602 жылдың тамызында ол француз елшісі Барон де Турды Гамильтон сарайында қабылдады, ол патшамен және Леннокс герцогымен бірге аң аулап, "маве" деп аталатын карта ойыны ойнады.

Өлім, мұрагерлік және уақыт сызығы

Маркиз 1604 жылғы сәуір айында ағасы Джеймстен бұрын қайтыс болды. Оның орнын ұлы Джеймс Хамильтонның 2-маркизі ретінде алды. Джеймс 1609 жылы ағасының қайтысынан кейін Арранның 4-ші графы болды.

Уақыт жобасы
Жас Дата Оқиға
0 1540 туылған, шамамен Шотландияның Ланаркшир округіндегі Гамильтон қаласында.
1 1542, 14 желтоқсан Король Джеймс V-тің орнына Королева Марияның таққа отыруы.
2 1547, 28 қараша бала кезінде Инчафрей аббаттығының комендаторы болып тағайындалды.
3 1551, 4 қыркүйек оның орнына Арброаттың комендаторы болып тағайындалды.
4 1567, 24 шілде Король Джеймс VI-ның таққа отыруы, Королева Марияның орнына.
5 1568, 13 мамыр Мария Лэнгсайд шайқасында жеңіліп, Англияға қашып кетті.
6 1570, 23 қаңтар Регент Морейді өлтіруге қатысқан болуы мүмкін.
7 1571, 4 қыркүйек Регент Леннокстың қазасы.
8 1575, 22 қаңтар Ақыл-есі дұрыс емес ағасы Арранның 3-ші графы болып мұрагерлік еткенде де-факто граф болды.
9 1578, қаңтар немесе ақпан Маргарет Лионға үйленді.
10 1579 (Клодпен бірге) мүлігінен айырылды.
11 1582, тамыз Рэтвен шабуылы.
12 1585, 4 қараша Стирлингте Корольмен қайта қабылданып алынды.
13 1587, 8 ақпан Шотландияның королевасы Мария Англияның Фотерингей қамалында атқыланды.
14 1599, 15 сәуір Хамильтонның маркизі болып жарияланды.
15 1603, 24 наурыз Король Джеймс I-нің таққа отыруы, Королева Елизавета I-нің орнына.
16 1604, 6 сәуір қайтыс болды.